Tamiflu®: skład i postać farmaceutyczna
Tamiflu® występuje w kapsułkach twardych; jedna kapsułka zawiera fosforan oseltamiwiru odpowiadający 30 mg, 45 mg lub 75 mg oseltamiwiru.
Dostępny jest również proszek do sporządzania zawiesiny doustnej o stężeniu 6 mg/ml. Ta postać jest preferowana u dzieci i młodzieży oraz u dorosłych mających trudności z połykaniem kapsułek albo wtedy, gdy potrzebne są mniejsze dawki. Obie postacie są biorównoważne, więc dawkę 75 mg można złożyć z kapsułek o różnej mocy albo podać w zawiesinie.
Jak działa Tamiflu®
Fosforan oseltamiwiru jest prekursorem czynnego metabolitu, karboksylanu oseltamiwiru. Metabolit ten selektywnie hamuje enzymy neuraminidazowe wirusa grypy — glikoproteiny występujące na powierzchni wirionu. Aktywność neuraminidazy wirusowej ma znaczenie zarówno dla wniknięcia cząstki wirusa do niezakażonych komórek, jak i dla uwolnienia świeżo wytworzonych cząstek z komórek zakażonych, czyli dla dalszego rozprzestrzeniania się zakażenia w organizmie.
In vitro karboksylan oseltamiwiru hamuje neuraminidazę wirusów grypy typu A i B, a sam fosforan oseltamiwiru hamuje zakażenie i replikację wirusa. W modelach zwierzęcych, przy ekspozycji porównywalnej z uzyskiwaną u człowieka po 75 mg dwa razy na dobę, oseltamiwir hamował replikację i patogenność wirusów grypy A i B. Wartość IC50 neuraminidazy dla klinicznych izolatów grypy A wynosi od 0,1 do 1,3 nM, dla grypy B — 2,6 nM, choć w opublikowanych badaniach dla grypy B opisywano wartości wyższe, średnio do 8,5 nM.
Wskazania do stosowania
Preparat stosuje się u osób dorosłych i dzieci, w tym u noworodków urodzonych w terminie, u których występują objawy typowe dla grypy, kiedy wirus grypy krąży w danym środowisku. Skuteczność leczenia wykazano wtedy, gdy rozpoczyna się je w ciągu 2 dni od wystąpienia pierwszych objawów.
Drugim wskazaniem jest zapobieganie po ekspozycji u osób w wieku 1 roku lub starszych po kontakcie z przypadkiem klinicznie rozpoznanej grypy, a podczas pandemii również u niemowląt poniżej 1 roku życia. W wyjątkowych sytuacjach, na przykład gdy szczepy krążące nie odpowiadają szczepom zawartym w szczepionce lub w razie pandemii, rozważa się profilaktykę sezonową u osób w wieku 1 roku i starszych. Preparat nie zastępuje szczepienia przeciw grypie, a decyzja o jego zastosowaniu opiera się na oficjalnych zaleceniach, charakterystyce krążących wirusów oraz danych o ich wrażliwości w danym sezonie.
Sposób stosowania i dawkowanie
W leczeniu preparat zaczyna się przyjmować możliwie najszybciej — w ciągu pierwszych 2 dni od wystąpienia objawów, a w profilaktyce poekspozycyjnej w ciągu pierwszych 2 dni od kontaktu z osobą chorą. Dawkę u dzieci przelicza się na masę ciała.
| Sytuacja | Dawka |
|---|---|
| Dorośli i młodzież od 13 lat o masie ciała powyżej 40 kg, leczenie | 75 mg dwa razy na dobę przez 5 dni |
| Ci sami, profilaktyka po ekspozycji | 75 mg raz na dobę przez 10 dni |
| Ci sami, profilaktyka podczas epidemii w środowisku | 75 mg raz na dobę przez okres do 6 tygodni |
| Dzieci od 1 roku, leczenie przez 5 dni | 10–15 kg — 30 mg; powyżej 15–23 kg — 45 mg; powyżej 23–40 kg — 60 mg; powyżej 40 kg — 75 mg, wszystko dwa razy na dobę |
| Dzieci od 1 roku, profilaktyka przez 10 dni | te same dawki według masy ciała, ale raz na dobę |
| Niemowlęta do 12 miesiąca życia, leczenie przez 5 dni | 3 mg na kg masy ciała dwa razy na dobę |
Przy ciężkiej niewydolności nerek u młodzieży 13–17 lat i u dorosłych zmniejsza się zarówno dawkę leczniczą, jak i profilaktyczną. Dla dzieci od roku z niewydolnością nerek danych klinicznych jest za mało, aby określić zalecane dawkowanie, a dla wcześniaków poniżej 36 tygodnia wieku postkoncepcyjnego takich danych brak zupełnie. Profilaktyki podczas epidemii u dzieci poniżej 12 lat nie badano.
Przeciwwskazania
Lista składa się z jednego punktu.
- nadwrażliwość na oseltamiwir lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Oseltamiwir jest skuteczny wyłącznie w chorobie spowodowanej przez wirusy grypy; nie ma dowodów jego skuteczności w schorzeniach o innej przyczynie. Stosować go w leczeniu i zapobieganiu należy tylko wtedy, gdy wiarygodne dane epidemiologiczne wskazują, że wirus krąży w danym środowisku. Wrażliwość krążących szczepów na oseltamiwir znacznie się różni, dlatego przed podjęciem decyzji lekarz uwzględnia najnowsze dostępne informacje o wrażliwości. Ochrona trwa tylko tak długo, jak długo podaje się preparat, a samo jego zastosowanie nie zwalnia z corocznego szczepienia.
Gdzie danych brakuje
- brak informacji o bezpieczeństwie i skuteczności u osób ze schorzeniami na tyle ciężkimi lub niestabilnymi, że stanowią wskazanie do natychmiastowej hospitalizacji;
- skuteczność u pacjentów z obniżoną odpornością nie została pewnie ustalona — ani w leczeniu, ani w profilaktyce;
- skuteczności w przewlekłych chorobach serca i układu oddechowego nie ustalono: w tych populacjach częstość powikłań przy oseltamiwirze i placebo nie różniła się;
- brak danych pozwalających określić dawkowanie u wcześniaków poniżej 36 tygodnia wieku postkoncepcyjnego;
- u dzieci od roku z niewydolnością nerek danych klinicznych jest za mało, by sformułować zalecenia;
- u pacjentów z grypą, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, obserwowano incydenty neuropsychiatryczne — występują one także u osób nieprzyjmujących leku, ale zmiany zachowania trzeba uważnie obserwować;
- ryzyko i korzyści z dalszego leczenia przy takich zdarzeniach ocenia się indywidualnie;
- preparat nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Interakcje z lekami
Właściwości farmakokinetyczne oseltamiwiru — niski stopień wiązania z białkami i metabolizm niezależny od układów CYP450 oraz glukuronidazy — wskazują, że klinicznie znaczące interakcje za pośrednictwem tych mechanizmów są mało prawdopodobne. Nie stwierdzono interakcji z paracetamolem, kwasem acetylosalicylowym, cymetydyną, lekami zobojętniającymi na bazie wodorotlenków magnezu i glinu oraz węglanu wapnia, rymantadyną ani warfaryną u pacjentów stabilnych, niechorujących na grypę.
Osobnej uwagi wymaga wydzielanie kanalikowe. Probenecyd, silny inhibitor anionowej drogi wydzielania w cewkach nerkowych, prowadzi do około dwukrotnego wzrostu ekspozycji na czynny metabolit, jednak przy prawidłowej czynności nerek zmiana dawki nie jest konieczna. Z amoksycyliną, wydalaną tą samą drogą, nie stwierdzono interakcji kinetycznych, co świadczy o słabości tego mechanizmu. Ostrożność jest jednak wskazana, gdy pacjent przyjmuje jednocześnie wydalane tą samą drogą substancje o wąskim marginesie terapeutycznym — chlorpropamid, metotreksat, fenylobutazon.
Ciąża i karmienie piersią
Kontrolowanych badań klinicznych u kobiet w ciąży nie prowadzono, jednak dane zbierane po wprowadzeniu produktu do obrotu i w badaniach obserwacyjnych, w połączeniu z wynikami badań na zwierzętach, nie wskazują na bezpośrednie ani pośrednie szkodliwe działanie na rozwój ciąży, zarodka i płodu ani na rozwój pourodzeniowy. Kobieta w ciąży może przyjmować lek po rozważeniu dostępnych danych o bezpieczeństwie, patogenności krążącego szczepu i choroby zasadniczej.
U karmiących samic szczura oseltamiwir i czynny metabolit są wydzielane z mlekiem. Danych o dzieciach karmionych przez matki przyjmujące lek jest bardzo niewiele: ograniczone obserwacje wskazują, że oseltamiwir i metabolit wykrywano w mleku matki, ale w stężeniach na tyle niskich, że dawka u niemowlęcia byłaby subterapeutyczna. Biorąc pod uwagę te informacje, patogenność krążącego wirusa oraz stan samej kobiety, podanie leku w okresie karmienia piersią można rozważyć, jeśli spodziewane korzyści są istotne. Dane przedkliniczne nie dowodzą wpływu preparatu na płodność u kobiet i mężczyzn.
Działania niepożądane
U dorosłych i młodzieży najczęściej zgłaszano nudności i wymioty w badaniach dotyczących leczenia oraz nudności w badaniach dotyczących profilaktyki, u dzieci — wymioty. Większość tych reakcji występowała jednorazowo w pierwszej lub drugiej dobie i ustępowała samoistnie w ciągu 1–2 dni, nie wymagając przerwania terapii.
- bardzo często: ból głowy;
- często: bezsenność, zapalenie oskrzeli, opryszczka pospolita, zapalenie nosogardła, zakażenia górnych dróg oddechowych, zapalenie zatok;
- niezbyt często: reakcje nadwrażliwości, zmieniony poziom świadomości, drgawki, zaburzenia rytmu serca;
- rzadko: małopłytkowość, reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, zaburzenia wzroku;
- rzadko ze strony psychiki: wzburzenie, nieprawidłowe zachowanie, niepokój, splątanie, urojenia, majaczenie, halucynacje, koszmary, samookaleczenie;
- rzadkie ciężkie reakcje odnotowane po wprowadzeniu do obrotu: zaburzenia wątroby, w tym piorunujące zapalenie wątroby, zaburzenia jej czynności i żółtaczka;
- rzadkie ciężkie reakcje skórne: obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona, toksyczna martwica naskórka;
- rzadkie ciężkie reakcje pozostałe: krwawienie z przewodu pokarmowego oraz zaburzenia neuropsychiatryczne.
Profil bezpieczeństwa przy stosowaniu profilaktycznym — 75 mg raz na dobę przez maksymalnie 6 tygodni — był jakościowo zbliżony do obserwowanego w badaniach nad leczeniem, mimo dłuższego czasu przyjmowania.
Przedawkowanie
Zgłoszenia o przedawkowaniu napływały zarówno z badań klinicznych, jak i z praktyki po wprowadzeniu leku do obrotu. W większości przypadków nie raportowano zdarzeń niepożądanych, a te, które odnotowano, były pod względem rodzaju i częstości podobne do obserwowanych przy dawkach terapeutycznych.
Swoiste antidotum nie jest znane. Przedawkowanie zgłaszano częściej u dzieci niż u dorosłych i młodzieży, dlatego szczególnej staranności wymaga przygotowanie zawiesiny doustnej i jej odmierzanie dziecku — właśnie na tym etapie najłatwiej o pomyłkę.
Jak otrzymać receptę na Tamiflu® online
Tamiflu® wydawany jest na receptę, a czas ma tu znaczenie rozstrzygające: leczenie jest skuteczne, gdy rozpocznie się je w ciągu pierwszych 2 dni od wystąpienia objawów, a profilaktyka — w ciągu 2 dni od kontaktu. Podczas konsultacji online lekarz oceni objawy, ustali, czy doszło do kontaktu z osobą chorą na grypę, i uwzględni sytuację epidemiologiczną.
Jeżeli preparat jest wskazany, lekarz wystawi receptę elektroniczną, dobierze dawkę i postać — kapsułki albo zawiesinę — oraz wyjaśni długość kuracji, a także przy jakich zmianach zachowania należy skontaktować się z lekarzem.
