Suvardio: skład i postać leku
Jedna tabletka powlekana zawiera 5 mg, 10 mg, 20 mg albo 40 mg rozuwastatyny w postaci soli wapniowej. Cztery moce istnieją nie dla wygody, lecz dlatego, że dawka początkowa zależy tu od pacjenta bardziej niż przy większości leków.
Tabletkę można przyjmować o dowolnej porze dnia i niezależnie od posiłków. W składzie jest laktoza, dlatego lek nie nadaje się dla osób z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami metabolicznymi przebiegającymi z nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp albo złym wchłanianiem glukozy-galaktozy.
Jak działa Suvardio
Rozuwastatyna jest wybiórczym i kompetycyjnym inhibitorem reduktazy HMG-CoA. Ten enzym ogranicza szybkość przemiany 3-hydroksy-3-metyloglutarylokoenzymu A w mewalonian — prekursor cholesterolu — i to na nim opiera się działanie całej grupy statyn. Rozuwastatyna działa przede wszystkim w wątrobie, która jest narządem docelowym dla leków zmniejszających stężenie cholesterolu.
Dalej dzieje się tak: rozuwastatyna zwiększa liczbę receptorów dla LDL na powierzchni komórek wątroby, a to ułatwia wychwytywanie i katabolizm lipoprotein o małej gęstości. Jednocześnie hamuje wytwarzanie VLDL w wątrobie, przez co zmniejsza się całkowita liczba cząstek zarówno bardzo małej, jak i małej gęstości.
Wskazania
Pierwsze wskazanie to pierwotna hipercholesterolemia typu IIa, w tym heterozygotyczna rodzinna, oraz mieszana dyslipidemia typu IIb. Lek przepisuje się dorosłym, młodzieży i dzieciom od 10 lat jako uzupełnienie diety, gdy odpowiedź na dietę i inne metody niefarmakologiczne — ćwiczenia fizyczne, zmniejszenie masy ciała — okazała się niewystarczająca.
Drugie wskazanie to rodzinna homozygotyczna hipercholesterolemia, gdzie lek uzupełnia dietę i pozostałe sposoby zmniejszania stężenia lipidów, w tym aferezę LDL, albo bywa stosowany wtedy, gdy tamte sposoby są nieodpowiednie. Trzecie to zapobieganie dużym zdarzeniom sercowo-naczyniowym u osób z grupy wysokiego ryzyka pierwszego takiego zdarzenia, w uzupełnieniu korygowania pozostałych czynników ryzyka. We wszystkich przypadkach leczenie uzupełnia dietę, a nie zastępuje jej: standardową dietę zmniejszającą cholesterol stosuje się przed rozpoczęciem przyjmowania i kontynuuje w trakcie leczenia, a u dzieci i młodzieży leczenie prowadzi lekarz specjalista.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę ustala się indywidualnie — zgodnie z obowiązującymi zaleceniami, celem terapii i reakcją pacjenta. Zwykła dawka początkowa w hipercholesterolemii wynosi 5 lub 10 mg raz na dobę, i to zarówno u tych, którzy statyn wcześniej nie przyjmowali, jak i u przechodzących z innego inhibitora reduktazy HMG-CoA. W razie potrzeby po 4 tygodniach dawkę można zwiększyć.
| Kim jest pacjent | Od jakiej dawki się zaczyna |
| Dorosły bez szczególnych okoliczności | 5 albo 10 mg na dobę; wybór uwzględnia wyjściowe stężenie cholesterolu, przyszłe ryzyko sercowo-naczyniowe i prawdopodobieństwo działań niepożądanych |
| Zapobieganie zdarzeniom sercowo-naczyniowym | w badaniu, w którym wykazywano zmniejszenie ryzyka, stosowano 20 mg na dobę |
| Ciężka hipercholesterolemia z dużym ryzykiem | 40 mg rozważa się tylko przy postaci rodzinnej i nieosiągnięciu celu na 20 mg, przy rutynowej kontroli; zaczynać od razu od 40 mg wolno wyłącznie pod nadzorem specjalisty |
| Dzieci i młodzież 10–17 lat | zwykle 5 mg na dobę, zakres 5–20 mg; leczenie prowadzi lekarz specjalista; bezpieczeństwa dawek powyżej 20 mg nie badano, moc 40 mg nie jest odpowiednia, a dzieciom poniżej 10 lat leku się nie zaleca |
| Wiek powyżej 70 lat | 5 mg; innych poprawek związanych z wiekiem nie potrzeba |
| Umiarkowane zaburzenia czynności nerek, klirens kreatyniny poniżej 60 ml/min | 5 mg, dawka 40 mg jest przeciwwskazana; przy ciężkich zaburzeniach przeciwwskazana jest każda dawka |
| Pochodzenie azjatyckie | 5 mg, dawka 40 mg przeciwwskazana: ekspozycja ustrojowa jest u tych pacjentów większa |
| Predyspozycja do miopatii albo znany polimorfizm genetyczny | 5 mg lub inna zmniejszona dawka dobowa; u części takich pacjentów 40 mg jest przeciwwskazane |
Osobnej uwagi wymaga wątroba. Przy 7 i mniej punktach w skali Childa-Pugha ekspozycja ustrojowa nie rośnie, przy 8–9 punktach jest zwiększona — u takich pacjentów warto ocenić także czynność nerek, a doświadczenia przy powyżej 9 punktach brak zupełnie. Przy czynnej chorobie wątroby lek jest przeciwwskazany.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania ogólne są takie: nadwrażliwość na rozuwastatynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą; czynna choroba wątroby, w tym niewyjaśnione trwałe zwiększenie aktywności aminotransferaz, jeśli jedna z nich ponad trzykrotnie przekracza górną granicę normy; ciężkie zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min; miopatia; jednoczesne leczenie cyklosporyną; ciąża, karmienie piersią i wiek rozrodczy bez skutecznej antykoncepcji.
Dla mocy 40 mg lista jest szersza: jest ona przeciwwskazana przy czynnikach predysponujących do miopatii i rabdomiolizy.
- umiarkowane zaburzenia czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 60 ml/min;
- niedoczynność tarczycy;
- uwarunkowane genetycznie choroby mięśni u samego pacjenta albo w wywiadzie rodzinnym;
- objawy uszkodzenia mięśni, które pojawiały się wcześniej po innej statynie lub po leku z grupy fibratów;
- nadużywanie alkoholu i sytuacje, w których stężenie leku w osoczu może się zwiększyć;
- pochodzenie azjatyckie oraz jednoczesne przyjmowanie fibratów.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Głównym tematem ostrzeżeń są mięśnie. Wpływ na mięśnie szkieletowe opisano przy wszystkich dawkach, a zwłaszcza powyżej 20 mg: to ból mięśni, miopatia i rzadko rabdomioliza, której częstość była większa właśnie przy 40 mg. Pacjentowi każe się natychmiast zgłaszać bóle mięśniowe, osłabienie siły mięśniowej albo kurcze, szczególnie gdy towarzyszy im złe samopoczucie lub gorączka — wtedy oznacza się aktywność kinazy kreatynowej. Leczenie przerywa się, jeśli przekracza ona górną granicę normy ponad pięciokrotnie albo jeśli objawy mięśniowe są tak nasilone, że przeszkadzają w codziennym życiu, nawet przy prawidłowych wartościach. Rutynowe kontrolowanie kinazy kreatynowej u osób bez objawów mięśniowych nie ma podstaw, a mierzenie jej po intensywnym wysiłku nie ma sensu — wynik będzie trudny do zinterpretowania.
- jeśli początkowa aktywność kinazy kreatynowej przekracza normę ponad pięciokrotnie, pomiar powtarza się po 5–7 dniach i przy potwierdzeniu leczenia się nie rozpoczyna;
- bardzo rzadko opisano rozwój martwiczej miopatii o podłożu immunologicznym: osłabienie mięśni proksymalnych i zwiększona kinaza kreatynowa utrzymują się nawet po odstawieniu statyny;
- leku nie stosuje się przy ostrym, ciężkim stanie wskazującym na miopatię albo sprzyjającym niewydolności nerek wskutek rabdomiolizy — na przykład przy posocznicy, niskim ciśnieniu, dużym zabiegu chirurgicznym, urazie, ciężkich zaburzeniach metabolicznych, hormonalnych i elektrolitowych lub niekontrolowanych napadach drgawkowych;
- gemfibrozylu jednocześnie się nie zaleca, połączenie fibratów z dawką 40 mg jest przeciwwskazane, a kwasu fusydowego nie zaleca się w ogóle: opisano przypadki rabdomiolizy, także zakończone zgonem.
Pozostałe ostrzeżenia dotyczą innych narządów. Próby wątrobowe wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia i po 3 miesiącach, a przy aktywności aminotransferaz powyżej trzech norm lek się odstawia albo zmniejsza dawkę; ciężkie zdarzenia wątrobowe częściej rejestrowano przy dawce 40 mg, podobnie jak poważne zdarzenia nerkowe, dlatego przy tej dawce ocenia się czynność nerek podczas rutynowych badań kontrolnych. Proteinuria, zwykle pochodzenia kanalikowego i najczęściej przemijająca, występowała przy dużych dawkach, ale rozwoju choroby nerek nie zapowiadała. Statyny podnoszą stężenie glukozy i u osób z dużym ryzykiem cukrzycy mogą wywołać hiperglikemię wymagającą opieki diabetologicznej: w badaniu JUPITER cukrzycę odnotowano u 2,8% przyjmujących rozuwastatynę wobec 2,3% na placebo, przeważnie u osób, u których glukoza na czczo wynosiła 5,6–6,9 mmol/l. Wreszcie przy długim stosowaniu statyn opisano wyjątkowe przypadki choroby tkanki śródmiąższowej płuc — duszność, nieproduktywny kaszel, zmęczenie, spadek masy ciała i gorączka wymagają przerwania leczenia.
Interakcje z innymi lekami
Rozuwastatyna jest substratem kilku białek transportowych, przede wszystkim OATP1B1 i BCRP. Stąd główny mechanizm interakcji: substancje wpływające na te białka zwiększają stężenie rozuwastatyny w osoczu, a wraz z nim prawdopodobieństwo miopatii aż do rabdomiolizy.
- cyklosporyna to wprost przeciwwskazanie do wspólnego przyjmowania;
- inhibitory proteazy, w tym połączenia rytonawiru z atazanawirem, lopinawirem albo typranawirem: jednoczesnego stosowania się nie zaleca, chyba że dawka rozuwastatyny zostanie dostosowana;
- jeśli wspólne podanie jest jednak konieczne, waży się korzyść i ryzyko, rozważa inne leki albo czasowo przerywa leczenie statyną;
- u statyn w ogóle zapalenie mięśni i miopatia zdarzały się częściej, gdy przyjmowano je razem z pochodnymi kwasu fibrynowego, kwasem nikotynowym, azolami przeciwgrzybiczymi albo makrolidami;
- z ezetymibem opisano bardzo rzadkie przypadki rabdomiolizy, a interakcji farmakodynamicznej nie można wykluczyć, więc połączenie wymaga ostrożności.
Jest i okoliczność niezwiązana z lekami: u pacjentów pochodzenia azjatyckiego badania farmakokinetyczne pokazują większą ekspozycję niż u rasy kaukaskiej — stąd i obniżona dawka początkowa, i zakaz stosowania 40 mg. Przy wtórnej hipercholesterolemii spowodowanej niedoczynnością tarczycy albo zespołem nerczycowym najpierw leczy się chorobę podstawową i dopiero potem zaczyna statynę.
Ciąża i karmienie piersią
Stosowanie w ciąży i w czasie karmienia piersią jest przeciwwskazane, a kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować pewne metody zapobiegania ciąży. Uzasadnienie jest wprost: cholesterol i inne produkty jego biosyntezy mają zasadnicze znaczenie dla rozwoju płodu, więc możliwa szkoda z zahamowania reduktazy HMG-CoA przeważa nad korzyścią z leczenia w ciąży.
Jeśli pacjentka zajdzie w ciążę w trakcie przyjmowania leku, leczenie natychmiast się przerywa. Badania na zwierzętach dostarczają ograniczonych danych o toksycznym wpływie na reprodukcję. Wiadomo, że rozuwastatyna przenika do mleka karmiących samic szczura; danych o przenikaniu do mleka kobiecego brak.
Działania niepożądane
Ogólnie działania niepożądane przy przyjmowaniu rozuwastatyny są lekkie i przemijające: z badań klinicznych z tego powodu wycofało się mniej niż 4% uczestników. Do częstych zaliczono ból i zawroty głowy, a wraz z nimi cukrzycę, której częstość zależy od tego, czy pacjent ma czynniki ryzyka: glukozę na czczo około 5,6 mmol/l i wyżej, wskaźnik masy ciała powyżej 30, zwiększone triglicerydy, nadciśnienie w wywiadzie.
Rzadziej zdarza się reszta. Za rzadkie uznano zmniejszenie liczby płytek krwi i reakcje nadwrażliwości aż po obrzęk naczynioruchowy, za bardzo rzadkie — polineuropatię i utratę pamięci, a z nieznaną częstością zgłaszano depresję, neuropatię obwodową i zaburzenia snu, w tym bezsenność oraz koszmary senne. Dzieci i młodzież w wieku 10–17 lat zastrzeżono osobno: dziesięciokrotne przekroczenie górnej granicy normy dla kinazy kreatynowej i dolegliwości mięśniowe po wysiłku występowały u nich częściej niż u dorosłych, a obserwacja wzrastania, masy ciała i dojrzewania płciowego ogranicza się do jednego roku — po 52 tygodniach wpływu na te parametry nie stwierdzono, ale co bywa przy dłuższym stosowaniu, nie wiadomo.
Przedawkowanie
Szczególnego sposobu leczenia przedawkowania nie ustalono.
Pacjenta leczy się objawowo i w razie potrzeby środkami podtrzymującymi, kontrolując czynność wątroby i aktywność kinazy kreatynowej. Hemodializa, według dostępnych danych, w przedawkowaniu nie jest skuteczna.
Jak otrzymać receptę na Suvardio online
Lek wydawany jest na receptę, a dobór dawki nie jest tu formalnością: dawka początkowa rozuwastatyny zależy od wieku, czynności nerek, pochodzenia i skłonności do uszkodzenia mięśni. Dlatego lekarzowi potrzebne są świeże wyniki lipidów, kreatyniny i prób wątrobowych, a także informacja o tym, czy przyjmowałeś wcześniej statyny i jak je znosiłeś.
Do konsultacji online przygotuj dane o chorobach wątroby i nerek, o niedoczynności tarczycy, o dziedzicznych chorobach mięśni u siebie i w rodzinie, o bólach mięśniowych przy wcześniejszych statynach albo fibratach, o spożyciu alkoholu i o planach ciąży. Wymień przyjmowane leki, zwłaszcza cyklosporynę, leki przeciw HIV, fibraty, kwas nikotynowy, ezetymib, leki przeciwgrzybicze i antybiotyki makrolidowe. Lekarz oceni te okoliczności i przy braku przeciwwskazań wystawi receptę elektroniczną.
