Lisinoratio 20: skład i postać
Jedna tabletka zawiera 5 mg, 10 mg lub 20 mg lizynoprylu; w tym opakowaniu jest dawka dwudziestomiligramowa. Trzy dawki to nie formalność: lizynopryl niemal we wszystkich wskazaniach zaczyna się od małej dawki i podnosi stopniowo, więc leczenie po drodze przechodzi z jednej tabletki na drugą.
Pokarm nie wpływa na wchłanianie lizynoprylu, więc lek można przyjmować niezależnie od posiłków. Podaje się go raz na dobę, codziennie o tej samej porze — przywiązanie do godziny jest ważne, bo dawkę dobiera się według ciśnienia mierzonego tuż przed przyjęciem kolejnej tabletki.
Jak działa Lisinoratio 20
Lizynopryl to inhibitor konwertazy angiotensyny, ale wewnątrz grupy stoi osobno: nie jest prolekiem, nie ulega biotransformacji w wątrobie i rozpuszcza się w wodzie, przez co zalicza się go do odrębnej, trzeciej klasy. Mechanizm polega na hamowaniu układu renina-angiotensyna-aldosteron przez zablokowanie enzymu przekształcającego angiotensynę I w naczyniokurczącą angiotensynę II. Następstw jest kilka: stężenie angiotensyny II spada w tkankach i osoczu, zmniejsza się uwalnianie aldosteronu z nadnerczy, obniża się aktywność reninowa osocza.
Drugi, mniej oczywisty efekt idzie przez układ kalikreina-kininy. Konwertaza angiotensyny jest podobna do kininazy II, rozkładającej bradykininę, więc lizynopryl zwiększa stężenie naczyniorozszerzającej bradykininy, a ta nasila przemianę kwasu arachidonowego w rozszerzające naczynia prostaglandyny PGI2 i PGE2. Jest i trzecia strona rzeczy: angiotensyna II ma nie tylko właściwości naczyniokurczące, ale i mitogenne — przyspiesza syntezę kolagenu typu I i III, czyli włóknienie, i zwiększa uwalnianie endoteliny. Zahamowanie układu zapobiega więc przerostowi mięśnia sercowego i włóknieniu ściany naczyń. W praktyce ciśnienie spada i w pozycji leżącej, i stojącej, bez odruchowej tachykardii, opór w tętnicach nerkowych maleje bez wpływu na filtrację, a krótka przerwa w leczeniu nie daje efektu z odbicia.
Wskazania
Wskazań są cztery i układają się w ciąg od ciśnienia do jego następstw. Pierwsze to nadciśnienie tętnicze samoistne i naczyniowo-nerkowe, w monoterapii albo razem z innymi lekami obniżającymi ciśnienie. Drugie to niewydolność serca, osobno albo z lekami moczopędnymi i niekiedy z naparstnicą. Trzecie to pacjenci hemodynamicznie stabilni we wczesnej, mieszczącej się w 24 godzinach, fazie zawału, a cel jest tu zapobiegawczy: nie dopuścić do dysfunkcji lewej komory i niewydolności serca.
Czwarte wskazanie mówi nie o sercu, lecz o nerkach: leczenie pacjentów z nadciśnieniem, cukrzycą typu 2 i początkową nefropatią. Opiera się na nefroprotekcyjnych właściwościach grupy — spowolnieniu niewydolności nerek przez zmniejszenie białkomoczu, ograniczenie nadmiernej filtracji w zdrowych nefronach i zahamowanie rozrostu w kłębuszkach. U pacjentów we wczesnej fazie zawału lizynopryl ponadto zmniejsza przerost lewej komory i zwiększa przeżywalność, zwłaszcza razem z azotanami.
Sposób stosowania i dawkowanie
W nadciśnieniu samoistnym u pacjenta bez leków moczopędnych zaczyna się od 10 mg, a zwykła dawka podtrzymująca wynosi 20–40 mg raz na dobę. Oczekiwane obniżenie ciśnienia u części osób pojawia się dopiero po 2–4 tygodniach, a największa badana dawka 80 mg na dobę nic nie dodawała. Jeśli pacjent już przyjmuje lek moczopędny, odstawia się go w miarę możliwości 2–3 dni wcześniej, a jeśli nie można — zaczyna się od 5 mg pod ścisłą kontrolą. W nadciśnieniu naczyniowo-nerkowym dawka startowa jest jeszcze mniejsza, 2,5 lub 5 mg. Dzieciom w wieku 6–16 lat podaje się 2,5 mg na dobę przy masie od 20 do 50 kg i 5 mg przy masie 50 kg i większej; poniżej 6 lat leku się nie podaje.
W niewydolności serca poranna dawka startowa wynosi 2,5 mg, podtrzymująca zwykle 5–20 mg; dawkę zwiększano nie częściej niż raz na 4 tygodnie i nie więcej niż o 10 mg na krok. Przy hiponatremii poniżej 130 mEq/l lub klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min zaczyna się od 2,5 mg pod nadzorem; największe obniżenie ciśnienia przypada na 6–8 godzin po pierwszej dawce. We wczesnej fazie zawału schemat rozpisano na godziny: 5 mg pierwszej doby, kolejne 5 mg po 24 godzinach, 10 mg po 48 godzinach i dalej 10 mg raz na dobę przez sześć tygodni, razem z lekami przeciwzakrzepowymi, przeciwpłytkowymi i β-adrenolitycznymi; przy ciśnieniu skurczowym 120 mm Hg i niższym przez pierwsze trzy dni podaje się 2,5 mg. W nefropatii cukrzycowej zaczyna się od 10 mg i w razie potrzeby dochodzi do 20 mg. W niewydolności nerek dawkę liczy się według klirensu kreatyniny, maksymalnie 40 mg na dobę, a pacjentom dializowanym dawkę podaje się po zabiegu.
Przeciwwskazania
Lista jest krótka, a niemal każdy jej punkt dotyczy wcześniejszych doświadczeń z tą samą grupą leków. Nie stosuje się przy nadwrażliwości na dwuwodzian lizynoprylu, na inne inhibitory konwertazy angiotensyny i na substancje pomocnicze. Osobno wymieniono obrzęk naczynioruchowy po inhibitorach tego enzymu, a także obrzęk idiopatyczny lub dziedziczny — raz przebyty, zamyka drogę do całej grupy.
Druga część zakazów jest anatomiczna. Lek jest przeciwwskazany przy hemodynamicznie znaczącym utrudnieniu odpływu krwi z lewej komory, przy obustronnym zwężeniu tętnic nerkowych i przy jednostronnym, jeśli nerka jest jedyna: tam, gdzie przepływ jest już ograniczony mechanicznie, zniesienie napięcia naczyniokurczącego sytuacji nie poprawia. Listę zamyka ciąża.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Głównym tematem rozdziału jest nadmierne obniżenie ciśnienia po pierwszej dawce i po każdym zwiększeniu dawki lizynoprylu lub leku moczopędnego. W niepowikłanym nadciśnieniu zdarza się to rzadko, ale prawdopodobieństwo rośnie po 70. roku życia, przy ciężkim nadciśnieniu, hiponatremii poniżej 140 mmol/l, hipowolemii, ciężkiej niewydolności serca, chorobach nerek i znacznym zwężeniu tętnic mózgowych. Jeśli ciśnienie spadło, pacjenta układa się poziomo z uniesionymi nogami, uzupełnia objętość krwi roztworem fizjologicznym, a przy bradykardii podaje atropinę; taki epizod nie wymaga odstawienia leku.
| Sytuacja | Co robi lekarz |
| Początek leczenia u pacjenta z grupy ryzyka | zaczyna w szpitalu od 2,5 mg na dobę i obserwuje nie krócej niż 8 godzin po pierwszej dawce |
| Zwężenie tętnicy nerkowej lub nadciśnienie naczyniowo-nerkowe | zaczyna w szpitalu od 2,5 mg, odstawia leki moczopędne, w pierwszych tygodniach kontroluje czynność nerek |
| Wczesna faza zawału, ciśnienie skurczowe poniżej 100 mm Hg | zmniejsza dawkę do 5 mg, w razie potrzeby do 2,5 mg; jeśli poniżej 90 dłużej niż godzinę — odstawia lek |
| Białkomocz większy niż 1 g na dobę | kontynuuje leczenie dopiero po rozważeniu korzyści i ryzyka dla nerek, z regularną kontrolą |
| Obrzęk języka, gardła lub krtani | podskórnie 0,3–0,5 ml 0,1% adrenaliny albo powoli dożylnie 0,1 mg pod kontrolą EKG, potem kortykosteroidy i leki przeciwhistaminowe; obserwacja 12–24 h |
| Hemodializa na błonach wysokoprzepuszczalnych, LDL-afereza, odczulanie jadem os i pszczół | zmienia rodzaj błony albo zawczasu zastępuje lek innym preparatem obniżającym ciśnienie |
Pozostałe ostrzeżenia są krótsze, ale liczne. Rzadko możliwe są neutropenia i agranulocytoza z gorączką, bólem gardła i powiększeniem węzłów chłonnych — przy chorobach nerek, układowych chorobach tkanki łącznej oraz przyjmowaniu allopurynolu lub kortykosteroidów liczbę białych krwinek kontroluje się regularnie. Przy żółtaczce lub wzroście enzymów wątrobowych lek się odstawia, a przed znieczuleniem ogólnym objętość krwi zwiększa się zawczasu. Potas może rosnąć, dlatego diuretyków oszczędzających potas i preparatów potasu przy niewydolności nerek i serca się nie zaleca. W pierwotnym hiperaldosteronizmie lek nie jest zalecany z powodu małej skuteczności, a po przeszczepieniu nerki i na dializie zaczyna się od 2,5 mg i pilnuje morfologii: po 1–6 miesiącach może rozwinąć się niedokrwistość.
Interakcje z innymi lekami
Część interakcji wzmacnia działanie podstawowe i przez to grozi hipotonią. Inne leki obniżające ciśnienie, przede wszystkim moczopędne, a także nasenne, narkotyczne przeciwbólowe, środki znieczulające, amifostyna i baklofen nasilają działanie lizynoprylu; inhibitory enzymu z kolei nasilają działanie alkoholu, a alkohol ich własne. W przeciwną stronę działają niesteroidowe leki przeciwzapalne w rodzaju ASA i indometacyny: osłabiają efekt i mogą pogarszać czynność nerek. Osłabiają go też sympatykomimetyki — salbutamol, fenoterol — oraz sól kuchenna; leki zobojętniające zmniejszają biodostępność.
Druga część dotyczy przesunięć laboratoryjnych. Równoczesne przyjmowanie preparatów potasu, diuretyków oszczędzających potas — spironolaktonu, amilorydu, triamterenu — i innych leków podnoszących potas, na przykład heparyny, może doprowadzić do hiperkaliemii, zwłaszcza przy niewydolności nerek. Inhibitory enzymu potrafią nasilać hipoglikemizujące działanie pochodnych sulfonylomocznika, biguanidów i insuliny. Stężenie litu w surowicy może rosnąć. I osobna grupa ryzyka ze strony krwi: równoczesne przyjmowanie allopurynolu, prokainamidu, leków przeciwnowotworowych lub kortykosteroidów działających ogólnoustrojowo zwiększa prawdopodobieństwo leukopenii.
Ciąża i karmienie piersią
Tu charakterystyka jest wyjątkowo lakoniczna: leku nie stosuje się w ciąży ani w okresie karmienia piersią. Ciąża jest przy tym wymieniona wśród przeciwwskazań — to nie ostrzeżenie, które lekarz waży, lecz wprost zakaz. Ani danych z badań, ani opisu mechanizmu w tym rozdziale nie ma.
Praktyczny wniosek jest prosty. Kobieta planująca ciążę powinna omówić zmianę leku z lekarzem zawczasu. Jeśli ciąża pojawiła się w trakcie leczenia, zgłasza się to lekarzowi od razu: czym zastąpić lizynopryl i jak szybko, decyduje on. W ankiecie przed wystawieniem recepty ciążę i karmienie piersią podaje się obowiązkowo.
Działania niepożądane
Rozdział otwiera stwierdzenie nietypowe dla leku o tak szerokim zakresie dawek: częstość i nasilenie działań niepożądanych nie zależą od dawki. Najczęściej chodzi o obniżenie ciśnienia albo hipotonię ortostatyczną, zwykle po pierwszej dawce i po każdym zwiększeniu dawki lizynoprylu lub leku moczopędnego. W pojedynczych przypadkach opisano tachykardię, niemiarowość, ból w klatce piersiowej, napad dławicy, zawał i udar mózgu. U pacjentów we wczesnej fazie zawału sporadycznie, zwykle w pierwszej dobie, obserwowano blok przedsionkowo-komorowy II i III stopnia, ciężką hipotonię i zaburzenia czynności nerek, rzadko wstrząs kardiogenny.
Najbardziej znanym następstwem leczenia jest suchy, nieustępujący kaszel nasilający się nocą; częściej występuje u kobiet, u osób niepalących i w pozycji leżącej, i mija po odstawieniu. Rzadziej zdarzają się ból gardła, chrypka, zapalenie oskrzeli, jeszcze rzadziej duszność, zapalenie zatok, skurcz oskrzeli i nacieki w płucach. Ze strony nerek, w następstwie zahamowania układu renina-angiotensyna-aldosteron, mogą pojawić się lub nasilić zaburzenia ich czynności; przy ciężkiej zastoinowej niewydolności opisano skąpomocz, wzrost mocznika i pojedyncze przypadki ostrej niewydolności nerek. Ze strony przewodu pokarmowego sporadycznie pojawiają się mdłości, ból w nadbrzuszu i dyspepsja, rzadziej wymioty, biegunka, zaparcia; opisano pojedyncze przypadki żółtaczki cholestatycznej i piorunującego zapalenia wątroby. Reakcje skórne to wysypka, rzadziej pokrzywka, świąd, obrzęk naczynioruchowy warg i twarzy; z ciężkich donoszono o pęcherzycy, rumieniu wielopostaciowym oraz zespołach Stevensa-Johnsona i Lyella. Ze strony układu nerwowego możliwe są bóle głowy i zmęczenie, rzadziej zawroty głowy, depresja, zaburzenia snu, impotencja, parestezje, kurcze mięśni i metaliczny smak w ustach.
Przedawkowanie
Obraz przedawkowania wprost przedłuża podstawowe działanie leku i zależy od jego stopnia. Możliwe są ciężka hipotonia aż do wstrząsu, bradykardia, zaburzenia elektrolitów i niewydolność nerek. Swoistej odtrutki charakterystyka nie wymienia: leczenie jest objawowe, a w razie potrzeby rozważa się podanie katecholamin i angiotensyny II — substancji działających w przeciwną stronę.
Drugi sposób pomocy to usunięcie lizynoprylu z krwi i dla tej cząsteczki jest on dostępny: lek daje się usunąć dializą. Ale z zastrzeżeniem, które powtarza się i w ostrzeżeniach: nie wolno używać wysokoprzepuszczalnych błon poliakrylonitrylowych. Dializa na nich sama w sobie potrafi wywołać reakcję rzekomoanafilaktyczną — obrzęk twarzy, zaczerwienienie, spadek ciśnienia i duszność w ciągu kilku minut od rozpoczęcia zabiegu.
Jak uzyskać receptę na Lisinoratio 20 online
Lizynoprylu prawie nigdy nie przepisuje się „po prostu na ciśnienie": ma cztery różne wskazania, a od tego, które z nich jest twoje, zależy i dawka startowa, i tempo jej zwiększania. Na stronie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę medyczną, lekarz analizuje odpowiedzi i, jeśli lek jest odpowiedni, wystawia e-receptę: kod przychodzi wiadomością, a na jego podstawie każda polska apteka wyda tabletki.
W ankiecie podaj, co dokładnie leczysz: nadciśnienie, niewydolność serca, stan po zawale czy nefropatię cukrzycową, i wymień zwykłe wartości ciśnienia oraz dawkę, którą przyjmujesz teraz. Koniecznie zgłoś choroby nerek, zwężenie tętnic nerkowych, dializy lub przeszczepienie nerki, cukrzycę i to, czy bierzesz leki moczopędne. Osobno wymień leki — preparaty potasu i diuretyki oszczędzające potas, niesteroidowe leki przeciwbólowe, lit, insulinę, allopurynol, kortykosteroidy. I koniecznie napisz, jeśli po inhibitorze tego enzymu kiedykolwiek wystąpił obrzęk twarzy, warg lub języka albo pojawiał się suchy kaszel: pierwsze zamyka drogę do całej grupy, drugie często bywa powodem zmiany leku.
