Helicid 20: skład i postać leku
Helicid 20 to lek na receptę oparty na omeprazolu, w postaci kapsułek. Jedna kapsułka zawiera 10 mg lub 20 mg omeprazolu, a liczba w nazwie wskazuje na większą z tych dawek. W tym samym opisie wspomniano fiolkę z 40 mg omeprazolu w postaci soli sodowej: to odrębna postać do podania dożylnego, którą przygotowuje i podaje personel medyczny w szpitalu, i z domowym przyjmowaniem kapsułek nie ma ona nic wspólnego.
Wyboru między kapsułką 10 mg a kapsułką 20 mg dokonuje nie pacjent, lecz lekarz, i zależy on nie od masy ciała ani od wieku, ale od tego, którą chorobę się leczy: ta sama choroba w fazie zaostrzenia i w fazie leczenia podtrzymującego wymaga innych dawek. Właśnie dlatego opakowanie z napisem „20” nie jest uniwersalne, a przenoszenie schematu z jednego rozpoznania na drugie jest niedopuszczalne.
Jak działa Helicid 20
Omeprazol należy do inhibitorów pompy protonowej — tak nazywa się układ enzymatyczny komórek błony śluzowej żołądka odpowiedzialny za końcowy etap wytwarzania kwasu solnego. Lek hamuje zarówno wydzielanie podstawowe, czyli to poza posiłkami, jak i wydzielanie po stymulacji, i to niezależnie od rodzaju czynnika, który je uruchomił. Tym różni się od środków blokujących jeden konkretny receptor: zamykane jest wspólne ujście, a nie pojedyncza droga do niego.
Po doustnym przyjęciu kapsułki hamowanie wydzielania pojawia się po godzinie, maksimum osiąga w ciągu dwóch godzin i utrzymuje się od 24 do 72 godzin — dlatego lek przyjmuje się raz na dobę. Po odstawieniu czynność wydzielnicza wraca stopniowo, w czasie od trzech godzin do pięciu dni. Okres półtrwania przy prawidłowej czynności wątroby wynosi od 30 minut do godziny, a w przewlekłych chorobach wątroby wydłuża się do trzech godzin i jest to jedyny stan, w którym dawkę trzeba zmniejszyć.
Wskazania
Lista wskazań omeprazolu jest nietypowo szeroka jak na jedną substancję czynną, a niemal każdy punkt dzieli się na dwa: leczenie zaostrzenia i późniejsze zapobieganie powrotowi choroby. U dorosłych lek w kapsułkach stosuje się w następujących sytuacjach:
- leczenie owrzodzenia dwunastnicy i zapobieganie jego nawrotom;
- leczenie owrzodzenia żołądka i zapobieganie jego nawrotom;
- eradykacja Helicobacter pylori w chorobie wrzodowej — w skojarzeniu z odpowiednimi antybiotykami;
- leczenie owrzodzeń żołądka i dwunastnicy powstałych w związku z przyjmowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych;
- zapobieganie takim owrzodzeniom u pacjentów, u których ryzyko ich wystąpienia jest podwyższone;
- leczenie refluksowego zapalenia przełyku — zapalenia wywołanego zarzucaniem treści żołądkowej;
- długotrwałe leczenie podtrzymujące po wygojeniu refluksowego zapalenia przełyku;
- leczenie objawowej choroby refluksowej przełyku oraz zespołu Zollingera-Ellisona.
Osobno w opisie wyodrębniono wskazania dziecięce. Dzieciom powyżej roku o masie ciała co najmniej 10 kg omeprazol podaje się w refluksowym zapaleniu przełyku, a także w objawowym leczeniu zgagi i zarzucania kwaśnej treści w chorobie refluksowej przełyku. Dzieciom i młodzieży powyżej czterech lat lek stosuje się w skojarzeniu z antybiotykami w owrzodzeniu dwunastnicy wywołanym przez H. pylori.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę i czas kuracji wyznacza rozpoznanie, a nie samopoczucie: przy części wskazań spodziewany czas wygojenia jest znany z góry, a jeśli w tym terminie nie nastąpi, leczenie przedłuża się o kolejny taki sam okres. Przy zaburzeniach czynności nerek oraz u pacjentów powyżej 65 lat dawki nie zmienia się. Przy zaburzeniach czynności wątroby zwykle wystarcza natomiast 10–20 mg na dobę. Poniżej podano schematy dla dorosłych.
| Wskazanie | Dawka dobowa | Spodziewany czas |
| Owrzodzenie dwunastnicy | 20 mg; przy oporności na leczenie 40 mg | 2 tygodnie, przy niepełnym wygojeniu kolejne 2; oporne — 4 tygodnie |
| Owrzodzenie żołądka | 20 mg; przy oporności na leczenie 40 mg | 4 tygodnie, przy niepełnym wygojeniu kolejne 4; oporne — 8 tygodni |
| Zapobieganie nawrotowi owrzodzenia | 20 mg; czasem wystarcza 10 mg, przy niepowodzeniu do 40 mg | długotrwale |
| Owrzodzenia w związku z lekami niesteroidowymi | 20 mg | 4 tygodnie, przy niepełnym wygojeniu kolejne 4 |
| Zapobieganie takim owrzodzeniom w grupie ryzyka | 20 mg | przez cały czas przyjmowania leków niesteroidowych |
| Refluksowe zapalenie przełyku | 20 mg; ciężki przebieg 40 mg | 4 tygodnie, przy niepełnym wygojeniu kolejne 4; ciężkie — 8 tygodni |
| Leczenie podtrzymujące po wygojeniu | 10 mg; w razie potrzeby 20–40 mg | długotrwale |
| Objawowa choroba refluksowa | 20 mg; czasem wystarcza 10 mg | 4 tygodnie, potem diagnostyka |
| Zespół Zollingera-Ellisona | zaczyna się od 60 mg, podtrzymuje 20–120 mg; powyżej 80 mg dzieli się na dwa przyjęcia | długotrwale |
Do eradykacji H. pylori opis podaje trzy tygodniowe schematy. Pierwszy: omeprazol 20 mg z klarytromycyną 500 mg i amoksycyliną 1000 mg, wszystko dwa razy na dobę. Drugi: omeprazol 20 mg z klarytromycyną 250–500 mg i metronidazolem 400–500 mg albo tynidazolem 500 mg, również dwa razy na dobę. Trzeci: omeprazol 40 mg raz na dobę, a amoksycylina 500 mg z metronidazolem 400–500 mg albo tynidazolem 500 mg — trzy razy na dobę. Dawki dziecięce oblicza się według masy ciała: przy 10–20 kg jest to 10 mg z możliwym zwiększeniem do 20 mg, przy masie powyżej 20 kg i wieku od dwóch lat — 20 mg z możliwym zwiększeniem do 40 mg; zapalenie przełyku leczy się 4–8 tygodni, objawy — 2–4 tygodnie, po czym dziecko wymaga diagnostyki. Dziecięce schematy eradykacji podzielono na przedziały masy 15–30 kg, 31–40 kg i powyżej 40 kg, trwają zwykle tydzień i prowadzi się je pod nadzorem specjalisty.
Przeciwwskazania
Bezpośrednich zakazów opis wymienia tylko dwa. Pierwszy to nadwrażliwość na omeprazol lub którykolwiek składnik pomocniczy kapsułek. Drugi sformułowano jako stosowanie u dzieci poniżej 18 lat, z zastrzeżeniem, że bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej nie określono.
Drugi punkt warto przeczytać uważnie, bo rozmija się z innymi rozdziałami tego samego dokumentu: zarówno wskazania, jak i schematy dawkowania rozpisano tam dla dzieci począwszy od pierwszego roku życia i masy ciała 10 kg. Taka rozbieżność wewnątrz jednego opisu nie jest powodem, by rozstrzygać sprawę samodzielnie w którąkolwiek stronę: podanie dziecku pozostaje decyzją lekarza, który zestawi postać leku, dawkę i konkretne rozpoznanie. Dorosłemu z kolei krótka lista zakazów nie powinna dawać złudnego spokoju — główne ograniczenia zebrano nie tutaj, lecz w rozdziale o ostrzeżeniach.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy nie tolerancji, lecz rozpoznania. Przed rozpoczęciem leczenia należy wykluczyć proces nowotworowy: omeprazol potrafi maskować obraz kliniczny i tym samym opóźnić rozpoznanie nowotworu. Mówiąc wprost, ból i zgaga ustępują, a przyczyna pozostaje nieustalona. Dlatego objawy, które pojawiły się po raz pierwszy po 45–50 roku życia, a także chudnięcie, trudności w połykaniu, wymioty z krwią lub czarny stolec wymagają diagnostyki przed przepisaniem leku, a nie po miesiącu udanego samoleczenia.
Druga wskazówka dotyczy czasu. Długotrwałe nieprzerwane stosowanie nie jest zalecane, ponieważ brakuje danych potwierdzających celowość takiego postępowania; wyjątek stanowią wskazania, w których leczenie podtrzymujące przewidziano od początku, a tam czas kuracji kontroluje lekarz. Trzecia dotyczy wątroby: przy zaburzeniach jej czynności dawki się zmniejsza, co logicznie wynika z wydłużenia okresu półtrwania do trzech godzin u pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby.
Interakcje z innymi lekami
Omeprazol hamuje metabolizm wątrobowy, przez co wydalanie części leków ulega opóźnieniu, a ich stężenie we krwi rośnie. Dotyczy to leków przeciwzakrzepowych, pochodnych kumaryny i indandionu, fenytoiny, a także benzodiazepin przetwarzanych z udziałem cytochromu P-450 — na przykład diazepamu. Przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych i omeprazolu należy kontrolować czas protrombinowy. Benzodiazepiny unieczynniane przez glukuronidazę, w tym lorazepam i oksazepam, tej regule nie podlegają i ich działania omeprazol nie zmienia.
Druga grupa interakcji wiąże się nie z wątrobą, lecz z kwaśnością. Wchłanianie niektórych substancji zależy od pH w przewodzie pokarmowym, a zahamowanie wydzielania zmienia ich biodostępność: tak dzieje się z estrami ampicyliny, solami żelaza i ketokonazolem. Na osobną uwagę zasługują tabletki dojelitowe — przy obniżonej kwaśności otoczka może rozpuścić się już w żołądku, czyli lek uwolni się nie tam, gdzie zaplanowano. Dlatego lekarzowi wymienia się wszystkie przyjmowane środki, łącznie z dostępnymi bez recepty suplementami żelaza.
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwo stosowania omeprazolu u kobiet w ciąży i karmiących piersią nie zostało wystarczająco zbadane. Wynika z tego prosta zasada: w ciąży lek jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu, a proporcję tę ocenia lekarz, nie sama pacjentka. Zgaga w drugiej połowie ciąży to częsta dolegliwość, ale nie czyni przepisania leku rzeczą automatyczną.
Czy omeprazol przenika do mleka kobiecego, nie wiadomo, i z tego powodu w okresie laktacji jego stosowanie nie jest zalecane. Jeśli leczenie mimo to jest konieczne, kwestię dalszego karmienia rozstrzyga się osobno. Kobieta, która planuje ciążę albo wykryła ją już w trakcie kuracji, powinna powiedzieć o tym lekarzowi przed przyjęciem kolejnej kapsułki.
Działania niepożądane
Omeprazol jest dobrze tolerowany, a najczęściej występują zaburzenia trawienia. Pozostałe reakcje, obserwowane w badaniach klinicznych i podczas leczenia pacjentów, pojawiały się jedynie sporadycznie, ale uważa się je za prawdopodobnie związane z przyjmowaniem leku. Według układów rozkładają się one następująco:
- przewód pokarmowy: bóle brzucha, biegunka, zaparcia, nudności i wymioty, wzdęcia, suchość jamy ustnej, zakażenia drożdżakowe jamy ustnej i jelit;
- układ nerwowy: zawroty głowy, bóle głowy, senność, bezsenność, drętwienia;
- skóra: wysypka, pokrzywka, rumień wielopostaciowy, wypadanie włosów;
- mięśnie i stawy: bóle stawów, nużliwość mięśni, bóle mięśni;
- układ moczowy: zakażenia dróg moczowych, krew i białko w moczu;
- wątroba: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zapalenie wątroby z żółtaczką lub bez niej, niewydolność wątroby, a u pacjentów z istniejącym przed leczeniem ciężkim uszkodzeniem wątroby — encefalopatia;
- krwiotworzenie: zmniejszenie liczby neutrofilów, zmniejszenie liczby płytek krwi, brak granulocytów, niedokrwistość aplastyczna z zahamowaniem wszystkich linii krwi;
- inne: powiększenie piersi u mężczyzn, złe samopoczucie, objawy uczulenia.
Z tej listy uwagi wymagają zmiany dotyczące krwi i wątroby. Powtarzająca się gorączka, ból gardła lub owrzodzenia w jamie ustnej mogą wskazywać na spadek liczby krwinek białych, a zażółcenie skóry i oczu, ciemny mocz oraz uporczywe nudności — na uszkodzenie wątroby. W obu sytuacjach przyjmowanie się przerywa i zgłasza do lekarza, nie czekając na koniec kuracji. Wysypka skórna, zwłaszcza z pęcherzami, również jest powodem natychmiastowej konsultacji.
Przedawkowanie
Zapas bezpieczeństwa omeprazolu jest wyraźny. W trakcie klinicznej oceny lek podawano dożylnie w dawkach do 270 mg na dobę, a także do 650 mg na dobę przez trzy dni, i nie stwierdzono przy tym zależnych od dawki działań niepożądanych. Nie jest to zachęta do samodzielnego zwiększania dawki, lecz wskazówka, że przypadkowe zażycie jednej kapsułki więcej zwykle nie prowadzi do ciężkich następstw.
Spośród opisanych objawów przedawkowania odnotowano zmniejszenie ostrości widzenia, nadmierną potliwość, senność, suchość jamy ustnej, zaczerwienienie twarzy, bóle głowy, nudności, przyspieszoną czynność serca i zaburzenia rytmu serca. Wszystkie miały charakter przemijający. Swoistej odtrutki nie ma: pomoc sprowadza się do leczenia objawowego i wspomagania czynności życiowych, dlatego przy nasilonych dolegliwościach po dużej dawce zgłasza się po pomoc medyczną.
Jak otrzymać receptę na Helicid 20 online
Helicid 20 wydawany jest na receptę, a na e-zdrowie.com można ją uzyskać zdalnie. Wypełnia się ankietę medyczną, lekarz analizuje odpowiedzi i jeśli lek jest odpowiedni, wystawia e-receptę — kod przychodzi wiadomością, a kapsułki wyda na jego podstawie każda polska apteka. Wizyta w gabinecie nie jest do tego potrzebna, ale sama konsultacja pozostaje pełnoprawna: lekarz ma prawo dopytać o szczegóły albo odmówić wystawienia recepty, jeśli sytuacja wymaga badania na miejscu.
Aby odpowiedzi były pełne, przygotuj wcześniej opis dolegliwości i czasu ich trwania oraz informację, czy występowało chudnięcie, wymioty z krwią, czarny stolec lub trudności w połykaniu. Przydadzą się wyniki gastroskopii i testu na H. pylori, jeśli były wykonywane, a także dane o chorobach wątroby. Koniecznie wymień wszystkie przyjmowane leki — przeciwzakrzepowe, fenytoinę, diazepam, ketokonazol, preparaty żelaza i niesteroidowe leki przeciwzapalne — oraz zaznacz, czy jesteś w ciąży lub karmisz piersią. Te dane decydują i o dawce, i o samej możliwości wystawienia recepty.
