Euthyrox® N 50: skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka Euthyrox® N 50 zawiera 50 µg soli sodowej lewotyroksyny. Cała linia preparatu obejmuje tabletki po 25, 50, 75, 88, 100, 112, 125, 137, 150, 175 i 200 µg.
Szeroki wybór mocy służy jednemu celowi: dobraniu każdemu pacjentowi indywidualnej dawki dobowej tak, aby zmieściła się w jednej tabletce dziennie. Moc 50 µg nadaje się zarówno do rozpoczęcia terapii substytucyjnej u dorosłych, jak i jako stopień przy stopniowym zwiększaniu dawki. Tabletki zawierają laktozę — to ważne dla osób z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Jak działa Euthyrox® N 50
Lewotyroksyna w składzie preparatu jest syntetyczna, ale działaniem w pełni odtwarza naturalny główny hormon tarczycy. W narządach obwodowych ulega konwersji do trójjodotyroniny (T3) i, tak jak hormon własny, działa swoiście na receptory T3.
Organizm nie potrafi odróżnić lewotyroksyny egzogennej od endogennej. Stąd główna zasada leczenia: celem nie jest „pobudzanie” tarczycy, lecz odtworzenie fizjologicznego stężenia hormonu, dlatego dawkę wyznacza się na podstawie badań, a nie samopoczucia.
Wskazania do stosowania
Preparat w dawce 50 µg stosuje się w leczeniu wola obojętnego, w zapobieganiu jego nawrotom po chirurgicznym usunięciu — z uwzględnieniem tego, jaka część czynności tarczycy zachowała się po operacji — jako terapię substytucyjną w niedoczynności tarczycy oraz jako terapię supresyjną w raku tarczycy.
Małe moce, w tym 50 µg, stosuje się także razem z lekami przeciwtarczycowymi w leczeniu nadczynności tarczycy: po uzyskaniu eutyreozy dodanie lewotyroksyny pozwala kontynuować terapię przeciwtarczycową. Ponadto wybrane moce wykorzystuje się w testach diagnostycznych polegających na zahamowaniu czynności tarczycy.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę dobową przyjmuje się w całości jednorazowo: rano, na czczo, pół godziny przed śniadaniem, popijając niewielką ilością płynu — wystarczy pół szklanki wody. Niemowlętom całą dawkę dobową podaje się raz, co najmniej 30 minut przed pierwszym posiłkiem: tabletkę rozpuszcza się w niewielkiej ilości wody bezpośrednio przed podaniem i podaje powstałą zawiesinę, popijając jeszcze niewielką ilością płynu.
Dawkę ustala się na podstawie wyników badań i obrazu klinicznego, a nie według sztywnego schematu. Punktem odniesienia jest wyjściowe stężenie tyreotropiny w surowicy: u wielu pacjentów stężenia T4 i fT4 są zwiększone, więc trudniej na nich polegać. Zaczyna się od małych dawek i zwiększa je co 2–4 tygodnie aż do pełnej dawki substytucyjnej. Zwykłe dawki dobowe soli sodowej lewotyroksyny są następujące: w wolu obojętnym i w profilaktyce jego nawrotu po operacji — 75–200 µg; w niedoczynności tarczycy u dorosłych dawka początkowa 25–50 µg, podtrzymująca 100–200 µg; w raku tarczycy w terapii supresyjnej — 150–300 µg; razem z lekami przeciwtarczycowymi w nadczynności tarczycy — 50–100 µg.
Kto musi zaczynać szczególnie powoli
U pacjentów w podeszłym wieku, u osób z chorobą niedokrwienną serca oraz u tych, u których niedoczynność tarczycy jest ciężka lub trwa od dawna, leczenie rozpoczyna się od bardzo małej dawki — na przykład 12,5 µg na dobę — i zwiększa ją również o 12,5 µg, ale w dłuższych odstępach, powiedzmy raz na dwa tygodnie, często kontrolując hormony. W takich sytuacjach czasem trzeba zatrzymać się na dawce mniejszej niż optymalna, przy której TSH nie normalizuje się w pełni. Pacjentom o małej masie ciała i z dużym wolem guzkowym, jak pokazuje praktyka, wystarczają mniejsze dawki. U noworodków i niemowląt z wrodzoną niedoczynnością tarczycy jest odwrotnie: niedobór trzeba wyrównać szybko, więc przez pierwsze 3 miesiące podaje się 10–15 µg na kilogram masy ciała na dobę, a dalej dawkę dobiera się indywidualnie według obrazu klinicznego, stężenia hormonów i TSH.
Przeciwwskazania
Euthyrox® N 50 nie jest stosowany w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na lewotyroksynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu;
- nieleczona niedoczynność kory nadnerczy;
- nieleczona niedoczynność przysadki;
- nieleczona nadczynność tarczycy;
- świeżo przebyty zawał mięśnia sercowego — w tym okresie leczenia się nie rozpoczyna;
- zapalenie mięśnia sercowego;
- ostre zapalenie wszystkich warstw serca, czyli pancarditis.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Przed rozpoczęciem terapii hormonami tarczycy lekarz powinien wykluczyć albo zacząć leczyć niewydolność wieńcową, dławicę piersiową, miażdżycę naczyń, nadciśnienie tętnicze, niedoczynność przysadki i kory nadnerczy oraz autonomiczną czynność tarczycy; przy podejrzeniu tej ostatniej wykonuje się test z TRH lub scyntygrafię supresyjną. Jeśli niedoczynność jest wtórna, najpierw ustala się jej przyczynę i w razie potrzeby rozpoczyna leczenie substytucyjne skompensowanej niedoczynności nadnerczy. U pacjentów z niewydolnością wieńcową lub serca i z zaburzeniami rytmu z tachykardią nie wolno dopuścić nawet do łagodnej polekowej nadczynności tarczycy, dlatego stężenia hormonów sprawdza się u nich często.
- przy ryzyku zaburzeń psychotycznych zaczyna się od małych dawek, zwiększa je stopniowo i uważnie obserwuje stan pacjenta; jeśli pojawiają się objawy psychotyczne, dawkę się weryfikuje;
- u kobiet po menopauzie z niedoczynnością tarczycy i wysokim ryzykiem osteoporozy nie dopuszcza się stężeń lewotyroksyny większych niż fizjologiczne i starannie kontroluje parametry czynności tarczycy;
- w nadczynności tarczycy lewotyroksynę stosuje się wyłącznie w połączeniu z lekami przeciwtarczycowymi;
- przejście na preparat innego producenta wymaga korekty dawki według odpowiedzi klinicznej i wyników badań;
- orlistat może wywołać niedoczynność tarczycy lub pogorszyć jej kontrolę: przed rozpoczęciem jego przyjmowania potrzebna jest konsultacja lekarska, leki przyjmuje się o różnych porach dnia, dawkę lewotyroksyny czasem się zmienia, a hormony kontroluje;
- pacjenci z cukrzycą oraz przyjmujący leki przeciwzakrzepowe wymagają dodatkowej kontroli;
- z powodu laktozy preparat nie jest odpowiedni przy dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy typu Lapp i zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Badań nad wpływem na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie prowadzono, ale ponieważ lewotyroksyna jest identyczna z własnym hormonem tarczycy, przy stosowaniu przepisanych dawek takiego wpływu się nie oczekuje.
Interakcje z innymi lekami
Część interakcji dotyczy wchłaniania preparatu. Cholestyramina i kolestypol je hamują: lewotyroksynę przyjmuje się 4–5 godzin przed nimi. Leki zawierające glin — środki zobojętniające i sukralfat — a także preparaty żelaza i węglan wapnia przyjmuje się nie wcześniej niż 2 godziny po lewotyroksynie. Produkty z soją zmniejszają wchłanianie hormonu w jelitach, dlatego przy rozpoczynaniu lub kończeniu ich spożywania dawkę czasem trzeba zmienić. Sewelamer również obniża wchłanianie i wymaga kontroli czynności tarczycy na początku i pod koniec jednoczesnego stosowania.
Druga grupa interakcji dotyczy metabolizmu i wiązania hormonu. Salicylany, dikumarol, furosemid w dawce 250 mg i klofibrat wypierają lewotyroksynę z połączeń z białkami osocza, zwiększając stężenie fT4; fenytoina robi to samo i przyspiesza jej metabolizm wątrobowy. Barbiturany i karbamazepina jako induktory enzymów zwiększają klirens wątrobowy hormonu, a inhibitory kinazy tyrozynowej (imatynib, sunitynib), sertralina oraz połączenie chlorochiny z proguanilem zmniejszają skuteczność lewotyroksyny i zwiększają TSH. Inhibitory proteazy — rytonawir, indynawir, lopinawir — wymagają ścisłej kontroli parametrów tarczycy. Propylotiouracyl, glikokortykosteroidy, leki beta-adrenolityczne, amiodaron i jodowe środki kontrastowe hamują obwodową konwersję T4 do T3; amiodaron z uwagi na dużą zawartość jodu może wywołać zarówno nadczynność, jak i niedoczynność tarczycy, co jest szczególnie istotne przy wolu guzkowym z możliwą nierozpoznaną autonomią. Sama lewotyroksyna osłabia działanie leków zmniejszających stężenie glukozy i nasila działanie leków przeciwzakrzepowych, wypierając je z połączeń z białkami, dlatego na początku leczenia kontroluje się i glikemię, i parametry krzepnięcia. U kobiet przyjmujących antykoncepcję z estrogenami lub hormonalną terapię zastępczą zapotrzebowanie na lewotyroksynę może wzrosnąć.
Ciąża i karmienie piersią
Terapii substytucyjnej nie przerywa się ani w ciąży, ani podczas karmienia piersią — przeciwnie, w ciąży zapotrzebowanie na lek może wzrosnąć. Nie ma danych o działaniu teratogennym ani toksycznym wpływie na płód przy stosowaniu zalecanych dawek. Nadmiernie wysokie dawki w ciąży mogą jednak niekorzystnie wpłynąć na rozwój płodu i rozwój dziecka po urodzeniu, dlatego kontrola badań w tym okresie jest szczególnie ważna.
Lewotyroksyna przenika do mleka matki, ale przy dawkach terapeutycznych jej ilość jest zbyt mała, aby wywołać u dziecka nadczynność tarczycy lub zahamować wydzielanie TSH. Połączenia lewotyroksyny z lekami przeciwtarczycowymi w ciąży się nie stosuje: wymagałoby ono większych dawek leku przeciwtarczycowego, a ten przenika przez łożysko w ilościach czynnych i może wywołać niedoczynność tarczycy u płodu — dlatego nadczynność tarczycy u ciężarnych leczy się wyłącznie lekami przeciwtarczycowymi. Testów diagnostycznych z zahamowaniem czynności tarczycy w ciąży się nie wykonuje, ponieważ podawanie substancji radioaktywnych jest przeciwwskazane.
Działania niepożądane
Jeśli preparat stosowany jest zgodnie z zaleceniami, a parametry kliniczne i laboratoryjne są kontrolowane, działania niepożądane nie powinny występować. Pojawiają się przy przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji lub przy przedawkowaniu — zwłaszcza gdy na początku leczenia dawkę zwiększano zbyt szybko — i odpowiadają obrazowi nadczynności tarczycy.
- zaburzenia rytmu serca, w tym migotanie przedsionków i skurcze dodatkowe;
- tachykardia, kołatanie serca, dolegliwości dławicowe;
- ból głowy, drżenia, niepokój ruchowy, bezsenność;
- osłabienie mięśni i kurcze mięśni;
- uderzenia gorąca, gorączka, nadmierne pocenie się, zmniejszenie masy ciała;
- wymioty, biegunka, zaburzenia miesiączkowania;
- rzekomy guz mózgu;
- przy nadwrażliwości — reakcje alergiczne, przede wszystkim skórne i oddechowe, opisano obrzęk naczynioruchowy.
Po wystąpieniu takich objawów dawkę dobową się zmniejsza albo odstawia lek na kilka dni, a gdy objawy ustąpią, leczenie ostrożnie się wznawia — od mniejszej dawki lub z wolniejszym jej zwiększaniem.
Przedawkowanie
Przedawkowanie prowadzi do nadczynności tarczycy, a u pacjentów zagrożonych zaburzeniami psychotycznymi możliwa jest ostra psychoza. Najpewniej potwierdza je zwiększone stężenie T3 — wskaźnik bardziej miarodajny niż T4 czy fT4. Klinicznie przedawkowanie wygląda jak gwałtowne przyspieszenie metabolizmu.
Leczenie się przerywa i wykonuje badania laboratoryjne; zakres pomocy zależy od stopnia przedawkowania. Objawy działania β-sympatykomimetycznego — tachykardię, niepokój, pobudzenie, hiperkinezy — znosi się lekami beta-adrenolitycznymi, a przy masywnym przedawkowaniu może być potrzebna plazmafereza. U wrażliwych pacjentów po przekroczeniu indywidualnego progu tolerancji opisano pojedyncze przypadki drgawek; przy wieloletnim nadużywaniu lewotyroksyny odnotowano kilka przypadków nagłej śmierci sercowej.
Jak otrzymać receptę na Euthyrox® N 50 online
Lewotyroksyna wydawana jest na receptę: dawka zależy od rozpoznania, wieku, stanu serca i wyników badań, a jej samodzielna zmiana łatwo prowadzi do przedawkowania albo do niedoleczonej niedoczynności tarczycy.
Podczas konsultacji online lekarz oceni TSH i hormony tarczycy, choroby współistniejące oraz przyjmowane leki, wyjaśni zasady przyjmowania na czczo, a przy braku przeciwwskazań wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
