Dostinex®: skład i postać farmaceutyczna
Dostinex® występuje w tabletkach zawierających po 0,5 mg kabergoliny. Tabletkę można dzielić na połowy — to istotne, ponieważ większość schematów opiera się na dawkach 0,25 mg.
Preparat przeznaczony jest do stosowania doustnego. Leki dopaminergiczne są lepiej tolerowane, gdy przyjmuje się je razem z pokarmem, dlatego kabergolinę zaleca się stosować podczas posiłków.
Jak działa Dostinex®
Kabergolina to pochodna ergoliny o aktywności dopaminergicznej, silnie i długotrwale obniżająca stężenie prolaktyny. Bezpośrednio pobudza receptory dopaminowe D2 w komórkach przedniego płata przysadki i tym samym hamuje wydzielanie prolaktyny. W dawkach większych niż te potrzebne do obniżenia prolaktyny kabergolina wywiera również ośrodkowe działanie dopaminergiczne przez te same receptory D2.
Długość działania tłumaczy się tym, że substancja długo pozostaje w narządzie docelowym. Po jednorazowym przyjęciu 0,3–1,5 mg stężenie prolaktyny w surowicy wyraźnie spada już w ciągu 3 godzin, a efekt utrzymuje się do 7–28 dni u zdrowych ochotników i pacjentów z hiperprolaktynemią oraz do 14–21 dni u kobiet po porodzie. Zarówno nasilenie, jak i czas obniżenia prolaktyny zależą od dawki, przy czym na pozostałe elementy układu dokrewnego kabergolina działa bardzo wybiórczo.
Wskazania do stosowania
Pierwsza grupa wskazań to zahamowanie laktacji: kabergolinę stosuje się, aby jej zapobiec zaraz po porodzie albo przerwać już rozpoczęte wydzielanie mleka.
Druga grupa to zaburzenia związane z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny. Lek przepisuje się przy hiperprolaktynemii z zaburzeniami miesiączkowania (brakiem miesiączki, skąpymi lub nieregularnymi miesiączkami), brakiem owulacji i mlekotokiem, a także przy gruczolaku przysadki, idiopatycznej hiperprolaktynemii oraz zespole pustego siodła tureckiego z hiperprolaktynemią.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę dobiera się w zależności od celu leczenia. Jeśli pacjent źle toleruje leki dopaminergiczne, zaczyna się od dawki zmniejszonej — na przykład 0,25 mg raz w tygodniu — i stopniowo zwiększa ją do terapeutycznej. Przy uporczywych lub ciężkich działaniach niepożądanych dawkę okresowo się zmniejsza, a następnie wolno wraca do poprzedniej, dodając po 0,25 mg co dwa tygodnie. Maksymalna dawka dobowa wynosi 3 mg.
| Cel leczenia | Schemat przyjmowania |
|---|---|
| Zahamowanie laktacji po porodzie | Jednorazowo 1 mg (2 tabletki po 0,5 mg) w pierwszej dobie po porodzie |
| Przerwanie już rozpoczętego wydzielania mleka | Po 0,25 mg (pół tabletki) co 12 godzin przez 2 dni |
| Hiperprolaktynemia, dawka początkowa | 0,5 mg tygodniowo — jednorazowo albo w dwóch dawkach (na przykład w poniedziałek i czwartek) |
| Hiperprolaktynemia, dobór dawki | Zwiększanie o 0,5 mg tygodniowo w odstępach miesięcznych aż do optymalnego efektu |
| Hiperprolaktynemia, dawka terapeutyczna | 0,25–2 mg tygodniowo, średnio 1 mg; dawkę większą niż 1 mg dzieli się na kilka porcji |
Kontrola i szczególne grupy pacjentów
W trakcie zwiększania dawki pacjenta się monitoruje, aby ustalić najmniejszą dawkę skuteczną. Po ustaleniu dawki stężenie prolaktyny sprawdza się co miesiąc: zwykle normalizuje się w ciągu 2–4 tygodni. Po zakończeniu leczenia kabergoliną hiperprolaktynemia z reguły wraca, choć u części pacjentów obniżone stężenie prolaktyny utrzymuje się miesiącami, a u większości kobiet cykle owulacyjne występują przez co najmniej pół roku po odstawieniu. Przy ciężkiej niewydolności wątroby dawkę się zmniejsza. Bezpieczeństwa i skuteczności u pacjentów poniżej 16 lat nie badano.
Przeciwwskazania
Dostinex® nie jest stosowany w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na kabergolinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- nadwrażliwość na inne pochodne sporyszu;
- zwłóknienie płuc, osierdzia lub przestrzeni pozaotrzewnowej rozpoznane w przeszłości;
- przy długotrwałym leczeniu — stwierdzona przed rozpoczęciem terapii wada zastawkowa serca w badaniu echokardiograficznym.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Główną cechą kabergoliny jako pochodnej sporyszu o aktywności agonisty receptora serotoninowego 5-HT2B jest ryzyko zmian włóknistych i surowiczych przy długim stosowaniu: zapalenia opłucnej, wysięku opłucnowego, zwłóknienia opłucnej i płuc, zapalenia osierdzia, płynu w osierdziu, zwłóknienia osierdzia oraz wad jednej lub kilku zastawek serca — aortalnej, mitralnej, trójdzielnej. Zmiany te wiążą się z dawką skumulowaną, dlatego leczenie prowadzi się najmniejszą skuteczną dawką, a przy każdej wizycie na nowo ocenia stosunek korzyści do ryzyka. Po odstawieniu preparatu objawy wady zastawkowej w części przypadków się zmniejszały.
- u wszystkich pacjentów przed rozpoczęciem leczenia przeprowadza się ocenę układu sercowo-naczyniowego z echokardiogramem, aby wykryć bezobjawową patologię zastawek; zaleca się także wyjściowe OB lub inne markery zapalenia, ocenę czynności płuc, zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej i ocenę czynności nerek;
- pierwsze kontrolne badanie echokardiograficzne wykonuje się w ciągu 3–6 miesięcy od rozpoczęcia leczenia, następnie nie rzadziej niż co 6–12 miesięcy; przy pojawieniu się lub nasileniu cofania, zwężenia bądź pogrubienia płatka zastawki lek się odstawia;
- przy stwierdzonym zwłóknieniu zastawek kabergoliny się nie stosuje; włóknienie może mieć utajony początek, dlatego pacjenta regularnie się monitoruje;
- zaniepokoić powinny duszność, trudności w nabraniu powietrza, utrzymujący się kaszel lub ból w klatce piersiowej — objawy choroby opłucnej i płuc;
- ból w lędźwiach lub boku, obrzęk kończyny dolnej i tkliwość brzucha mogą wskazywać na włóknienie zaotrzewnowe z niedrożnością moczowodów lub naczyń;
- objawy niewydolności serca wymagają wykluczenia włóknienia zastawek i zaciskającego zapalenia osierdzia;
- niewyjaśniony wzrost OB to powód do wykonania zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej: przy wysięku i zwłóknieniu opłucnej wskaźnik ten bywa nieprawidłowo wysoki;
- ostrożność jest potrzebna przy ciężkich chorobach sercowo-naczyniowych, zespole Raynauda, chorobie wrzodowej i krwawieniach z przewodu pokarmowego, a także przy poważnych zaburzeniach psychicznych, zwłaszcza psychozach, w wywiadzie.
Po przyjęciu preparatu może wystąpić niedociśnienie ortostatyczne, dlatego łączenie z innymi lekami obniżającymi ciśnienie tętnicze wymaga szczególnej ostrożności. Podczas stosowania agonistów dopaminy możliwe są zaburzenia kontroli impulsów: patologiczna skłonność do hazardu, zwiększone libido i hiperseksualność, kompulsywne wydawanie pieniędzy i kupowanie, kompulsywne lub napadowe objadanie się — warto uprzedzić o tym pacjenta i jego bliskich.
Interakcje z innymi lekami
Nie ma informacji o interakcjach kabergoliny z innymi alkaloidami sporyszu, dlatego przy długotrwałej terapii nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania.
Ponieważ działanie kabergoliny polega na bezpośrednim pobudzaniu receptorów dopaminowych, nie należy łączyć jej z lekami blokującymi te receptory — fenotiazynami, butyrofenonami, tioksantenami, metoklopramidem: osłabiają one efekt terapeutyczny. Nie zaleca się także łączenia z antybiotykami makrolidowymi, na przykład erytromycyną, ponieważ zwiększa się wtedy dostępność biologiczna kabergoliny.
Ciąża i karmienie piersią
Odpowiednich, dobrze kontrolowanych badań u kobiet w ciąży nie ma. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono działania teratogennego, ale obserwowano obniżoną płodność i toksyczność wobec płodu, powiązane z aktywnością farmakodynamiczną substancji. W 12-letnim badaniu obserwacyjnym zebrano dane o 256 ciążach po leczeniu kabergoliną: w 17 z nich (6,6%) wystąpiły istotne wady rozwojowe lub poronienie. Dla porównania, według nowszych publikacji częstość istotnych wad rozwojowych w populacji ogólnej ocenia się na 6,9% lub więcej, a dokładnie ocenić istnienie dodatkowego ryzyka nie sposób, ponieważ do badania nie włączono grupy kontrolnej.
Kabergolinę stosuje się w ciąży wyłącznie przy wyraźnych wskazaniach i po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Ze względu na długi okres półtrwania i ograniczone dane o narażeniu płodu kobietom planującym ciążę zaleca się odstawienie leku miesiąc przed planowanym poczęciem. Jeśli do poczęcia dojdzie w trakcie terapii, leczenie przerywa się niezwłocznie po potwierdzeniu ciąży, aby ograniczyć narażenie płodu.
Działania niepożądane
Częstość reakcji zależy przede wszystkim od dawki. Przy hamowaniu laktacji co najmniej jedno działanie niepożądane zgłosiło około 14% kobiet, a przy leczeniu hiperprolaktynemii dawkami 1–2 mg tygodniowo — 68% pacjentów, przy czym większość reakcji miała nasilenie łagodne lub umiarkowane, pojawiała się w pierwszych dwóch tygodniach i ustępowała w trakcie leczenia. Z powodu działań niepożądanych terapię przerwało około 3% pacjentów.
- bardzo często — ból głowy, zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego lub obwodowego;
- bardzo często — wady zastawek serca, w tym cofanie, oraz choroby towarzyszące: zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy;
- często — senność, depresja, obniżenie ciśnienia tętniczego przy długotrwałym leczeniu, niedociśnienie ortostatyczne, uderzenia gorąca;
- niezbyt często — kołatanie serca, duszność, wysięk opłucnowy, włóknienie, w tym płuc, krwawienie z nosa;
- niezbyt często — omdlenia, parestezje, przemijające niedowidzenie połowicze, reakcje nadwrażliwości, zwiększone libido, skurcz naczyń palców;
- bardzo rzadko — zwłóknienie opłucnej;
- częstość nieznana — dławica piersiowa, zaburzenia oddechu i niewydolność oddechowa, zapalenie opłucnej, ból w klatce piersiowej, zaburzenia widzenia, drżenie, napady nagłego zasypiania;
- częstość nieznana — agresywność, urojenia, hiperseksualność, patologiczna skłonność do hazardu, zaburzenia psychotyczne, omamy.
W pierwszych 3–4 dobach po porodzie możliwe jest bezobjawowe obniżenie ciśnienia tętniczego — o 20 mmHg i więcej skurczowego oraz o 10 mmHg i więcej rozkurczowego. Jako pochodna sporyszu kabergolina może zwężać naczynia: opisano skurcz naczyń palców rąk i kurcze mięśni kończyn dolnych. Przy długim stosowaniu nieprawidłowe wyniki standardowych badań laboratoryjnych są mało prawdopodobne, choć u kobiet, u których wróciły miesiączki, w pierwszych miesiącach obserwowano obniżenie stężenia hemoglobiny.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania wiążą się z nadmiernym pobudzeniem receptorów dopaminowych: nudności, wymioty, dolegliwości żołądkowe, niedociśnienie ortostatyczne, splątanie, psychoza lub omamy.
W razie potrzeby stosuje się metody wspomagające usuwanie niewchłoniętego leku i utrzymuje stabilne wartości ciśnienia tętniczego. Dodatkowo uzasadnione może być podanie antagonistów dopaminy.
Jak otrzymać receptę na Dostinex® online
Kabergolina wydawana jest na receptę: lekarz musi potwierdzić wskazanie, ocenić stan serca i dobrać najmniejszą skuteczną dawkę, a przy długim stosowaniu zlecić kontrolne badanie echokardiograficzne.
Podczas konsultacji online lekarz przeanalizuje wyniki badań, omówi schemat przyjmowania i kontrolę prolaktyny, a przy braku przeciwwskazań wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
