Dostinex® - (IR): skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka zawiera 0,5 mg kabergoliny. Tabletki są podzielne, co pozwala stosować dawkę 0,25 mg — to właśnie ona stanowi podstawę większości schematów przyjmowania.
Preparat przyjmuje się doustnie. Leki dopaminergiczne są lepiej tolerowane, gdy podaje się je z pokarmem, dlatego kabergolinę stosuje się podczas posiłków.
Jak działa Dostinex® - (IR)
Kabergolina to pochodna ergoliny o aktywności dopaminergicznej. Bezpośrednio pobudza receptory dopaminowe D2 w komórkach przedniego płata przysadki, przez co wydzielanie prolaktyny zostaje zahamowane silnie i długotrwale. Przy dawkach większych niż potrzebne do obniżenia prolaktyny dochodzi jeszcze ośrodkowe działanie dopaminergiczne przez te same receptory.
Efekt pojawia się szybko — obniżenie stężenia prolaktyny w surowicy widać już w ciągu 3 godzin od jednorazowego przyjęcia 0,3–1,5 mg. Utrzymuje się długo: do 7–28 dni u zdrowych ochotników i pacjentów z hiperprolaktynemią oraz do 14–21 dni u kobiet w okresie połogu. Przyczyną tak długiego działania jest długie pozostawanie substancji w narządzie docelowym. Zarówno głębokość, jak i czas obniżenia prolaktyny zależą od dawki, a na pozostałe funkcje endokrynne kabergolina wpływa bardzo wybiórczo.
Wskazania do stosowania
Kabergolinę stosuje się do zahamowania laktacji zaraz po porodzie oraz do przerwania już rozpoczętego wydzielania mleka.
Drugi kierunek to leczenie zaburzeń wywołanych nadmiarem prolaktyny. Należą do nich hiperprolaktynemia z zaburzeniami miesiączkowania (brakiem miesiączki, skąpymi lub nieregularnymi miesiączkami), brak owulacji i mlekotok, a także gruczolak przysadki, idiopatyczna hiperprolaktynemia i zespół pustego siodła tureckiego związany z hiperprolaktynemią.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat zależy od tego, po co lek został przepisany: dawka jednorazowa do zahamowania laktacji, krótka dwudniowa kuracja przy przerywaniu już rozpoczętego wydzielania mleka oraz długotrwałe przyjmowanie raz w tygodniu w hiperprolaktynemii. Maksymalna dawka dobowa wynosi 3 mg.
| Sytuacja | Dawka |
|---|---|
| Zahamowanie laktacji po porodzie | 1 mg jednorazowo (2 tabletki po 0,5 mg) w pierwszej dobie po porodzie |
| Przerwanie wydzielania mleka | 0,25 mg co 12 godzin przez 2 dni |
| Hiperprolaktynemia, początek | 0,5 mg tygodniowo — jednorazowo lub w dwóch dawkach |
| Hiperprolaktynemia, zwiększanie | O 0,5 mg tygodniowo w odstępach miesięcznych |
| Hiperprolaktynemia, dawka podtrzymująca | 0,25–2 mg tygodniowo, średnio 1 mg; powyżej 1 mg — w kilku porcjach |
Zła tolerancja i kontrola leczenia
Jeśli pacjent źle toleruje leki dopaminergiczne, leczenie zaczyna się od 0,25 mg tygodniowo i zwiększa dawkę powoli. Przy uporczywych lub ciężkich działaniach niepożądanych dawkę czasowo się zmniejsza, a następnie wraca do terapeutycznej, dodając po 0,25 mg co dwa tygodnie. Po ustaleniu dawki stężenie prolaktyny kontroluje się co miesiąc — zwykle wraca do normy w ciągu 2–4 tygodni. Po zakończeniu leczenia hiperprolaktynemia najczęściej powraca, choć u części pacjentów obniżone stężenie prolaktyny utrzymuje się miesiącami, a u większości kobiet cykle owulacyjne trwają co najmniej sześć miesięcy. Przy ciężkiej niewydolności wątroby dawkę się zmniejsza; u pacjentów poniżej 16 lat lek nie był badany.
Przeciwwskazania
Preparatu nie stosuje się w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na kabergolinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- nadwrażliwość na inne pochodne sporyszu;
- przebyte zwłóknienie płuc, osierdzia lub przestrzeni pozaotrzewnowej;
- wada zastawkowa serca stwierdzona w echokardiografii przed rozpoczęciem długotrwałego leczenia.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kabergolina jest pochodną sporyszu o aktywności agonisty receptora serotoninowego 5-HT2B, a w tej grupie leków przy długim stosowaniu opisano powikłania włókniste i surowicze: zapalenie opłucnej, wysięk opłucnowy, zwłóknienie opłucnej i płuc, zapalenie osierdzia, płyn w osierdziu, zwłóknienie osierdzia oraz wady zastawki aortalnej, mitralnej i trójdzielnej. Ryzyko wiąże się z całkowitą dawką skumulowaną, dlatego leczenie prowadzi się najmniejszą skuteczną dawką i przy każdej wizycie na nowo ocenia jego zasadność. U części pacjentów po odstawieniu preparatu objawy wady zastawkowej się zmniejszały.
- przed rozpoczęciem terapii u wszystkich pacjentów wykonuje się echokardiografię, aby wykluczyć bezobjawową wadę zastawek, a także oznacza OB lub inne markery zapalenia, ocenia czynność płuc i nerek oraz wykonuje zdjęcie rentgenowskie klatki piersiowej;
- pierwsze kontrolne badanie echokardiograficzne przeprowadza się po 3–6 miesiącach, następnie nie rzadziej niż raz na 6–12 miesięcy; pojawienie się lub nasilenie cofania, zwężenia bądź pogrubienia płatków oznacza odstawienie leku;
- jeśli zwłóknienie zastawek już stwierdzono, kabergoliny nie przepisuje się w ogóle; początek włóknienia bywa utajony, dlatego monitorowanie musi być regularne;
- duszność, brak powietrza, uporczywy kaszel i ból w klatce piersiowej mogą wskazywać na zajęcie opłucnej i płuc;
- ból w lędźwiach lub boku, obrzęk nogi i tkliwość brzucha każą pomyśleć o włóknieniu zaotrzewnowym z uciskiem moczowodów lub naczyń;
- przy objawach niewydolności serca wyklucza się włóknienie zastawek i zaciskające zapalenie osierdzia;
- niewyjaśniony wzrost OB wymaga zdjęcia rentgenowskiego klatki piersiowej: przy wysięku opłucnowym i zwłóknieniu wskaźnik ten wyraźnie rośnie;
- ostrożność jest konieczna przy ciężkich chorobach serca i naczyń, zespole Raynauda, chorobie wrzodowej i krwawieniach z przewodu pokarmowego, a także przy ciężkich zaburzeniach psychicznych, zwłaszcza psychozach, w przeszłości.
Preparat może wywoływać niedociśnienie ortostatyczne, dlatego łączenie go z innymi lekami obniżającymi ciśnienie wymaga ostrożności. Jak inne agonisty dopaminy, kabergolina może prowokować zaburzenia kontroli impulsów — patologiczną skłonność do hazardu, zwiększone libido i hiperseksualność, kompulsywne zakupy i objadanie się; o takiej możliwości uprzedza się zarówno pacjenta, jak i jego bliskich.
Interakcje z innymi lekami
Danych o interakcjach kabergoliny z innymi alkaloidami sporyszu brak, dlatego przy długotrwałym leczeniu nie zaleca się ich jednoczesnego stosowania.
Działanie lecznicze kabergoliny opiera się na bezpośrednim pobudzaniu receptorów dopaminowych, dlatego leki o przeciwnym działaniu — fenotiazyny, butyrofenony, tioksanteny, metoklopramid — je osłabiają i nie należy ich łączyć. Antybiotyki makrolidowe, na przykład erytromycyna, zwiększają dostępność biologiczną kabergoliny, więc ta kombinacja również nie jest zalecana.
Ciąża i karmienie piersią
Odpowiednich, kontrolowanych badań u kobiet w ciąży nie prowadzono. U zwierząt nie stwierdzono działania teratogennego, obserwowano jednak obniżoną płodność i toksyczny wpływ na płód, powiązane z aktywnością farmakodynamiczną substancji. Dwunastoletnie badanie obserwacyjne zebrało dane o 256 ciążach po leczeniu kabergoliną: istotne wady rozwojowe lub poronienie odnotowano w 17 przypadkach, czyli u 6,6%. W populacji ogólnej częstość istotnych wad rozwojowych ocenia się według nowszych publikacji na 6,9% i więcej, ale dokładnego wniosku o dodatkowym ryzyku wyciągnąć nie można — badanie nie miało grupy kontrolnej.
W ciąży preparat stosuje się wyłącznie przy wyraźnych wskazaniach i po dokładnej ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Ze względu na długi okres półtrwania kobietom planującym ciążę radzi się przerwać przyjmowanie miesiąc przed planowanym poczęciem, a przy zajściu w ciążę w trakcie leczenia — odstawić lek zaraz po jej potwierdzeniu.
Działania niepożądane
Nasilenie i częstość reakcji zależą przede wszystkim od dawki. Przy hamowaniu laktacji co najmniej jedno działanie niepożądane zgłosiło około 14% kobiet, przy leczeniu hiperprolaktynemii dawkami 1–2 mg tygodniowo — 68% pacjentów. Reakcje są przeważnie łagodne lub umiarkowane, pojawiają się w pierwszych dwóch tygodniach i ustępują w trakcie leczenia; z ich powodu terapię przerwało około 3% pacjentów.
- bardzo często — ból i zawroty głowy;
- bardzo często — wady zastawek serca, w tym cofanie, zapalenie osierdzia, wysięk osierdziowy;
- często — senność, depresja, obniżenie ciśnienia tętniczego przy długim leczeniu, niedociśnienie ortostatyczne, uderzenia gorąca;
- niezbyt często — kołatanie serca, duszność, wysięk opłucnowy, zwłóknienie płuc, krwawienie z nosa;
- niezbyt często — omdlenia, parestezje, przemijające niedowidzenie połowicze, reakcje nadwrażliwości, zwiększone libido, skurcz naczyń palców;
- bardzo rzadko — zwłóknienie opłucnej;
- częstość nieznana — dławica piersiowa, niewydolność oddechowa, zapalenie opłucnej, ból w klatce piersiowej, zaburzenia widzenia, drżenie, napady nagłego zasypiania;
- częstość nieznana — agresywność, urojenia, hiperseksualność, skłonność do hazardu, zaburzenia psychotyczne, omamy.
W pierwszych 3–4 dobach po porodzie możliwe jest bezobjawowe obniżenie ciśnienia tętniczego. Kabergolina jako pochodna sporyszu może zwężać naczynia: opisano skurcz naczyń palców rąk i kurcze mięśni kończyn dolnych. Nieprawidłowe wyniki standardowych badań laboratoryjnych przy długim stosowaniu są mało prawdopodobne, choć u kobiet po powrocie miesiączek w pierwszych miesiącach obserwowano obniżenie hemoglobiny.
Przedawkowanie
Przedawkowanie objawia się cechami nadmiernego pobudzenia receptorów dopaminowych: nudnościami, wymiotami, dolegliwościami żołądkowymi, niedociśnieniem ortostatycznym, splątaniem, psychozą lub omamami.
Pomoc polega na usunięciu niewchłoniętego leku i utrzymaniu stabilnego ciśnienia tętniczego, a w razie potrzeby na podaniu antagonistów dopaminy.
Jak otrzymać receptę na Dostinex® - (IR) online
Kabergolina wydawana jest na receptę: przepisanie wymaga potwierdzonego wskazania, oceny stanu serca i doboru najmniejszej skutecznej dawki.
Podczas konsultacji online lekarz przeanalizuje sytuację i wyniki badań, wyjaśni schemat przyjmowania oraz potrzebę kontroli prolaktyny i echokardiografii, a przy braku przeciwwskazań wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
