Augmentin® - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Augmentin®: skład i postać farmaceutyczna

Jedna tabletka powlekana zawiera 250 mg, 500 mg lub 875 mg amoksycyliny w postaci amoksycyliny trójwodnej oraz 125 mg kwasu klawulanowego w postaci klawulanianu potasu. Dostępna jest też tabletka o przedłużonym uwalnianiu: 1000 mg amoksycyliny w postaci trójwodnej i sodowej oraz 62,5 mg kwasu klawulanowego.

Warto zwrócić uwagę na pewną prawidłowość: dawka kwasu klawulanowego pozostaje niemal niezmienna, a zmienia się ilość amoksycyliny. Stąd zasada — jeśli potrzebna jest większa dobowa dawka amoksycyliny, wybiera się inną postać leku, zamiast zwiększać liczbę tabletek i podawać niepotrzebnie duże dawki kwasu klawulanowego.

Jak działa Augmentin®

Amoksycylina jest półsyntetyczną penicyliną, czyli antybiotykiem β-laktamowym. Hamuje jeden lub więcej enzymów zwanych białkami wiążącymi penicylinę w szlaku biosyntezy bakteryjnego peptydoglikanu — integralnego składnika strukturalnego ściany komórkowej. Zahamowanie syntezy prowadzi do osłabienia ściany, po czym zwykle następuje liza komórki i śmierć bakterii.

Problem polega na tym, że oporne bakterie wytwarzają β-laktamazy rozkładające amoksycylinę, dlatego sama amoksycylina na takie drobnoustroje nie działa. Kwas klawulanowy jest β-laktamem o budowie podobnej do penicylin: własnego, klinicznie użytecznego działania przeciwbakteryjnego nie wywiera, ale unieczynnia część β-laktamaz i tym samym chroni amoksycylinę przed rozkładem.

Wskazania do stosowania

Augmentin® stosuje się u dzieci i dorosłych w zakażeniach bakteryjnych. Postać 375 mg jest wskazana w ostrym bakteryjnym zapaleniu zatok właściwie rozpoznanym, zapaleniu pęcherza moczowego, odmiedniczkowym zapaleniu nerek, zapaleniu tkanki łącznej, ukąszeniach przez zwierzęta oraz ciężkim ropniu okołozębowym z szerzącym się zapaleniem tkanki łącznej.

Postacie 625 mg i 1000 mg obejmują szerszy zakres: dochodzą do tego ostre zapalenie ucha środkowego, zaostrzenie przewlekłego zapalenia oskrzeli właściwie rozpoznane, pozaszpitalne zapalenie płuc, zakażenia skóry i tkanek miękkich, a także zakażenia kości i stawów, przede wszystkim zapalenie kości i szpiku. W każdym przypadku należy brać pod uwagę oficjalne wytyczne dotyczące właściwego stosowania leków przeciwbakteryjnych.

Sposób stosowania i dawkowanie

Lek przyjmuje się doustnie, na początku posiłku: zmniejsza to ryzyko nietolerancji ze strony przewodu pokarmowego i optymalizuje wchłanianie. Dawkę dobiera się z uwzględnieniem przewidywanych patogenów i ich wrażliwości, ciężkości oraz umiejscowienia zakażenia, a także wieku, masy ciała i czynności nerek.

Sytuacja	Dawka
Dorośli i dzieci od 40 kg, postać 375 mg	jedna tabletka 250 mg + 125 mg trzy razy na dobę
Dorośli i dzieci od 40 kg, postać 625 mg	jedna tabletka 500 mg + 125 mg trzy razy na dobę
Dzieci o masie ciała poniżej 40 kg	tabletek powlekanych się nie stosuje; dawkę przelicza się na kilogram masy ciała w trzech dawkach podzielonych
Klirens kreatyniny 10–30 ml/min	250 mg + 125 mg dwa razy na dobę
Klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min	250 mg + 125 mg raz na dobę
Hemodializa	250 mg + 125 mg co 24 godziny, dodatkowo dawka w czasie dializy i kolejna po jej zakończeniu

Przy klirensie kreatyniny powyżej 30 ml/min dawka pozostaje bez zmian, u osób w podeszłym wieku modyfikacja nie jest konieczna. Przy zaburzeniach czynności wątroby lek dawkuje się ostrożnie i regularnie kontroluje parametry wątrobowe. Leczenia nie przedłuża się ponad 14 dni bez powtórnej kontroli stanu zdrowia pacjenta; w niektórych zakażeniach, na przykład w zapaleniu kości i szpiku, konieczny jest dłuższy okres terapii.

Przeciwwskazania

Wszystkie przeciwwskazania wiążą się z dwiema kwestiami: alergią na β-laktamy oraz wcześniejszym uszkodzeniem wątroby wywołanym właśnie tym lekiem.

• nadwrażliwość na substancje czynne, na którąkolwiek z penicylin lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
• przebyta ciężka natychmiastowa reakcja nadwrażliwości, czyli anafilaksja, na inny lek β-laktamowy — cefalosporynę, karbapenem lub monobaktam;
• przebyta żółtaczka lub zaburzenia czynności wątroby spowodowane przez amoksycylinę albo kwas klawulanowy.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Przed rozpoczęciem leczenia niezbędne jest zebranie dokładnego wywiadu dotyczącego wcześniejszych reakcji nadwrażliwości na penicyliny, cefalosporyny i inne leki β-laktamowe. U pacjentów leczonych penicylinami notowano ciężkie reakcje uczuleniowe, sporadycznie śmiertelne; ich prawdopodobieństwo jest większe u osób z nadwrażliwością na penicyliny w wywiadzie oraz z chorobami atopowymi. W razie reakcji alergicznej leczenie się przerywa i wdraża postępowanie alternatywne.

Wątroba i jelita

Zdarzenia dotyczące wątroby notowano przeważnie u mężczyzn i pacjentów w podeszłym wieku i mogą wiązać się z przedłużającym się leczeniem; u dzieci występują bardzo rzadko. Objawy pojawiają się zwykle w trakcie leczenia lub tuż po jego zakończeniu, czasem dopiero po kilku tygodniach, i są zazwyczaj przemijające. Uszkodzenie wątroby bywa jednak ciężkie, a w krańcowo rzadkich przypadkach notowano zgony — niemal zawsze u pacjentów z ciężkim schorzeniem podstawowym albo przyjmujących inne leki oddziałujące na wątrobę. Osobnym zagadnieniem jest zapalenie jelita grubego związane z antybiotykiem: rozwija się przy stosowaniu niemal wszystkich leków przeciwbakteryjnych i ma nasilenie od lekkiego do zagrażającego życiu, dlatego biegunkę w trakcie leczenia lub po nim zawsze należy oceniać pod tym kątem, a po potwierdzeniu rozpoznania lek natychmiast odstawić.

Pozostałe ostrzeżenia

• jeśli wiadomo, że drobnoustrój jest wrażliwy na amoksycylinę, rozsądniej jest przejść na samą amoksycylinę bez kwasu klawulanowego;
• ta postać leku nie jest właściwa, gdy oporność drobnoustroju prawdopodobnie nie wynika z β-laktamaz wrażliwych na kwas klawulanowy;
• w zakażeniach wywołanych przez opornego na penicylinę S. pneumoniae leku się nie stosuje;
• u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek oraz przy dużych dawkach mogą wystąpić drgawki;
• przy podejrzeniu mononukleozy zakaźnej leku się unika: u takich chorych stwierdzono związek między przyjmowaniem amoksycyliny a odropodobną wysypką;
• allopurynol podawany w trakcie leczenia zwiększa prawdopodobieństwo skórnych reakcji alergicznych;
• długotrwałe stosowanie bywa przyczyną rozwoju drobnoustrojów niewrażliwych na lek;
• uogólniony rumień z krostkami i gorączką na początku leczenia może być objawem ostrej uogólnionej osutki krostkowej — wtedy lek się odstawia, a dalsze podawanie amoksycyliny jest przeciwwskazane.

Interakcje z lekami

Penicyliny i doustne leki przeciwzakrzepowe stosowano razem bardzo szeroko bez doniesień o interakcjach, jednak w literaturze opisano przypadki zwiększenia międzynarodowego współczynnika znormalizowanego u pacjentów leczonych acenokumarolem lub warfaryną, którym podano amoksycylinę. Jeżeli jednoczesne stosowanie jest konieczne, po rozpoczęciu i po zakończeniu kuracji ściśle kontroluje się czas protrombinowy lub INR, a dawkę leku przeciwzakrzepowego w razie potrzeby modyfikuje.

Penicyliny mogą zmniejszać wydalanie metotreksatu, co zwiększa ryzyko jego toksyczności. Probenecyd zmniejsza nerkowe wydzielanie kanalikowe amoksycyliny, przez co jej stężenie we krwi rośnie i utrzymuje się dłużej — kwasu klawulanowego to nie dotyczy, a jednoczesnego stosowania się nie zaleca. U pacjentów otrzymujących mykofenolan mofetylu stężenie czynnego metabolitu oznaczane przed podaniem kolejnej dawki zmniejszało się o około połowę; zmiana dawki zwykle nie jest konieczna przy braku klinicznych objawów dysfunkcji przeszczepu, ale pacjenta uważnie się obserwuje w trakcie antybiotykoterapii i wkrótce po jej zakończeniu.

Ciąża i karmienie piersią

Badania na zwierzętach nie wskazują na bezpośredni ani pośredni szkodliwy wpływ na ciążę, rozwój zarodka i płodu, poród oraz rozwój pourodzeniowy. Ograniczone dane dotyczące stosowania u kobiet w ciąży nie wskazują na zwiększone ryzyko wad wrodzonych. Jednocześnie w pojedynczym badaniu u kobiet z przedwczesnym pęknięciem pęcherza płodowego zapobiegawcze podanie amoksycyliny z kwasem klawulanowym wiązano ze zwiększonym ryzykiem martwiczego zapalenia jelit u noworodków. Dlatego w ciąży stosowania się unika, chyba że lekarz uzna je za istotne.

Obie substancje przenikają do mleka kobiecego, przy czym wpływ kwasu klawulanowego na oseska nie jest znany. U dziecka możliwe są biegunka i zakażenie grzybicze błon śluzowych, przez co niekiedy trzeba przerwać karmienie. Lek można podać kobiecie karmiącej dopiero po ocenie stosunku korzyści do ryzyka dokonanej przez lekarza prowadzącego.

Działania niepożądane

Najczęściej występują biegunka, nudności i wymioty. Nudności zwykle wiążą się z większymi dawkami doustnymi, a nasilenie objawów żołądkowo-jelitowych zmniejsza przyjmowanie leku na początku posiłku.

• bardzo często dla tabletek powlekanych: biegunka;
• często: nudności, wymioty, kandydoza skóry i błon śluzowych;
• niezbyt często: niestrawność, zawroty głowy, ból głowy, wysypka skórna, świąd, pokrzywka, umiarkowane zwiększenie aktywności AspAT i AlAT;
• rzadko: przemijająca leukopenia, w tym neutropenia, małopłytkowość, rumień wielopostaciowy;
• częstość nieznana, reakcje alergiczne: obrzęk naczynioruchowy, anafilaksja, zespół choroby posurowiczej, alergiczne zapalenie naczyń;
• częstość nieznana, skórne: zespół Stevensa–Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, pęcherzowe złuszczające zapalenie skóry, ostra uogólniona osutka krostkowa;
• częstość nieznana, ze strony przewodu pokarmowego i wątroby: zapalenie jelita grubego związane z antybiotykiem, w tym rzekomobłoniaste i krwotoczne, zapalenie wątroby, żółtaczka zastoinowa, czarny język włochaty;
• częstość nieznana, inne: przemijająca agranulocytoza, niedokrwistość hemolityczna, wydłużony czas krwawienia i czas protrombinowy, drgawki, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, śródmiąższowe zapalenie nerek, krystaluria, nadmierny wzrost niewrażliwych bakterii.

Każda skórna reakcja nadwrażliwości jest powodem do przerwania leczenia, a nie do przeczekania. To samo dotyczy biegunki, która pojawiła się w trakcie kuracji lub wkrótce po niej: należy ocenić ją jako możliwe zapalenie jelita grubego związane z antybiotykiem.

Przedawkowanie

Przy przedawkowaniu mogą wystąpić objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz zaburzenia równowagi wodno-elektrolitowej. Opisywano tworzenie się kryształków amoksycyliny w moczu, które w niektórych przypadkach prowadziło do niewydolności nerek. U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek i przy dużych dawkach mogą wystąpić drgawki.

Odnotowano również wytrącanie się amoksycyliny w cewnikach dopęcherzowych, przeważnie po dożylnym podaniu dużych dawek, dlatego drożność cewnika sprawdza się regularnie. Swoistych działań przy przedawkowaniu doustnym charakterystyka produktu nie podaje — stan ocenia lekarz.

Jak otrzymać receptę na Augmentin® online

Augmentin® wydawany jest na receptę: wybór antybiotyku, jego postaci i długości kuracji zależy od przypuszczalnego patogenu, ciężkości zakażenia i czynności nerek, a niekontrolowane przyjmowanie sprzyja narastaniu oporności bakterii. Podczas konsultacji online lekarz przeanalizuje objawy, ustali wcześniejsze reakcje alergiczne na penicyliny i cefalosporyny oraz oceni przeciwwskazania.

Jeżeli antybiotyk jest wskazany, lekarz wystawi receptę elektroniczną, dobierze dawkę i wyjaśni, ile dni przyjmować lek oraz przy jakich objawach — przede wszystkim przy wysypce i biegunce — leczenie trzeba przerwać i skontaktować się z lekarzem.