Atywia - ulotka, cena, stosowanie i przeciwwskazania leku

Atywia: skład i postać leku

Jedna tabletka powlekana zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2,00 mg dienogestu. Schemat przyjmowania jest trzytygodniowy: 21 tabletek pod rząd, potem siedem dni bez tabletek.

W składzie jest laktoza i stanowi to ograniczenie dla osobnej grupy pacjentek: przy rzadkiej dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy typu Lapp i zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy leku się nie stosuje.

Jak działa Atywia

Lek jest złożonym hormonalnym środkiem antykoncepcyjnym do stosowania doustnego: etynyloestradiol w roli estrogenu i dienogest w roli gestagenu. Działanie antykoncepcyjne daje współdziałanie kilku mechanizmów, z których główne to zahamowanie owulacji i zmiana wydzieliny szyjki macicy. Dienogest należy do pochodnych nortestosteronu i w badaniach in vitro wiąże się z receptorem progesteronowym 10–30 razy słabiej niż pozostałe syntetyczne gestageny.

Ważniejsza dla tego leku jest inna jego cecha. W badaniach in vivo na zwierzętach dienogest wykazuje działanie przeciwandrogenne wynoszące około jednej trzeciej aktywności octanu cyproteronu, a zarazem silne działanie progestagenne. Znamiennej aktywności androgennej, mineralokortykoidowej i glikokortykoidowej in vivo nie ma. Ta jedna trzecia octanu cyproteronu tłumaczy drugie wskazanie leku: tłumiąc wpływ androgenów na skórę, dienogest działa tam, gdzie zwykły środek antykoncepcyjny by nie pomógł.

Wskazania

Pierwsze wskazanie to antykoncepcja doustna. Drugie to leczenie trądziku o umiarkowanym nasileniu, a sformułowano je od razu z dwoma warunkami.

• odpowiednie leczenie miejscowe albo leczenie antybiotykami doustnymi okazało się już nieskuteczne;
• kobieta sama zdecydowała się na doustny środek antykoncepcyjny — lek nie jest więc przepisywany jako preparat dermatologiczny tym, którym antykoncepcja nie jest potrzebna.

Decyzję o przepisaniu podejmuje się na podstawie indywidualnej oceny czynników ryzyka u kobiety, przede wszystkim ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, a także ryzyka tej choroby właśnie przy stosowaniu tego leku w porównaniu z innymi środkami złożonymi.

Sposób stosowania i dawkowanie

Tabletki przyjmuje się codziennie o stałej porze dnia, w razie potrzeby popijając płynem. Przyjmuje się jedną tabletkę na dobę przez 21 kolejnych dni, przez następne 7 dni tabletek się nie przyjmuje i w tej przerwie zaczyna się krwawienie z odstawienia. Zwykle przychodzi ono drugiego lub trzeciego dnia po ostatniej tabletce i może trwać, gdy kobieta zaczęła już tabletki z następnego opakowania.

• jeśli zacząć przyjmowanie pierwszego dnia miesiączki, ochrona przed ciążą działa natychmiast — dodatkowe środki nie są wtedy potrzebne;
• u niektórych kobiet w przerwie krwawienie z odstawienia nie występuje: przy dokładnym przestrzeganiu schematu ciąża jest mało prawdopodobna, ale jeśli schemat był naruszany i krwawienia nie było raz lub dwa razy, przed dalszym przyjmowaniem trzeba upewnić się, że ciąży nie ma;
• szczegóły schematu — rozpoczęcie po innych metodach, zasady przy pominiętej tabletce — podano w pełnej charakterystyce produktu.

Osobno warto zapamiętać, co obniża niezawodność: pominięcie tabletki, wymioty albo ciężka biegunka oraz jednoczesne przyjmowanie niektórych innych leków. Wymioty i biegunka są tu ważne dlatego, że tabletka może po prostu nie zdążyć się wchłonąć, a odbiera się je jako przykrość niemającą związku z antykoncepcją.

Przeciwwskazania

Poniżej wymieniono stany, w których złożonych doustnych środków się nie stosuje; jeśli coś z tego pojawi się po raz pierwszy już w trakcie przyjmowania tabletek, natychmiast się je przerywa. Należą tu nadwrażliwość na substancje czynne lub pomocnicze, ciąża i jej podejrzenie, krwawienie z dróg rodnych o niewyjaśnionej przyczynie, a także rozpoznany lub podejrzewany hormonozależny rak piersi albo narządów rodnych.

Naczyniową część wykazu podzielono na żylną i tętniczą.

• ze strony żył: zakrzepica żył głębokich i zatorowość płucna — zarówno te leczone właśnie teraz lekami przeciwzakrzepowymi, jak i przebyte wcześniej; potwierdzona wrodzona lub nabyta skłonność do nich — oporność na aktywowane białko C, w tym czynnik V Leiden, niedobór antytrombiny III, białka C lub białka S;
• duży zabieg chirurgiczny, po którym kobieta długo pozostawała unieruchomiona, a także sumarycznie wysokie ryzyko żylne, gdy czynników zbiera się wiele;
• ze strony tętnic: bieżące zdarzenie, na przykład zawał, albo jego zwiastun w postaci dusznicy bolesnej; ze strony mózgu — udar teraz lub w przeszłości albo przemijający napad niedokrwienny w wywiadzie;
• skłonność do zakrzepicy tętniczej, odziedziczona lub nabyta: hiperhomocysteinemia, przeciwciała antyfosfolipidowe; migrena, która przebiegała z objawami ogniskowo-neurologicznymi; sumarycznie wysokie ryzyko tętnicze albo jeden poważny czynnik — cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie, ciężka dyslipoproteinemia;
• ciężkie choroby wątroby obecnie lub w przeszłości — do powrotu jej parametrów do normy; guz wątroby, łagodny lub złośliwy, stwierdzony obecnie albo w wywiadzie.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Przed pierwszym przyjęciem lub po przerwie zbiera się dokładny wywiad lekarski i rodzinny, upewnia się, że nie ma ciąży, mierzy ciśnienie i bada pod kątem przeciwwskazań. Lekarz ma obowiązek zwrócić uwagę kobiety na informacje o zakrzepicy żylnej i tętniczej, w tym na ryzyko tego leku wobec innych środków złożonych, na objawy zakrzepicy i na postępowanie przy jej podejrzeniu; częstość i rodzaj dalszych badań ustala indywidualnie. Ważne jest i to, czego tabletki nie dają: przed zakażeniem HIV i innymi chorobami przenoszonymi drogą płciową antykoncepcja doustna nie chroni.

Druga rzecz, którą warto wiedzieć zawczasu, to jakie choroby mogą pojawić się lub nasilić w trakcie przyjmowania, choć bezspornego związku z lekiem nie dowiedziono.

Co może się nasilić	Co się z tym robi
Żółtaczka lub świąd z zastoju żółci	przy ponownym wystąpieniu, jeśli pojawiły się najpierw w ciąży albo przy wcześniejszej antykoncepcji, lek się odstawia; ostre i przewlekłe zaburzenia czynności wątroby też wymagają odstawienia do jej powrotu do normy
Nadciśnienie tętnicze	przy klinicznie znaczącym wzroście ciśnienia środek natychmiast się odstawia; po normalizacji ciśnienia leczenie można kontynuować, a przy utrwalonym nadciśnieniu niepoddającym się leczeniu — przerwać
Podwyższone triglicerydy, także w wywiadzie rodzinnym	rośnie ryzyko zapalenia trzustki, co bierze się pod uwagę przy bólu w nadbrzuszu
Cukrzyca, choroba Leśniowskiego-Crohna i wrzodziejące zapalenie jelita grubego	środki hormonalne wpływają na insulinooporność i tolerancję glukozy: zmiana leczenia cukrzycy nie jest potrzebna, ale nadzór się wzmacnia, zwłaszcza na początku; dla dwóch zapalnych chorób jelit opisano zaostrzenie
Przebarwienia na skórze twarzy	częściej u tych, u których pojawiły się w ciąży; takie kobiety powinny unikać słońca i promieniowania ultrafioletowego
Kamica żółciowa, porfiria, toczeń rumieniowaty, zespół hemolityczno-mocznicowy, pląsawica Sydenhama, opryszczka ciężarnych, otoskleroza z utratą słuchu	wymienione jako mogące wystąpić lub się nasilić

Interakcje z innymi lekami

Interakcje ujawniają się krwawieniami śródcyklicznymi i utratą działania antykoncepcyjnego. W piśmiennictwie opisano dwa mechanizmy: nasilenie metabolizmu wątrobowego i zaburzenie krążenia jelitowo-wątrobowego.

• klirens hormonów płciowych zwiększają induktory enzymów mikrosomalnych: fenytoina, barbiturany, prymidon, karbamazepina, ryfampicyna, a także prawdopodobnie okskarbazepina, topiramat, felbamat, rytonawir, gryzeofulwina i preparaty ziela dziurawca zwyczajnego;
• dziurawiec został przy tym wyróżniony osobno: preparatów ziołowych z nim nie wolno przyjmować w trakcie leczenia w ogóle — z powodu spadku stężenia substancji czynnych w surowicy i utraty działania antykoncepcyjnego;
• antybiotyki z grupy penicylin i tetracyklin, według wyników części badań klinicznych, zmniejszają krążenie jelitowo-wątrobowe estrogenów, a wraz z nim etynyloestradiolu;
• na czas przyjmowania induktorów i jeszcze 28 dni po nim potrzebna jest mechaniczna metoda antykoncepcji; przy antybiotykach, poza ryfampicyną i gryzeofulwiną — do 7 dni po zakończeniu kuracji; jeśli okres dodatkowej ochrony wykracza poza opakowanie, następne zaczyna się od razu, bez siedmiodniowej przerwy;
• w drugą stronę: doustne środki antykoncepcyjne mogą zmieniać metabolizm innych leków, przez co ich stężenie w osoczu i tkankach rośnie, jak u cyklosporyny, albo spada, jak u lamotryginy.

Przyjmowanie steroidowych środków antykoncepcyjnych wpływa też na wyniki badań laboratoryjnych: biochemicznych parametrów czynności wątroby, tarczycy, nadnerczy i nerek, stężenia białek nośnikowych osocza, frakcji lipidów i lipoprotein, parametrów metabolizmu węglowodanów, krzepnięcia i fibrynolizy. Zmienione wyniki zwykle pozostają w granicach wartości prawidłowych.

Ciąża i karmienie piersią

W czasie ciąży leku przyjmować nie wolno; przy jej stwierdzeniu w trakcie stosowania natychmiast się go odstawia. Badania epidemiologiczne nie wykazały ani zwiększenia ryzyka wad wrodzonych u dzieci, których matki przyjmowały doustne środki antykoncepcyjne przed zajściem w ciążę, ani działania teratogennego przy nieumyślnym stosowaniu we wczesnym okresie. Dla samego leku takich badań nie prowadzono, a dostępnych danych o jego stosowaniu w ciąży jest za mało, by wnioskować o wpływie na płód i noworodka.

W badaniach na zwierzętach prowadzonych w czasie ciąży i laktacji obserwowano działania niepożądane i na ich podstawie nie można wykluczyć efektów związanych z hormonalnymi substancjami czynnymi. Doświadczenie ze stosowaniem innych doustnych środków antykoncepcyjnych u ciężarnych na działania niepożądane nie wskazuje. Decydując o powrocie do leku, uwzględnia się zwiększone ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej w okresie poporodowym. W czasie karmienia piersią środków złożonych przyjmować nie należy: mogą zmniejszać laktację i zmieniać skład mleka, a niewielkie ilości steroidów lub ich metabolitów przenikają do mleka i mogą wpływać na zdrowie dziecka.

Działania niepożądane

Często — nie częściej niż u jednej kobiety na dziesięć — występowały ból głowy, ból w nadbrzuszu i ból piersi. Pozostałe objawy rozłożone są rzadziej.

• niezbyt często ze strony układu nerwowego i psychiki: migrena, zawroty głowy, nastroje depresyjne, nerwowość;
• niezbyt często ze strony trawienia i metabolizmu: dolegliwości żołądkowe, nudności, wymioty, zwiększone łaknienie; rzadko — biegunka i anoreksja;
• niezbyt często ze strony skóry: trądzik, trądzikowate zapalenie skóry, wysypka, wyprysk, przebarwienia na twarzy, wypadanie włosów; rzadko — rumień wielopostaciowy, świąd, nadmierne owłosienie;
• niezbyt często ze strony układu rozrodczego: krwawienia śródcykliczne, brak menstruacji, bolesne miesiączkowanie, powiększenie piersi, torbiel jajnika, ból w czasie stosunku, zmiana wydzieliny; rzadko — skąpe i krótkotrwałe krwawienia z odstawienia, zapalenie sutka, torbiele i wydzielina z brodawki;
• niezbyt często pozostałe: zakażenia pochwy i dróg moczowych, zmęczenie i osłabienie, zmiana masy ciała, obrzęk podudzi, skurcze w nogach, ból pleców, wzrost i spadek ciśnienia, choroby żył;
• rzadko: niedokrwistość, astma, zaburzenia widzenia i słuchu, zmniejszenie popędu płciowego, reakcje agresywne, obojętność, wirylizm, tachykardia, włókniakomięśniak, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa i tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe, zakrzepowe zapalenie żył, zatorowość płucna, zaburzenia naczyniowo-mózgowe.

Z odległych zagrożeń omówiono dwa. Badania epidemiologiczne wykazały wzrost ryzyka raka szyjki macicy przy długotrwałym stosowaniu doustnych środków antykoncepcyjnych, jednak może on wiązać się nie z samymi lekami, lecz z określonymi zachowaniami seksualnymi albo innymi czynnikami, na przykład zakażeniem wirusem brodawczaka. Metaanaliza 54 badań wykazała nieznaczne zwiększenie względnego ryzyka raka piersi — 1,24 — zanikające stopniowo w ciągu 10 lat po odstawieniu; związku przyczynowego badania nie dowodzą, a część przyrostu może tłumaczyć wcześniejsze wykrywanie: u stosujących antykoncepcję wykrywa się go częściej w postaci niezaawansowanej.

Przedawkowanie

Przedawkowanie objawia się nudnościami i wymiotami; u nastolatek możliwe jest nieznaczne wydzielanie krwi z dróg rodnych.

Stan taki nie wymaga odrębnego leczenia — w razie potrzeby ogranicza się do usuwania objawów.

Jak otrzymać receptę na Atywia online

Lek jest wydawany na receptę, a rozmowa z lekarzem zależy od tego, po co się go przepisuje. Jeśli chodzi o antykoncepcję, lekarz ocenia czynniki ryzyka zakrzepicy. Jeśli o trądzik, dochodzi pytanie, jakie leczenie miejscowe albo jakie antybiotyki doustne już stosowano i dlaczego nie pomogły — bez tego drugie wskazanie nie jest spełnione.

Zawczasu przygotuj informacje o zakrzepicach, zawałach i udarach u siebie i u najbliższych krewnych, o migrenie z objawami ogniskowymi, paleniu, ciśnieniu, cukrzycy, zaburzeniach lipidowych, chorobach wątroby, nowotworach i planowanych zabiegach. Osobno wymień przyjmowane leki i suplementy: leki przeciwpadaczkowe, ryfampicynę, gryzeofulwinę, antybiotyki i zwłaszcza dziurawiec, którego z tym lekiem się nie łączy. Lekarz podczas konsultacji online oceni te okoliczności i przy braku przeciwwskazań wystawi receptę elektroniczną.