Anastrozol Bluefish: skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka powlekana zawiera 1 mg anastrozolu. Moc jest jedna jedyna i dobierać jej nie trzeba: zarówno dorosłym, jak i pacjentkom w podeszłym wieku podaje się jedną tabletkę raz na dobę.
Żadnych osobliwości przyjmowania charakterystyka nie zastrzega: ani powiązania z posiłkiem, ani określonej pory dnia. Jedyne zastrzeżenie dotyczy składu — w tabletce jest laktoza, a pacjentkom z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy ten lek nie odpowiada.
Jak działa Anastrozol Bluefish
Anastrozol jest silnym i wysoce selektywnym niesteroidowym inhibitorem aromatazy. Żeby zrozumieć, po co to potrzebne, trzeba wiedzieć, skąd bierze się estradiol po menopauzie. Jajniki już go nie wytwarzają i powstaje on głównie w tkankach obwodowych: androstendion przekształca się w estron z udziałem kompleksu enzymatycznego aromatazy, a estron przechodzi następnie w estradiol. To właśnie ten łańcuch lek przerywa w pierwszym ogniwie.
Liczby pokazują, jak gruntownie. Bardzo czuły test wykazał, że u kobiet po menopauzie anastrozol w dawce 1 mg na dobę hamuje wytwarzanie estradiolu o ponad 80%. A korzyść z takiego zahamowania udowodniono osobno: u kobiet z rakiem piersi korzystne działanie wywołuje właśnie zmniejszenie stężenia krążącego estradiolu. Przy tym sam anastrozol nie wykazuje ani aktywności progestagenowej, ani androgenowej, ani estrogenowej, a w dawkach do 10 mg na dobę nie wpływa na wydzielanie kortyzolu i aldosteronu — mierzono to przed standardowym testem prowokacyjnym hormonu kortykotropowego i po nim. Dlatego suplementacja glikokortykosteroidów w trakcie leczenia nie jest konieczna.
Wskazania
Wskazanie jest jedno, ale zawiera od razu trzy warunki i wszystkie trzy są obowiązkowe: leczenie zaawansowanego raka piersi u kobiet po menopauzie, u których stwierdzono w guzie obecność receptora estrogenowego.
Każdy warunek wynika z mechanizmu. Guz z receptorem jest potrzebny dlatego, że lek działa przez pozbawienie guza estrogenu — przy guzie bez receptora ta dźwignia nie działa. A stan po menopauzie jest zasadniczy dlatego, że przed nią głównym źródłem estrogenu są jajniki, a nie aromataza obwodowa. Charakterystyka mówi wprost: leku nie należy stosować u pacjentek przed menopauzą, a w razie wątpliwości co do stanu hormonalnego wykonuje się oznaczenie hormonu luteinizującego, hormonu stymulującego wydzielanie folikuliny i estradiolu, by menopauzę potwierdzić.
Sposób stosowania i dawkowanie
Zalecana dawka u pacjentek dorosłych, w tym w podeszłym wieku, to jedna tabletka raz na dobę. Żadnego doboru, żadnego miareczkowania: dawka nie zależy ani od masy ciała, ani od stopnia zaawansowania, ani od czasu leczenia.
Grupy szczególne prawie nic w tym schemacie nie zmieniają. Przy łagodnych do umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek zmiana dawkowania nie jest zalecana, a przy ciężkich zaburzeniach lek stosuje się z ostrożnością. Tak samo z wątrobą: przy łagodnej chorobie wątroby dawki się nie zmienia, przy ciężkich zaburzeniach potrzebna jest ostrożność. Dzieciom i młodzieży leku się nie zaleca ze względu na niewystarczające dane o bezpieczeństwie i skuteczności w tej grupie. Indywidualizacja leczenia polega tu więc nie na dawce, lecz na obserwacji — i jej właśnie poświęcony jest następny rozdział.
Przeciwwskazania
Lista jest krótka na tyle, że mieści się w jednym zdaniu: lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży i karmiących piersią oraz przy nadwrażliwości na anastrozol lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Zwięzłość jest tu myląca. Krąg osób, którym lek odpowiada, wyznaczają nie zakazy, lecz samo wskazanie: kobieta po menopauzie z guzem z receptorem estrogenowym. Cała reszta to nie przeciwwskazania, lecz warunki, w których leczenie wymaga dodatkowych badań i obserwacji.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Pierwsze ostrzeżenie już padło i powtarza się tutaj: przed menopauzą leku się nie stosuje, a w razie wątpliwości stan potwierdza się oznaczeniem hormonów. Dochodzą do niego dwa ograniczenia lekowe. Danych o jednoczesnym stosowaniu z analogami LHRH brak. A jednoczesnego stosowania tamoksyfenu lub leków zawierających estrogeny należy unikać: zmniejszają one farmakologiczne działanie anastrozolu — co jest logiczne, skoro lek właśnie estrogen usuwa.
| Sytuacja | Co robi lekarz |
| Rozpoznana osteoporoza lub ryzyko jej wystąpienia | badanie densytometryczne kości wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia i regularnie powtarza w jego trakcie; jeśli są wskazania, rozpoczyna się leczenie lub profilaktykę osteoporozy i regularnie monitoruje ich skuteczność |
| Utrata wysycenia mineralnego kości w trakcie leczenia | rozważa się leki specjalistyczne, na przykład bisfosfoniany, zdolne zahamować utratę minerałów spowodowaną anastrozolem u kobiet po menopauzie |
| Umiarkowane i ciężkie zaburzenia czynności wątroby | u pacjentek z rakiem piersi w tej grupie leku nie badano, a ekspozycja przy niewydolności wątroby może się zwiększyć; stosuje się go ostrożnie, a decyzję podejmuje się na podstawie oceny korzyści i ryzyka u każdej pacjentki |
| Ciężkie zaburzenia czynności nerek | ekspozycja przy filtracji poniżej 30 ml/min się nie zwiększa, ale lek i tak stosuje się ostrożnie |
| Niedobór hormonu wzrostu u dzieci | chłopcom w połączeniu z terapią hormonem wzrostu leku się nie podaje — w głównym badaniu klinicznym nie wykazano skuteczności i nie ustalono bezpieczeństwa; dziewczętom również nie wolno go stosować jako uzupełnienia leczenia hormonem wzrostu, ponieważ zmniejsza stężenie estradiolu |
Sens dwóch pierwszych wierszy tabeli warto wypowiedzieć osobno, bo to główne długoterminowe ryzyko leczenia. Preparat powoduje zmniejszenie zawartości estrogenów we krwi, a to może zmniejszyć wysycenie mineralne kości, przez co u niektórych pacjentek rośnie ryzyko złamań. Osobno o prowadzeniu pojazdów: wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn lek nie ma albo ma nieistotny, jednak podczas jego stosowania zgłaszano osłabienie i senność, a jeśli objawy się utrzymują, za kierownicą potrzebna jest ostrożność.
Interakcje z innymi lekami
Ten rozdział jest zbudowany nietypowo: niemal cały mówi o interakcjach, których nie znaleziono. Zaczyna się od faktu, który wygląda niepokojąco — in vitro anastrozol hamuje aktywność izoenzymów CYP 1A2, 2C8/9 i 3A4. Ale badania kliniczne z antypiryną i warfaryną wykazały, że w dawce 1 mg nie hamuje on znacząco metabolizmu ani antypiryny, ani R- i S-warfaryny. Stąd wniosek: jednoczesne podawanie z innymi produktami leczniczymi nie wydaje się powodować klinicznie istotnych interakcji z udziałem izoenzymów CYP.
Reszta potwierdza ten sam obraz. Enzymów biorących udział w metabolizmie samego anastrozolu nie zidentyfikowano. Cymetydyna, słaby niespecyficzny inhibitor izoenzymów CYP, nie ma wpływu na stężenie anastrozolu w osoczu, a wpływ silnych inhibitorów CYP nie jest znany. Analiza danych o bezpieczeństwie z badań klinicznych nie wykazała interakcji u pacjentek przyjmujących jednocześnie inne, często stosowane produkty lecznicze; klinicznie istotnych interakcji z bisfosfonianami również nie obserwowano. Praktyczne ograniczenie pozostaje dokładnie jedno i już zostało nazwane: tamoksyfen i estrogeny.
Ciąża i karmienie piersią
Danych o stosowaniu produktu u kobiet w ciąży nie ma, a badania przeprowadzone u zwierząt wykazały toksyczny wpływ na rozród. Dlatego anastrozol w ciąży jest przeciwwskazany — to jedno z dwóch przeciwwskazań w ogóle.
Z karmieniem piersią sytuacja jest ta sama co do istoty i co do sformułowania: danych o stosowaniu anastrozolu w tym okresie brak, a lek u kobiet karmiących jest przeciwwskazany. Wpływu stosowania preparatu na płodność ludzi nie badano, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na reprodukcję.
Działania niepożądane
Częstości wyliczono na podstawie dużego badania trzeciej fazy ATAC, w którym 9366 pacjentek po menopauzie z operacyjnym rakiem piersi leczono uzupełniająco przez 5 lat — anastrozolem, tamoksyfenem w monoterapii albo obydwoma jednocześnie. Taka baza daje jak na lek onkologiczny nietypowo pewne liczby.
- bardzo często: ból głowy, uderzenia gorąca, wysypka, bóle i sztywność stawów, zapalenie stawów, osteoporoza, osłabienie;
- często: anoreksja i hipercholesterolemia; senność i zespół cieśni nadgarstka; biegunka i wymioty; zwiększenie aktywności fosfatazy zasadowej, AlAT i AspAT w surowicy; ścieńczenie i przerzedzenie włosów, reakcje alergiczne; bóle kości i mięśni; suchość pochwy i krwawienia z pochwy;
- niezbyt często: hiperkalcemia z podwyższeniem stężenia hormonu przytarczyc lub bez niego; zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy i stężenia bilirubiny w surowicy, zapalenie wątroby; pokrzywka; palec trzaskający;
- rzadko: rumień wielopostaciowy, reakcje anafilaktoidalne, zapalenie naczyń skórnych, w tym przypadki plamicy Henocha-Schönleina;
- bardzo rzadko: zespół Stevensa-Johnsona i obrzęk naczynioruchowy.
Trzy pozycje z tego wykazu charakterystyka komentuje osobno. Przypadki zespołu cieśni nadgarstka w badaniach zgłaszano częściej przy anastrozolu niż przy tamoksyfenie, ale większość z nich dotyczyła pacjentek predysponowanych do tego schorzenia. Krwawienia z pochwy obserwowano często i zwykle u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi, w pierwszych kilku tygodniach po zmianie dotychczasowej terapii hormonalnej na anastrozol; jeśli krwawienie się przedłuża, rozważa się zmianę leczenia. I najważniejsze — kości: przy medianie obserwacji 68 miesięcy wskaźniki złamań wynosiły 22 na 1000 pacjento-lat w grupie anastrozolu wobec 15 w grupie tamoksyfenu, a częstość osteoporozy 10,5% wobec 7,3%. Nie ma przy tym danych potwierdzających, czy liczby te odzwierciedlają ochronne działanie tamoksyfenu, swoiste działanie anastrozolu, czy oba naraz.
Przedawkowanie
Danych klinicznych o przypadkowym przedawkowaniu jest niewiele, a obraz z badań wygląda raczej spokojnie. U zwierząt preparat wykazywał małą ostrą toksyczność. W badaniach klinicznych zdrowym ochotnikom płci męskiej podawano do 60 mg w dawce jednorazowej, a kobietom po menopauzie z zaawansowanym rakiem piersi do 10 mg na dobę, i dawki te były dobrze tolerowane. Jednorazowej dawki anastrozolu powodującej objawy zagrażające życiu nie ustalono.
Swoistego antidotum w przypadku przedawkowania nie ma i leczenie musi być objawowe. Bierze się przy tym pod uwagę, że pacjent mógł zażyć wiele produktów. U osoby przytomnej można wywołać wymioty. Ponieważ preparat nie jest silnie wiązany z białkami, pomocna może być dializa — rzadka możliwość jak na tabletki onkologiczne. Dalej wskazane jest ogólne leczenie podtrzymujące z częstym monitorowaniem czynności życiowych i ścisłą obserwacją pacjentki.
Jak otrzymać receptę na Anastrozol Bluefish online
Anastrozol ma warunek, bez którego lek po prostu nie działa: kobieta musi być po menopauzie. Przed nią głównym źródłem estrogenu są jajniki, a nie aromataza obwodowa, na którą lek oddziałuje. Dlatego przy jakichkolwiek wątpliwościach co do stanu hormonalnego lekarz zaczyna od oznaczenia hormonu luteinizującego, folikulotropowego i estradiolu, a nie od recepty. Na stronie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę medyczną, lekarz analizuje odpowiedzi i, jeśli lek jest odpowiedni, wystawia e-receptę: kod przychodzi wiadomością, a na jego podstawie tabletki wyda każda polska apteka.
Ankietę zacznij od stanu hormonalnego i rozpoznania: kiedy była ostatnia miesiączka, czy wykonywano oznaczenie LH, FSH i estradiolu, czy histologicznie potwierdzono obecność receptorów estrogenowych w guzie i na jakim etapie jest choroba. Osobno poinformuj o stanie kości: czy rozpoznano osteoporozę, czy i kiedy wykonywano densytometrię — to jedyne badanie, które przy leczeniu anastrozolem powtarza się regularnie. Podaj choroby wątroby i nerek wraz z ostatnimi wynikami: przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach lek stosuje się ostrożnie. I koniecznie wymień leki — przede wszystkim tamoksyfen i wszelkie preparaty z estrogenami, łącznie z postaciami miejscowymi: osłabiają one działanie anastrozolu i jednoczesnego stosowania należy unikać.
