Ospen® 1500: skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka powlekana zawiera 500 000 j.m., 1 000 000 j.m. albo 1 500 000 j.m. fenoksymetylopenicyliny w postaci soli potasowej. W linii jest też zawiesina: jedna miarka o objętości 5 ml zawiera 400 000 j.m. lub 750 000 j.m. fenoksymetylopenicyliny benzatynowej lecytynowanej — ta postać przeznaczona jest przede wszystkim dla dzieci.
Dawki liczy się tutaj w jednostkach międzynarodowych, a nie w miligramach, i warto o tym pamiętać przy czytaniu recepty. Tabletkę połyka się bez rozgryzania, popijając szklanką wody, na godzinę przed posiłkiem, a dawkę dobową zaleca się dzielić na 2-3 przyjęcia.
Jak działa Ospen® 1500
Fenoksymetylopenicylina to penicylina do stosowania doustnego o wyraźnej aktywności przeciwbakteryjnej. Działa bakteriobójczo na wrażliwe, namnażające się drobnoustroje, hamując syntezę ściany komórkowej. Spektrum pokrywa się ze spektrum benzylopenicyliny i obejmuje paciorkowce grup A, C, G, H, L i M, Streptococcus pneumoniae, gronkowce niewytwarzające penicylinazy oraz neiserie, a także Erysipelothrix rhusiopathiae, listerie, maczugowce, Bacillus anthracis, promieniowce, streptobacillus, Pasteurella multocida, Spirillum minus, krętki i inne drobnoustroje spiralne — leptospiry, krętki blade, borelie — oraz wiele wrażliwych beztlenowców, na przykład peptokoki, peptostreptokoki, klostridia i fuzobakterie.
Ważna właściwość praktyczna: fenoksymetylopenicylina nie ulega zniszczeniu przez sok żołądkowy. Wchłania się szybko, maksymalne stężenia w osoczu i tkankach osiągane są po 30-60 minutach od przyjęcia, okres półtrwania w osoczu wynosi 60-80 minut, a z białkami osocza wiąże się około 55% dawki. Substancja łatwo przenika do nerek, płuc, wątroby i skóry.
Wskazania do stosowania
Lek stosuje się w zakażeniach o lekkim i umiarkowanym przebiegu, wywołanych przez drobnoustroje wrażliwe na penicylinę. To zakażenia ucha, nosa i gardła, w tym paciorkowcowe: płonica, zapalenie gardła, zapalenie migdałków i gardła, ropne zapalenie błony śluzowej nosa i gardła, zapalenie zatok, ostre zapalenie ucha środkowego, angina Vincenta. Dalej — zakażenia dróg oddechowych: bakteryjne zapalenie oskrzeli, bakteryjne zapalenie płuc i odoskrzelowe zapalenie płuc jako kontynuacja leczenia preparatami pozajelitowymi. Trzecia grupa to zakażenia skóry i tkanek miękkich: róża, różyca, ropne zmiany skórne w rodzaju liszajca i czyraczności, ropnie i ropowica. Osobnym wskazaniem jest profilaktyka gorączki reumatycznej.
Ważne jest i to, w jakich stanach postać doustna się nie nadaje: w ciężkim zapaleniu płuc, ropniaku opłucnej, posocznicy, zapaleniu osierdzia, zapaleniu wsierdzia, zapaleniu opon mózgowych, zapaleniu stawów i zapaleniu kości i szpiku w fazie ostrej penicylinę podaje się pozajelitowo.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawki dobowe u dzieci wynoszą 50 000-100 000 j.m. na kilogram masy ciała, przy czym nie wolno schodzić poniżej 25 000 j.m. na kilogram na dobę. Dzieciom powyżej 6 lat zazwyczaj przepisuje się 1-1,5 mln j.m. na dobę. Dorosłym i młodzieży z reguły podaje się 3-4,5 mln j.m. na dobę: młodzieży i dzieciom o masie ciała powyżej 40 kg oraz dorosłym o masie poniżej 60 kg — 3 mln j.m. na dobę, czyli po 1 mln j.m. trzy razy na dobę co 8 godzin; dorosłym, w tym pacjentom z otyłością, osobom starszym i kobietom w ciąży — 4,5 mln j.m. na dobę, czyli po 1,5 mln j.m. co 8 godzin. W razie potrzeby dawkę dobową zwiększa się: dorośli dobrze tolerują do 6 mln j.m. na dobę.
Czas leczenia to osobny temat i obowiązują tu dwie zasady. Pierwsza: przyjmowanie kontynuuje się jeszcze przez 3 dni po ustąpieniu objawów. Druga: w zakażeniach paciorkowcowych kuracja musi trwać co najmniej 10 dni — jest to potrzebne, aby zapobiec powikłaniom. W profilaktyce gorączki reumatycznej dorosłym podaje się nie mniej niż 1 mln j.m. na dobę, a u dzieci stosuje się zawiesinę.
| Grupa pacjentów | Dawka dobowa |
|---|---|
| Dzieci | 50 000-100 000 j.m./kg, nie mniej niż 25 000 j.m./kg |
| Dzieci powyżej 6 lat | 1-1,5 mln j.m. |
| Masa ciała powyżej 40 kg u młodzieży i dorośli do 60 kg | 3 mln j.m., po 1 mln j.m. co 8 godzin |
| Dorośli, w tym osoby starsze i kobiety w ciąży | 4,5 mln j.m., po 1,5 mln j.m. co 8 godzin |
| W razie potrzeby | do 6 mln j.m. na dobę jest dobrze tolerowane |
| Czas trwania | jeszcze 3 dni po ustąpieniu objawów; w zakażeniu paciorkowcowym co najmniej 10 dni |
Przeciwwskazania
Pierwsze przeciwwskazanie to stwierdzona nadwrażliwość na penicylinę, sorbitol lub konserwanty, czyli alergia na «grupę para». U pacjentów z nadwrażliwością na cefalosporyny należy uwzględnić możliwość alergii krzyżowej.
Drugie przeciwwskazanie nie jest oczywiste i wiąże się nie z alergią, lecz z wchłanianiem: penicyliny doustnej nie stosuje się przy zaburzeniach żołądkowo-jelitowych wywołujących uporczywą biegunkę lub wymioty, ponieważ lek po prostu się nie wchłonie. Szczególna ostrożność jest potrzebna u pacjentów z alergią pokarmową lub astmą oskrzelową.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Kluczową kwestią jest alergia. Przed rozpoczęciem leczenia ważne jest ustalenie, czy u pacjenta występowały reakcje na penicyliny, cefalosporyny lub inne alergeny; przy alergii pokarmowej i astmie oskrzelowej ryzyko jest wyższe. Ciężkie reakcje alergiczne wymagają natychmiastowej pomocy, a w razie ich wystąpienia lek się odstawia.
Druga kwestia to właściwy czas leczenia. Zbyt krótka kuracja w zakażeniu paciorkowcowym nie zapobiega powikłaniom, dlatego minimalnych 10 dni przestrzega się nawet wtedy, gdy gardło przestało boleć trzeciego dnia. Jak przy każdej antybiotykoterapii możliwy jest nadmierny wzrost drobnoustrojów niewrażliwych, w tym grzybów, a przy pojawieniu się ciężkiej lub długotrwałej biegunki należy pamiętać o rzekomobłoniastym zapaleniu jelit i zgłosić się do lekarza.
Interakcje z innymi lekami
Antybiotyki bakteriostatyczne — tetracykliny, chloramfenikol, makrolidy i sulfonamidy — mogą osłabiać bakteriobójcze działanie penicyliny, dlatego takich połączeń nie stosuje się bez ważnych powodów. Probenecyd odwrotnie: spowalnia wydalanie penicyliny przez nerki i zwiększa jej stężenie we krwi.
Osobno warto pamiętać o wpływie na wchłanianie. Lek przyjmuje się na godzinę przed posiłkiem właśnie dlatego, że pokarm zmniejsza jego wchłanianie, a uporczywe wymioty lub biegunka czynią postać doustną nieskuteczną. Przy jednoczesnym przyjmowaniu kilku leków warto zapytać lekarza, czy nie kolidują one ze sobą pod względem pory przyjmowania.
| Grupa | Co się dzieje |
|---|---|
| Antybiotyki bakteriostatyczne | możliwe osłabienie bakteriobójczego działania penicyliny |
| Probenecyd | spowolnienie wydalania penicyliny i wzrost jej stężenia |
| Pokarm | zmniejsza wchłanianie, dlatego przyjmowanie na godzinę przed posiłkiem |
| Uporczywe wymioty i biegunka | postać doustna się nie wchłania, potrzebne jest inne postępowanie |
Ciąża i karmienie piersią
Penicyliny należą do antybiotyków o dużym doświadczeniu stosowania u kobiet w ciąży, a w charakterystyce produktu ciężarne są wprost wymienione w schemacie dawkowania: otrzymują, tak jak inni dorośli, 4,5 mln j.m. na dobę. Mimo to decyzję o leczeniu podejmuje lekarz, oceniając potrzebę zastosowania antybiotyku.
Fenoksymetylopenicylina przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach. Zwykle nie stanowi to przeszkody w karmieniu, ale u dziecka możliwe są zaburzenia wypróżnień lub wysypka, o których warto powiedzieć lekarzowi. Jak i w pozostałych przypadkach, samoleczenie antybiotykiem w tych okresach jest niedopuszczalne.
Działania niepożądane
Najczęściej występują reakcje ze strony przewodu pokarmowego — nudności, wymioty, biegunka — oraz objawy alergiczne: wysypka, pokrzywka, świąd. Ciężkie reakcje, w tym anafilaktyczne, zdarzają się rzadko, ale wymagają natychmiastowej pomocy.
| Grupa | Objawy |
|---|---|
| Przewód pokarmowy | nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej i języka |
| Reakcje alergiczne | wysypka, pokrzywka, świąd, obrzęk, rzadko reakcje anafilaktyczne |
| Krew | eozynofilia, rzadko zmiany liczby leukocytów i płytek krwi |
| Zakażenia | nadmierny wzrost bakterii i grzybów niewrażliwych, rzekomobłoniaste zapalenie jelit |
Przedawkowanie
Przedawkowanie fenoksymetylopenicyliny objawia się zwykle nasileniem objawów żołądkowo-jelitowych: nudnościami, wymiotami i biegunką. Penicyliny wyróżniają się szerokim zakresem terapeutycznym, dlatego poważne następstwa przy jednorazowym przekroczeniu dawki są mało prawdopodobne.
Swoistej odtrutki nie ma, leczenie jest objawowe z uzupełnianiem płynów przy wymiotach i biegunce. Po przyjęciu bardzo dużej ilości leku, zwłaszcza przez dziecko, trzeba zwrócić się po pomoc medyczną, a nie czekać, aż objawy miną same.
Jak otrzymać receptę na Ospen® 1500 online
Ospen® 1500 wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. W serwisie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę: dane pacjenta, wiek i masę ciała, charakter i czas trwania objawów, wyniki wykonanych badań, w tym szybkiego testu lub posiewu przy podejrzeniu anginy paciorkowcowej, alergie na penicyliny i cefalosporyny, choroby współistniejące oraz wszystkie przyjmowane leki.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające lub proponuje konsultację stacjonarną — przepisanie antybiotyku bez potwierdzenia bakteryjnego charakteru zakażenia jest niewskazane. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na adres e-mail, a z nim i numerem PESEL lek zostanie wydany w każdej polskiej aptece. I najważniejsza zasada kuracji: w zakażeniu paciorkowcowym doprowadza się ją do końca — co najmniej 10 dni — nawet jeśli samopoczucie poprawiło się wcześniej.
