Duphaston® - (IR): skład i postać farmaceutyczna
Jedna tabletka powlekana zawiera 10 mg dydrogesteronu. To jedyna moc preparatu, a większe dawki dobowe uzyskuje się kilkoma tabletkami.
Gdy przepisano dużą dawkę dobową, dzieli się ją na równe porcje i rozkłada w ciągu dnia. Tabletki zawierają laktozę, dlatego nie są odpowiednie przy dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy typu Lapp i zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Jak działa Duphaston® - (IR)
Dydrogesteron to progestagen zachowujący aktywność po podaniu doustnym. W macicy, która wcześniej pozostawała pod wpływem estrogenu, wywołuje przemianę wydzielniczą endometrium. Właśnie ta przebudowa chroni błonę śluzową przed wzrostem ryzyka rozrostu i raka endometrium, jaki niesie estrogen bez osłony progestagenowej.
Preparat stosuje się przy każdym niedoborze endogennego progesteronu. Istotna cecha: dydrogesteron nie wywiera działania estrogenowego, androgenowego, termogennego, anabolicznego ani kortykosteroidowego, więc typowych dla części progestagenów działań niepożądanych się po nim nie oczekuje.
Wskazania do stosowania
Niedobór progesteronu to główny obszar zastosowania: bolesne miesiączkowanie, endometrioza, wtórny brak miesiączki, nieregularne cykle, nieprawidłowe krwawienia z macicy, zespół napięcia przedmiesiączkowego, poronienie zagrażające, poronienia nawykowe i bezpłodność przy niewydolności ciałka żółtego.
Osobnym wskazaniem jest hormonalna terapia zastępcza u kobiet z zachowaną macicą w menopauzie naturalnej lub chirurgicznej. Dydrogesteron dołącza się tu do estrogenu, aby zrównoważyć jego wpływ na błonę śluzową macicy.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat zależy od wskazania, ciężkości zaburzenia i odpowiedzi na leczenie, a dzień rozpoczęcia przyjmowania i liczba dni — od długości konkretnego cyklu. Krwawienie z odstawienia występuje, jeśli wzrost endometrium został wcześniej dostatecznie pobudzony przez estrogen endogenny lub podany z zewnątrz.
| Wskazanie | Dawka i dni przyjmowania |
|---|---|
| Bolesne miesiączkowanie | 10–20 mg na dobę, 5.–25. dzień cyklu |
| Endometrioza | 10–30 mg na dobę, 5.–25. dzień cyklu lub w sposób ciągły |
| Nieprawidłowe krwawienia z macicy | 20–30 mg na dobę do 10 dni dla zatrzymania krwawienia; 10–20 mg na dobę w drugiej części cyklu zapobiegawczo |
| Wtórny brak miesiączki | 10–20 mg na dobę przez 14 dni drugiej części założonego cyklu |
| Zespół napięcia przedmiesiączkowego i nieregularne cykle | 10–20 mg na dobę od drugiej połowy cyklu do pierwszego dnia kolejnego |
| Poronienie zagrażające | Do 40 mg jednorazowo, następnie 20–30 mg na dobę do ustąpienia objawów |
| Poronienia nawykowe | 10 mg dwa razy na dobę do 12. tygodnia ciąży |
| Bezpłodność przy niewydolności ciałka żółtego | 10–20 mg na dobę w drugiej połowie cyklu, przez co najmniej 3 kolejne cykle |
Schematy terapii zastępczej
W schemacie ciągłym sekwencyjnym estrogen przyjmuje się bez przerw, a dydrogesteron po 10 mg na dobę dołącza przez ostatnie 14 dni każdego 28-dniowego cyklu. W schemacie cyklicznym estrogen podaje się przez 21 dni z siedmiodniową przerwą, a dydrogesteron po 10 mg na dobę — przez ostatnie 12–14 dni podawania estrogenu. Przy niewystarczającej odpowiedzi klinicznej dawkę zwiększa się do 20 mg na dobę. Terapię zastępczą wdraża się tylko wtedy, gdy objawy menopauzy pogarszają jakość życia, i prowadzi dokładnie tak długo, jak długo korzyści przeważają nad ryzykiem; bilans ocenia się nie rzadziej niż raz w roku.
Przeciwwskazania
Preparatu nie stosuje się w następujących przypadkach:
- nadwrażliwość na dydrogesteron lub którąkolwiek substancję pomocniczą;
- potwierdzone lub uzasadnione podejrzenie nowotworów zależnych od progestagenów — na przykład oponiaka;
- krwawienie z pochwy o nieustalonym pochodzeniu;
- wszystkie przeciwwskazania do estrogenów, jeśli dydrogesteron stosowany jest razem z estrogenem.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Zanim rozpocznie się leczenie nieprawidłowego krwawienia z pochwy, ustala się jego przyczynę. Krwawienia i plamienia w pierwszych miesiącach terapii są zwyczajne, ale jeśli pojawiły się po długim okresie leczenia albo nie ustępują po jego zakończeniu, potrzebne jest badanie — aż po biopsję endometrium, aby wykluczyć nowotwór złośliwy.
- szczególnej obserwacji wymagają kobiety, u których wymienione niżej stany występują obecnie, występowały wcześniej albo nasilały się w ciąży bądź podczas wcześniejszej terapii hormonalnej;
- w trakcie przyjmowania możliwe jest zaostrzenie porfirii i depresji oraz odchylenia prób wątrobowych w ostrych i przewlekłych chorobach wątroby — sytuacje te mogą wymagać przerwania leczenia;
- przed rozpoczęciem lub wznowieniem terapii zastępczej zbiera się wywiad osobisty i rodzinny oraz przeprowadza badanie, w tym narządów miednicy i piersi;
- w dalszym ciągu badania powtarza się okresowo, a o wszelkich zauważonych zmianach w piersiach kobieta informuje lekarza;
- mammografię i inne badania obrazowe wykonuje się zgodnie z obowiązującymi zasadami badań przesiewowych;
- u kobiet z zachowaną macicą długotrwałe przyjmowanie samych estrogenów zwiększa ryzyko rozrostu i raka endometrium — progestagen dołącza się na co najmniej 12 dni cyklu 28-dniowego;
- przy przedwczesnej menopauzie danych o ryzyku terapii zastępczej jest mało, ale u młodych kobiet ryzyko bezwzględne jest niższe, a bilans korzyści i ryzyka może być lepszy niż u starszych.
Interakcje z innymi lekami
Główny czynny metabolit dydrogesteronu — 20α-dihydrodydrogesteron — powstaje z udziałem reduktazy aldo-ketonowej 1C w cytozolu, a część przemian przebiega przez cytochrom P450, przede wszystkim izoenzym CYP3A4; sam metabolit również jest substratem tego enzymu.
Dlatego induktory enzymów cytochromu przyspieszają metabolizm dydrogesteronu i zmniejszają jego skuteczność. Należą do nich leki przeciwdrgawkowe — fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, leki przeciwzakaźne — ryfampicyna, ryfabutyna, newirapina, efawirenz, a także preparaty ziołowe z dziurawcem, szałwią i miłorzębem. Rytonawir i nelfinawir, znane jako silne inhibitory enzymów, w połączeniu z hormonami steroidowymi wykazują natomiast właściwości indukujące.
Ciąża i karmienie piersią
Działaniu dydrogesteronu w czasie ciąży poddanych było, według szacunków, ponad 10 milionów kobiet i danych o szkodliwym wpływie nie uzyskano. Publikacje łączą niektóre progestageny ze zwiększonym ryzykiem spodziectwa, ale z powodu licznych czynników zakłócających jednoznacznych wniosków wyciągnąć nie można, a badania z udziałem kobiet przyjmujących dydrogesteron we wczesnej ciąży wzrostu tego ryzyka nie wykazały.
Badania nieklinicznego rozwoju zarodkowo-płodowego i pourodzeniowego były zgodne z profilem farmakologicznym substancji, a działania niepożądane występowały tylko przy dawkach znacznie przekraczających maksymalne dla ludzi. Dlatego przy istniejących wskazaniach lek może zostać przepisany kobiecie w ciąży. Danych o przenikaniu dydrogesteronu do mleka kobiecego brak.
Działania niepożądane
Według badań klinicznych we wskazaniach bez estrogenu najczęściej występowały migrena, ból głowy, nudności, zaburzenia miesiączkowania i bolesność piersi.
- często — migrena, ból głowy, nudności;
- często — zaburzenia miesiączkowania: krwotok maciczny, obfite, skąpe, bolesne lub nieregularne miesiączki, brak miesiączki;
- często — bolesność i tkliwość piersi;
- niezbyt często — obniżony nastrój, zawroty głowy, wymioty;
- niezbyt często — zaburzenia czynności wątroby z żółtaczką, osłabieniem lub złym samopoczuciem i bólem brzucha;
- niezbyt często — alergiczne reakcje skórne i zwiększenie masy ciała;
- rzadko — reakcje nadwrażliwości, obrzęk naczynioruchowy, senność, obrzęki i obrzęk piersi;
- rzadko — niedokrwistość hemolityczna i zwiększenie wielkości nowotworów zależnych od progestagenów.
U młodzieży profil bezpieczeństwa, sądząc po zgłoszeniach spontanicznych i ograniczonych danych z badań, jest zbliżony do obserwowanego u dorosłych. Przy leczeniu skojarzonym estrogenem z progestagenem osobno uwzględnia się ryzyko raka piersi, rozrostu i raka błony śluzowej macicy, raka jajnika, żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, zawału mięśnia sercowego, choroby niedokrwiennej serca i udaru niedokrwiennego mózgu.
Przedawkowanie
Informacji o przedawkowaniu u ludzi jest niewiele. Po podaniu doustnym dydrogesteron był dobrze tolerowany: maksymalna dawka dobowa przyjęta przez człowieka wynosiła 360 mg.
Swoistego antidotum nie ma, leczenie jest objawowe — dotyczy to również przypadków przedawkowania u dzieci.
Jak otrzymać receptę na Duphaston® - (IR) online
Dydrogesteron wydawany jest na receptę: dawka i dni przyjmowania zależą od wskazania oraz długości cyklu, a w terapii zastępczej dodatkowo od schematu podawania estrogenu.
Podczas konsultacji online lekarz omówi objawy i wyniki badań, wyliczy dni przyjmowania dla twojego cyklu, a przy braku przeciwwskazań wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
