Zotral® - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Zotral®: skład i postać farmaceutyczna

Zotral® jest dostępny w postaci tabletek. Jedna tabletka zawiera 50 mg lub 100 mg sertraliny. Dwie moce umożliwiają stopniowe dobieranie dawki dobowej: leczenie rozpoczyna się od mniejszej ilości substancji i zwiększa się ją o 50 mg jednorazowo.

Preparat zawiera laktozę, dlatego pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami, takimi jak nietolerancja galaktozy, niedobór laktazy typu Lapp lub zespół złego wchłaniania glukozy i galaktozy, nie powinni go przyjmować.

Jak działa Zotral®

Substancja czynna preparatu, sertralina, jest silnym i selektywnym inhibitorem neuronalnego wychwytu zwrotnego serotoniny. Blokując wychwyt zwrotny, zmienia dostępność serotoniny w obrębie zakończeń nerwowych, co wiąże się z wpływem leku na nastrój, lęk i stany natręctw.

Okres półtrwania sertraliny wynosi około 24 godziny, dlatego lek przyjmuje się raz na dobę, a dawkę zmienia nie częściej niż raz w tygodniu. Początek działania terapeutycznego może wystąpić w ciągu siedmiu dni, jednak dla uzyskania pełnego efektu zwykle potrzeba więcej czasu — szczególnie w przypadku zaburzenia obsesyjno‑kompulsyjnego. Sertralina w znacznym stopniu metabolizowana jest w wątrobie, a stan wątroby bezpośrednio wpływa na dobór dawki.

Wskazania do stosowania

Sertralina jest wskazana w leczeniu epizodów dużej depresji oraz w zapobieganiu ich nawrotom. Ponadto lek stosuje się w zaburzeniu panicznym, przebiegającym zarówno z agorafobią, jak i bez niej, w społecznym zaburzeniu lękowym oraz w zaburzeniu stresowym pourazowym.

Oddzielnym wskazaniem jest zaburzenie obsesyjno‑kompulsyjne: w tym przypadku lek jest przepisywany nie tylko dorosłym, ale także dzieciom i młodzieży w wieku od 6 do 17 lat. W pozostałych sytuacjach sertraliny nie stosuje się u pacjentów poniżej 18. roku życia, a jej skuteczność w leczeniu dużej depresji u dzieci nie została udowodniona.

Sposób podawania i dawkowanie

Sertralinę przyjmuje się raz na dobę, rano lub wieczorem; tabletki można przyjmować w trakcie posiłku lub niezależnie od niego. Dawka początkowa zależy od rozpoznania: w zaburzeniach lękowych leczenie rozpoczyna się od mniejszej ilości leku, aby zmniejszyć częstość występowania działań niepożądanych typowych dla początkowej fazy terapii.

Stan kliniczny	Dawka początkowa	Dalsza taktyka
Depresja, zaburzenie obsesyjno‑kompulsyjne	50 mg na dobę	w przypadku niewystarczającej odpowiedzi zwiększanie dawki o 50 mg, nie częściej niż raz w tygodniu, maksymalnie 200 mg na dobę
Zaburzenie paniczne, PTSD, społeczne zaburzenie lękowe	25 mg na dobę	po tygodniu — 50 mg na dobę, następnie w razie potrzeby zwiększanie do 200 mg na dobę
Dzieci 13–17 lat z OCD	50 mg na dobę	zwiększanie w razie potrzeby, maksymalnie 200 mg na dobę
Dzieci 6–12 lat z OCD	25 mg na dobę	po tygodniu — 50 mg na dobę, przy zwiększaniu dawki należy uwzględnić mniejszą masę ciała
Zaburzenia czynności wątroby	zmniejszone dawki lub rzadsze podawanie	w ciężkiej niewydolności wątroby leku nie stosuje się
Zaburzenia czynności nerek	zwykłe dawki	modyfikacja dawki nie jest wymagana

Czas trwania leczenia i odstawianie

W depresji terapię kontynuuje się wystarczająco długo, co najmniej sześć miesięcy, aby upewnić się, że objawy ustąpiły; w profilaktyce nawrotów zazwyczaj utrzymuje się tę samą dawkę. W zaburzeniu panicznym i OCD konieczność kontynuacji leczenia jest regularnie ponownie oceniana. Nie wolno gwałtownie przerywać przyjmowania: dawkę zmniejsza się stopniowo przez co najmniej jeden–dwa tygodnie, a w razie pojawienia się objawów odstawiennych lekarz może powrócić do poprzedniej dawki i zmniejszać ją wolniej.

Przeciwwskazania

Leku nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na sertralinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Jednoczesne stosowanie nieodwracalnych inhibitorów MAO jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego, objawiającego się pobudzeniem psychoruchowym, drżeniem mięśni oraz hipertermią. Przeciwwskazane jest także jednoczesne stosowanie z pimozydem.

• przyjmowanie sertraliny można rozpocząć nie wcześniej niż 14 dni po zakończeniu leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO;
• sertralinę należy odstawić co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem leczenia nieodwracalnym inhibitorem MAO;
• jednoczesne przyjmowanie pimozydu jest niedopuszczalne ze względu na wąski indeks terapeutyczny tego leku.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Podczas stosowania leków z grupy SSRI, w tym sertraliny, opisywano wystąpienie potencjalnie zagrażających życiu stanów — zespołu serotoninowego oraz złośliwego zespołu neuroleptycznego. Ryzyko zwiększa się przy jednoczesnym stosowaniu innych leków serotoninergicznych, w tym tryptanów, leków zaburzających metabolizm serotoniny, a także leków przeciwpsychotycznych i innych antagonistów dopaminy. W takich sytuacjach stan pacjenta wymaga szczególnie uważnej obserwacji.

• u części pacjentów obserwowano objawy manii lub hipomanii — w przypadku przejścia w fazę maniakalną lek należy odstawić;
• u pacjentów ze schizofrenią możliwe jest nasilenie objawów psychotycznych;
• w niestabilnej padaczce stosowania należy unikać, przy padaczce kontrolowanej konieczna jest ścisła obserwacja i odstawienie leku w razie wystąpienia drgawek;
• opisywano zaburzenia krzepnięcia i krwawienia, dlatego konieczna jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych, kwasu acetylosalicylowego i NLPZ;
• może wystąpić hiponatremia, częściej u pacjentów w podeszłym wieku i przyjmujących diuretyki: jej objawy to ból głowy, trudności z koncentracją, zaburzenia pamięci, splątanie, osłabienie oraz zaburzenia równowagi;
• możliwa jest akatyzja — dokuczliwe uczucie wewnętrznego niepokoju i potrzeba poruszania się, zwykle w pierwszych tygodniach leczenia;
• rozszerzenie źrenic może wywołać wzrost ciśnienia wewnątrzgałkowego i jaskrę z zamkniętym kątem przesączania, dlatego u pacjentów predysponowanych wymagana jest ostrożność;
• u pacjentów z cukrzycą może dojść do zmiany stężenia glukozy i konieczności dostosowania dawek leków przeciwcukrzycowych.

Myśli samobójcze i obserwacja na początku leczenia

Sama depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstwa, przy czym ryzyko to utrzymuje się aż do osiągnięcia pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie wystąpić w pierwszych tygodniach terapii, pacjent wymaga uważnej obserwacji do czasu pojawienia się pozytywnej dynamiki. Metaanaliza badań kontrolowanych placebo wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25. roku życia. Pacjentów i ich bliskich należy ostrzec o konieczności niezwłocznego kontaktu z lekarzem w przypadku pogorszenia stanu, pojawienia się myśli samobójczych lub nietypowych zmian zachowania.

Objawy odstawienia

Reakcje odstawienne występują często, zwłaszcza po gwałtownym przerwaniu przyjmowania: zgłaszano je u 23% pacjentów, którzy odstawili sertralinę, w porównaniu z 12% nadal leczonych. Najczęściej są to zawroty głowy, parestezje, zaburzenia snu, pobudzenie lub lęk, nudności, wymioty, drżenie i ból głowy. Zwykle mają umiarkowane nasilenie i ustępują w ciągu dwóch tygodni, ale u części pacjentów mogą być ciężkie lub długotrwałe.

Interakcje leków

Sertraliny nie wolno łączyć z nieodwracalnymi inhibitorami MAO, takimi jak selegilina, ani z odwracalnym selektywnym inhibitorem MAO moklobemidem ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. Nie stosuje się jej także jednocześnie z linezolidem — antybiotyk ten jest słabym odwracalnym, nieselektywnym inhibitorem MAO. W przypadku nieprzestrzegania odstępów między takimi lekami opisywano ciężkie reakcje: drżenie mięśniowe, mioklonie, obfite pocenie się, nudności, wymioty, hipertermię, drgawki, aż do zgonu.

• w połączeniu z tryptanami, w tym sumatryptanem, mogą wystąpić osłabienie, zaburzenia koordynacji, splątanie i pobudzenie — konieczna jest obserwacja;
• w połączeniu z litem nie zmienia się farmakokinetyka, ale nasila się drżenie, dlatego wymagany jest nadzór kliniczny;
• przy jednoczesnym stosowaniu z warfaryną wydłuża się czas protrombinowy — należy go monitorować przed leczeniem i po jego zakończeniu;
• NLPZ, kwas acetylosalicylowy i tyklopidyna zwiększają ryzyko krwawień;
• sertralina umiarkowanie hamuje CYP2D6, co ma znaczenie w przypadku leków przeciwarytmicznych klasy 1C, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych i typowych leków przeciwpsychotycznych;
• sok grejpfrutowy zwiększał stężenie sertraliny około dwukrotnie, dlatego należy go unikać;
• silnych inhibitorów CYP3A4 podczas leczenia należy unikać, natomiast fenytoina i metamizol mogą zmniejszać stężenie sertraliny;
• przy stosowaniu fentanylu i innych opioidów konieczna jest ostrożność.

Przyjmowanie alkoholu w trakcie leczenia nie jest zalecane, choć w badaniach sertralina w dawce 200 mg na dobę nie nasilała wpływu alkoholu, karbamazepiny, haloperydolu ani fenytoiny na funkcje poznawcze i aktywność psychomotoryczną.

Ciąża i karmienie piersią

Nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań u kobiet w ciąży, jednak w badaniach eksperymentalnych nie obserwowano wrodzonych wad wywołanych przez sertralinę. Stosowanie leku w ciąży nie jest zalecane, chyba że stan kobiety uzasadnia taką konieczność, a spodziewane korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. W razie kontynuowania leczenia w późnych okresach ciąży, szczególnie w III trymestrze, noworodek wymaga obserwacji: możliwe są niewydolność oddechowa, sinica, bezdech, drgawki, wahania temperatury ciała, trudności z karmieniem, wymioty, hipoglikemia, zmiany napięcia mięśniowego, drżenie, drażliwość i zaburzenia snu. Zjawiska te zwykle pojawiają się w pierwszej dobie po porodzie.

Stosowanie inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, zwłaszcza w III trymestrze, może zwiększać ryzyko przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodków: obserwowano 5 przypadków na 1000 ciąż wobec 1–2 przypadków w populacji ogólnej. Ponadto dane obserwacyjne wskazują na mniej niż dwukrotny wzrost ryzyka krwotoku poporodowego przy ekspozycji na leki tej grupy w ciągu miesiąca przed porodem. Do mleka kobiecego sertralina i jej metabolit przenikają w niewielkich ilościach; lek nie jest zalecany matkom karmiącym piersią, chyba że lekarz uzna, iż korzyści przeważają nad ryzykiem.

Działania niepożądane

Najczęściej występującym działaniem niepożądanym są nudności. Wiele reakcji zależy od dawki, ma charakter przemijający i zmniejsza się w trakcie kontynuacji leczenia, nie wymagając odstawienia leku. W leczeniu społecznego zaburzenia lękowego zaburzenia funkcji seksualnych w postaci niemożności ejakulacji odnotowano u 14% mężczyzn, wobec 0% w grupie placebo.

• bardzo często: nudności (24%), ból głowy (21%), bezsenność (19%), biegunka (18%), suchość w ustach (14%), zaburzenia ejakulacji (14%), senność (13%), zawroty głowy (11%), zmęczenie (10%);
• często: obniżone libido, lęk, pobudzenie, nerwowość, koszmary senne, drżenie, parestezje, zaburzenia koncentracji;
• często: ból brzucha, wymioty, zaparcia, niestrawność, wzdęcia, zmniejszenie lub zwiększenie apetytu, wysypka, nadmierna potliwość;
• często: kołatanie serca, uderzenia gorąca, szumy uszne, zaburzenia widzenia, bóle mięśni, ból w klatce piersiowej;
• niezbyt często: tachykardia, podwyższenie ciśnienia tętniczego, omamy, apatia, drgawki, ruchy mimowolne, zaburzenia pamięci, zatrzymanie moczu;
• rzadko: agresja, paranoja, myśli i zachowania samobójcze, sennowłóctwo, śpiączka, jaskra, zaburzenia czynności wątroby;
• częstość nieznana: hiponatremia, ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa‑Johnsona i toksyczna nekroliza naskórka, obrzęk naczynioruchowy;
• częstość nieznana: ciężkie uszkodzenia wątroby, w tym zapalenie wątroby, żółtaczka i niewydolność wątroby, zapalenie trzustki, nieprawidłowe krwawienia.

U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych był ogólnie podobny jak u dorosłych; najczęściej odnotowywano ból głowy, bezsenność, nudności i biegunkę. Badania u pacjentów w wieku 50 lat i starszych wskazują na zwiększone ryzyko złamań kości podczas stosowania inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny. W przypadku wystąpienia drgawek, splątania z gorączką i sztywnością mięśni, ciężkiej wysypki lub objawów krwawienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Przedawkowanie

Objawy przedawkowania stanowią nasilenie efektów serotoninowych: zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo‑jelitowe z nudnościami i wymiotami, tachykardia, drżenie i pobudzenie. W rzadkich przypadkach opisywano wystąpienie śpiączki. Dostępne dane wskazują na szeroki margines bezpieczeństwa sertraliny w przedawkowaniu; opisano przyjęcie do 13,5 g leku. Zgony odnotowywano głównie wtedy, gdy jednocześnie przyjmowano inne leki i (lub) alkohol.

Nie istnieje swoista odtrutka, dlatego w razie przedawkowania zaleca się intensywne leczenie objawowe. Należy zapewnić drożność dróg oddechowych, wentylację i tlenoterapię, w razie potrzeby podać węgiel aktywowany z sorbitolem lub innym środkiem przeczyszczającym — jest to co najmniej równie skuteczne jak płukanie żołądka. Nie zaleca się wywoływania wymiotów. Konieczne jest monitorowanie czynności układu sercowo‑naczyniowego i leczenie podtrzymujące. Ze względu na duży zakres dystrybucji sertraliny skuteczność forsowanej diurezy, dializy i hemoperfuzji jest wątpliwa.

Jak uzyskać receptę na Zotral® online

Zotral® jest wydawany z przepisu lekarza: dawka i czas trwania kuracji zależą od rozpoznania i wieku, leku nie można łączyć z szeregiem innych preparatów, a rozpoczęcie i zakończenie leczenia musi odbywać się według określonego schematu. Lekarz ustali charakter objawów, choroby współistniejące, stan wątroby oraz pełną listę przyjmowanych leków.

Konsultacja online umożliwia omówienie tych kwestii na odległość, a w przypadku istnienia wskazań lekarz wystawia e‑receptę do zrealizowania w wybranej aptece.