Zentel®: skład i postać farmaceutyczna
Zentel® występuje w dwóch postaciach: tabletek do rozgryzania i żucia zawierających 400 mg albendazolu oraz zawiesiny doustnej, w której 20 ml również zawiera 400 mg albendazolu.
Zaleconą dawkę połyka się, popijając wodą. Jeśli połknięcie całej tabletki sprawia trudność, można ją rozkruszyć, rozgryźć lub pożuć i popić niewielką ilością wody; dzieciom i wszystkim, którym połykanie tabletek sprawia kłopot, lepiej odpowiada zawiesina. Tabletki zawierają laktozę i żółcień pomarańczową, która może wywoływać reakcje alergiczne, a zawiesina — kwas benzoesowy, średnio drażniący dla skóry, oczu i błon śluzowych.
Jak działa Zentel®
Albendazol to karbaminian benzimidazolu o właściwościach przeciwrobaczych. Działa na wszystkie stadia rozwojowe pasożytów jelitowych: jaja, larwy i postacie dorosłe.
Mechanizm działania polega na hamowaniu polimeryzacji tubuliny — białka, z którego budowane są mikrotubule komórki pasożyta. Pasożyt traci przez to zdolność wchłaniania glukozy i ginie. Taki punkt uchwytu tłumaczy też profil leku: działa on przeciw wrażliwym robakom, a nie jak antybiotyk o szerokim spektrum, i dlatego przepisywany jest na podstawie wyniku badania, a nie „na wszelki wypadek”. W wątrobie albendazol szybko przekształca się w sulfotlenek — to właśnie ten metabolit odpowiada za główne działanie farmakologiczne.
Wskazania do stosowania
Preparat stosuje się w chorobach wywołanych przez robaki wrażliwe na albendazol: owsicy, czyli zarażeniu owsikiem ludzkim Enterobius vermicularis, ankylostomatozie (Ancylostoma duodenale) i nekatoriozie (Necator americanus).
Jest też wskazany w strongyloidozie — zarażeniu węgorkiem jelitowym Strongyloides stercoralis, glistnicy (Ascaris lumbricoides), trichurozie, czyli zarażeniu włosogłówką ludzką Trichuris trichiura, oraz tasiemczycy — zarażeniu tasiemcem z rodzaju Taenia. Lista wskazań wynika z wrażliwości pasożyta na albendazol: przy zarażeniach innymi gatunkami potrzebny jest inny lek, dlatego przepisanie poprzedza laboratoryjne potwierdzenie rozpoznania.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat zależy od gatunku pasożyta: przy jednych zarażeniach wystarcza jedna tabletka, przy innych potrzebna jest trzydniowa kuracja. Przyjmowanie na czczo ani wcześniejsze przeczyszczenie przewodu pokarmowego nie jest konieczne — wyraźnie upraszcza to leczenie, zwłaszcza u dzieci.
| Choroba | Schemat przyjmowania |
|---|---|
| Owsica, ankylostomatoza, nekatorioza, glistnica, trichuroza | 400 mg (1 tabletka) jednorazowo |
| Strongyloidoza i tasiemczyca | 400 mg (1 tabletka) raz na dobę przez 3 kolejne dni |
| Jeśli nie doszło do wyleczenia | Ponowna kuracja po 3 tygodniach |
| Pacjenci powyżej 65 lat | Zmiana dawki nie jest konieczna; przy zaburzeniach czynności wątroby — szczególna ostrożność |
| Zaburzenia czynności nerek | Dawki się nie zmienia: nerkowa eliminacja albendazolu i jego metabolitu jest znikoma, ale stan pacjenta się kontroluje |
| Zaburzenia czynności wątroby | Możliwy istotny wpływ na farmakokinetykę czynnego metabolitu — w czasie leczenia potrzebna jest kontrola |
Przeciwwskazania
Preparatu nie stosuje się przy nadwrażliwości na albendazol lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
Drugim przeciwwskazaniem jest ciąża oraz jej podejrzenie. Aby nie dopuścić do przyjęcia albendazolu we wczesnym okresie ciąży, kobietom w wieku rozrodczym zaleca się przeprowadzać kurację w ciągu pierwszych 7 dni od wystąpienia miesiączki albo po uzyskaniu ujemnego wyniku testu ciążowego.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Osobnej uwagi wymaga sytuacja z wągrzycą. Leczenie albendazolem może ujawnić wcześniej bezobjawową wągrzycę ośrodkowego układu nerwowego — szczególnie w regionach, gdzie tasiemczyca występuje często. O tej możliwości lekarz pamięta, przepisując lek w tasiemczycy.
Przyczyną jest reakcja zapalna wywołana obumieraniem pasożytów w obrębie mózgu, a wraz z nią objawy neurologiczne: drgawki, zwiększone ciśnienie śródczaszkowe i objawy ogniskowe. Mogą pojawić się wkrótce po rozpoczęciu leczenia i wtedy konieczne jest natychmiastowe wdrożenie steroidów oraz leków przeciwdrgawkowych.
O czym jeszcze warto wiedzieć
Kobietom w wieku rozrodczym kurację prowadzi się w pierwszych 7 dniach po wystąpieniu miesiączki albo po ujemnym teście ciążowym — chroni to przed przyjęciem leku w najwcześniejszym okresie ciąży. Przy zaburzeniach czynności wątroby w trakcie leczenia potrzebna jest kontrola: albendazol jest szybko metabolizowany właśnie w wątrobie, a jej stan wyraźnie wpływa na stężenie czynnego metabolitu. Pacjentom powyżej 65 lat z zaburzoną czynnością wątroby lek podaje się ze szczególną ostrożnością, a przy chorobach nerek dawki się nie zmienia, ale stan się monitoruje. Wpływu preparatu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie badano, jednak może on powodować zawroty głowy i warto to uwzględnić.
Interakcje z innymi lekami
Przy jednoczesnym stosowaniu prazykwantelu, cymetydyny lub deksametazonu obserwowano w osoczu zwiększenie stężenia czynnego metabolitu albendazolu.
Rytonawir, fenytoina, karbamazepina i fenobarbital mogą natomiast zmniejszać stężenie czynnego metabolitu — sulfotlenku albendazolu. Znaczenie kliniczne tej obserwacji nie jest znane, ale skutkiem może być mniejsza skuteczność, przede wszystkim w leczeniu zarażeń układowych. U takich pacjentów kontroluje się wynik leczenia, a niekiedy trzeba zmodyfikować dawkowanie.
Ciąża i karmienie piersią
Stosowanie preparatu w ciąży i przy jej podejrzeniu jest przeciwwskazane. Aby wykluczyć przyjęcie leku we wczesnym okresie ciąży, kobietom w wieku rozrodczym leczenie prowadzi się w pierwszych 7 dniach po wystąpieniu miesiączki albo po ujemnym teście ciążowym.
Nie wiadomo, czy albendazol i jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Dlatego kobietom karmiącym piersią leku się nie przepisuje, z wyjątkiem sytuacji, gdy spodziewane korzyści przewyższają ryzyko związane z leczeniem.
Działania niepożądane
Działania niepożądane przy krótkich kuracjach są nieliczne i dotyczą głównie przewodu pokarmowego oraz układu nerwowego.
- niezbyt często — ból i zawroty głowy;
- niezbyt często — objawy ze strony górnego odcinka przewodu pokarmowego: ból w nadbrzuszu lub brzucha, nudności, wymioty;
- niezbyt często — biegunka;
- rzadko — reakcje nadwrażliwości: wysypka, świąd, pokrzywka;
- rzadko — zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych;
- bardzo rzadko — rumień wielopostaciowy;
- bardzo rzadko — zespół Stevens-Johnsona.
Osobno trzeba pamiętać o objawach neurologicznych przy utajonej wągrzycy ośrodkowego układu nerwowego: wiążą się one nie z toksycznością leku, lecz z reakcją zapalną na obumieranie pasożytów. Możliwe są też reakcje alergiczne na substancje pomocnicze — barwnik w tabletkach i kwas benzoesowy w zawiesinie — dlatego przy pojawieniu się wysypki, świądu czy pokrzywki warto zgłosić się do lekarza.
Przedawkowanie
Odrębnych danych o obrazie przedawkowania albendazolu ulotka nie podaje.
W razie przedawkowania dalsze postępowanie prowadzi się stosownie do stanu klinicznego pacjenta albo według zaleceń krajowego ośrodka toksykologicznego, jeśli są dostępne. Po przypadkowym przyjęciu nadmiernej dawki należy zgłosić się po pomoc medyczną i podać, ile tabletek lub mililitrów zawiesiny przyjęto.
Jak otrzymać receptę na Zentel® online
Albendazol wydawany jest na receptę: schemat przyjmowania zależy od gatunku pasożyta, a przy niektórych zarażeniach kurację powtarza się po trzech tygodniach.
Podczas konsultacji online lekarz sprawdzi wyniki badań, dobierze schemat i uprzedzi o konieczności wykluczenia ciąży, a przy istniejących wskazaniach wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
