Tropicamidum WZF 1%: skład i postać
Jeden mililitr preparatu zawiera 5 mg lub 10 mg tropikamidu, czyli dostępne są dwa roztwory — 0,5% i 1%. Nazwa Tropicamidum WZF 1% wskazuje na wariant bardziej stężony, 10 mg/ml.
To krople do oczu wyłącznie do użytku zewnętrznego — do zakraplania do worka spojówkowego. W każdym mililitrze roztworu znajduje się 0,1 mg chlorku benzalkoniowego, konserwantu, z którym wiążą się osobne ograniczenia dotyczące soczewek kontaktowych i suchości oka.
Jak działa Tropicamidum WZF 1%
Tropikamid to lek parasympatykolityczny, działaniem podobny do atropiny, ale w porównaniu z nią działa szybciej i rozszerza źrenicę na krótko. Mechanizm polega na kompetycyjnym antagonizmie wobec acetylocholiny: preparat powoduje porażenie mięśnia zwieracza źrenicy i mięśnia rzęskowego, czego skutkiem jest rozszerzenie źrenicy.
Stężenie decyduje o głębokości efektu. W stężeniu 1% lek wywołuje nie tylko rozszerzenie źrenicy, ale i porażenie akomodacji — cykloplegię — i to właśnie odróżnia roztwór 10 mg/ml od 5 mg/ml. Maksymalne rozszerzenie źrenicy następuje po około 15 minutach od podania, a działanie utrzymuje się do 3 godzin; prawidłowe widzenie wraca po mniej więcej 6 godzinach.
Wskazania do stosowania
Wskazania różnią się w zależności od stężenia i ma to zasadnicze znaczenie.
- Roztwór 5 mg/ml — w diagnostyce okulistycznej do wziernikowania dna oka oraz w stanach przedoperacyjnych wymagających krótko działającego środka rozszerzającego źrenicę.
- Roztwór 10 mg/ml — w diagnostyce okulistycznej do porażenia akomodacji oraz w stanach przed- i pooperacyjnych wymagających krótko działającego środka rozszerzającego źrenicę.
Inaczej mówiąc, roztwór 1% jest potrzebny tam, gdzie nie wystarczy samo rozszerzenie źrenicy i trzeba czasowo wyłączyć akomodację — na przykład przy dobieraniu okularów u pacjentów z utajoną nadwzrocznością. Osobne i ważne zastrzeżenie: u dzieci do porażenia akomodacji stosuje się nie tropikamid, lecz atropinę.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dla roztworu 5 mg/ml przy wziernikowaniu dna oka zakrapla się 1–2 krople do worka spojówkowego 15–20 minut przed badaniem, a w celu rozszerzenia źrenicy — 2 krople w odstępie 5 minut. Jeśli nie udało się zbadać pacjenta w ciągu 15–30 minut po podaniu, można zakroplić jeszcze jedną kroplę, by przedłużyć rozszerzenie źrenicy.
Dla roztworu 10 mg/ml schematy są dwa. Do porażenia akomodacji u dorosłych i osób starszych zakrapla się po 1 kropli dwukrotnie w odstępie 5 minut, a badanie przeprowadza się 25–50 minut po ostatnim zakropleniu. Do rozszerzenia źrenicy u dorosłych, osób starszych i dzieci wystarczy 1 kropla, a w razie potrzeby po 15–30 minutach dodaje się kolejną. Osobno zastrzeżono: u niemowląt i małych dzieci stosuje się wyłącznie tropikamid 0,5%, a do cykloplegii u dzieci — atropinę. I jeszcze jedna zasada, o której łatwo zapomnieć: po zakropleniu przez co najmniej minutę uciska się kanaliki łzowe, by ograniczyć ogólnoustrojowe wchłanianie tropikamidu. Końcówką kroplomierza nie dotyka się oka ani innych powierzchni, bo zanieczyści to zawartość butelki.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania są trzy i każde warto wyjaśnić.
- Nadwrażliwość na tropikamid lub którykolwiek składnik preparatu.
- Jaskra pierwotna z tendencją do zamykania kąta i jaskra z wąskim kątem: rozszerzenie źrenicy może wywołać atak.
- Założone miękkie soczewki kontaktowe w chwili zakraplania — ze względu na zawartość chlorku benzalkoniowego.
Ograniczenie dotyczące soczewek nie oznacza całkowitego zakazu ich noszenia: soczewki zdejmuje się przed zakropleniem i zakłada z powrotem nie wcześniej niż po 15 minutach. Chlorek benzalkoniowy może być absorbowany przez miękkie soczewki i zmieniać ich zabarwienie.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Najważniejsze ostrzeżenie dotyczy jaskry. Zanim zastosuje się tropikamid do rozszerzenia źrenicy w celu zbadania dna oka, przeprowadza się diagnostykę w kierunku jaskry wąskiego kąta: wywiad, ocenę głębokości komory przedniej, gonioskopię. Szczególnie dotyczy to osób starszych i pacjentów ze skłonnością do podwyższonego ciśnienia wewnątrzgałkowego, ponieważ zdarzają się przypadki ostrego ataku jaskry po jednorazowym podaniu.
- Dzieci i toksyczność ogólnoustrojowa. Szczególna ostrożność jest potrzebna u dzieci i u osób wrażliwych na alkaloidy belladonny: u nich ryzyko ogólnoustrojowego działania toksycznego jest większe. Tropikamid może powodować zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, groźne dla niemowląt i małych dzieci. Rodziców uprzedza się o potencjalnym działaniu toksycznym po połknięciu preparatu przez dziecko i zaleca mycie rąk po każdym zakropleniu.
- Zapalenie oka. Przy stanach zapalnych oczu lek stosuje się ostrożnie: w takich przypadkach do krążenia ogólnego wchłania się więcej substancji czynnej.
- Psychika. U pacjentów o zwiększonej wrażliwości na leki przeciwcholinergiczne po zakropleniu tropikamidu mogą wystąpić reakcje psychotyczne i zaburzenia zachowania.
- Konserwant. Chlorek benzalkoniowy może powodować podrażnienie oczu, objawy zespołu suchego oka oraz wpływać na film łzowy i powierzchnię rogówki, dlatego przy zespole suchego oka i uszkodzeniach rogówki stosuje się go ostrożnie, a pacjentów leczonych długotrwale kontroluje.
Danych dotyczących dzieci jest niewiele i nie stwierdzono różnic w profilu działań niepożądanych w porównaniu z dorosłymi. Oczy dzieci reagują jednak na bodźce silniej, a podrażnienie może wpływać na przebieg leczenia. I na koniec sprawa praktyczna: po zastosowaniu mogą wystąpić zaburzenia widzenia i światłowstręt, dlatego pacjentowi tłumaczy się, że nie wolno prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn do powrotu prawidłowego widzenia — a następuje on po około 6 godzinach.
Interakcje z innymi lekami
Interakcji jest niewiele i dzielą się na ogólnoustrojowe oraz miejscowe.
Działanie leków przeciwcholinergicznych nasilają amantadyna, niektóre leki przeciwhistaminowe, pochodne fenotiazyny i butyrofenonu oraz trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Oznacza to, że u pacjenta przyjmującego takie leki doustnie efekt tropikamidu i ryzyko objawów ogólnoustrojowych mogą okazać się większe niż oczekiwane. Jeśli chodzi o stosowanie miejscowe, przy jednoczesnym używaniu innych kropli do worka spojówkowego zachowuje się 15-minutowy odstęp między podaniami, a maści do oczu stosuje się zawsze jako ostatnie — inaczej podłoże maściowe utrudni wchłanianie kropli.
Ciąża i karmienie piersią
Bezpieczeństwa stosowania tropikamidu w ciąży i w okresie laktacji nie zbadano. Preparat można stosować w ciąży wyłącznie wtedy, gdy w opinii lekarza jest to konieczne.
Ryzyka dla dziecka karmionego piersią nie da się wykluczyć. Decyzję o tym, czy kontynuować karmienie i czy kontynuować stosowanie tropikamidu, podejmuje się po rozważeniu korzyści z karmienia dla dziecka i korzyści z leczenia dla matki. Brak danych o wpływie preparatu na płodność. W praktyce warto pamiętać, że uciskanie kanalików łzowych po zakropleniu zmniejsza wchłanianie ogólnoustrojowe — a więc i przenikanie substancji do mleka.
Działania niepożądane
Częstość wszystkich wymienionych reakcji określono w charakterystyce jako nieznaną. Ze strony oka możliwe są przemijające kłucie, światłowstręt będący wynikiem rozszerzenia źrenicy, podrażnienie, przekrwienie, obrzęk i zapalenie spojówek, a także podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego.
Objawy ogólnoustrojowe odzwierciedlają przeciwcholinergiczną naturę leku. Ze strony przewodu pokarmowego — suchość błony śluzowej jamy ustnej, wymioty, wzdęcie brzucha u niemowląt, spowolnienie perystaltyki prowadzące do zaparć. Ze strony serca opisano bradykardię poprzedzoną tachykardią z kołataniem serca i arytmiami, a u dzieci niewydolność oddechową i krążeniową. Możliwe są też zawroty głowy, reakcje psychotyczne i zaburzenia zachowania u dzieci, wysypka u dzieci, suchość i zaczerwienienie skóry, chwiejny chód oraz potrzeba nagłego oddawania moczu. Osobno powtórzono ostrzeżenie: tropikamid może powodować zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, groźne u niemowląt i małych dzieci.
Przedawkowanie
Nawet po zastosowaniu miejscowym, zwłaszcza u dzieci, może wystąpić ogólnoustrojowe działanie toksyczne. Objawia się ono zaczerwienieniem i suchością skóry — u dzieci może pojawić się wysypka — zaburzeniami widzenia, szybkim i nieregularnym tętnem, gorączką, wzdęciem brzucha u niemowląt, drgawkami, omamami oraz utratą koordynacji nerwowo-mięśniowej.
Leczenie jest objawowe. U niemowląt i małych dzieci zaleca się utrzymywanie wilgotnej powierzchni ciała, by obniżyć temperaturę. Jeśli preparat został przypadkowo wypity, wywołuje się wymioty albo rozważa płukanie żołądka. Właśnie dlatego butelkę przechowuje się poza zasięgiem dzieci, a ręce myje po każdym zakropleniu.
Jak uzyskać receptę na Tropicamidum WZF 1% online
Powiedzmy wprost: to lek diagnostyczny, stosowany w gabinecie okulisty, a nie w domu. Jego wskazania to wziernikowanie dna oka, porażenie akomodacji przy dobieraniu korekcji i przygotowanie do zabiegów, czyli sytuacje, w których zakroplenie towarzyszy samemu badaniu. Co więcej, przed pierwszym użyciem potrzebna jest diagnostyka w kierunku jaskry wąskiego kąta — gonioskopia i ocena głębokości komory przedniej — a tego ankieta nie zastąpi.
Konsultacja online bywa przydatna inaczej: jeśli okulista zalecił krople do stosowania w domu w konkretnej sytuacji pooperacyjnej i trzeba wystawić receptę na kontynuację. W ankiecie podaje się, kto i z jakiego powodu zalecił lek, stężenie — 0,5% czy 1% — schemat i czas stosowania, a także współistniejące choroby oczu: jaskrę, zespół suchego oka, uszkodzenia rogówki, procesy zapalne. Koniecznie trzeba zgłosić noszenie miękkich soczewek kontaktowych, przyjmowanie amantadyny, leków przeciwhistaminowych, pochodnych fenotiazyny i trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych oraz ciążę lub karmienie piersią. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
