Tamivil: skład i postać
Jedna tabletka zawiera 75 mg oseltamiwiru w postaci fosforanu oseltamiwiru. Tabletkę połyka się w całości, popijając wodą.
Jedna moc wyznacza też granice stosowania. Tabletki nie są odpowiednie dla niemowląt i dzieci poniżej 6 lat, a także dla dzieci o masie ciała mniejszej niż 40 kg oraz w sytuacjach, gdy potrzebna jest dawka mniejsza niż 75 mg. We wszystkich tych przypadkach, a także przy trudnościach z połykaniem tabletek, należy poszukać oseltamiwiru w innej dawce i postaci farmaceutycznej.
Jak działa Tamivil
Fosforan oseltamiwiru jest prekursorem czynnego metabolitu — karboksylanu oseltamiwiru. Metabolit ten wybiórczo hamuje neuraminidazę wirusa grypy, glikoproteinę występującą na powierzchni wirionu. Aktywność neuraminidazy wirusowej ma istotne znaczenie zarówno dla wniknięcia cząstki wirusa do niezakażonych komórek, jak i dla uwolnienia nowo powstałych cząstek z komórek już zakażonych, a więc dla dalszego rozprzestrzeniania się wirusa w organizmie.
In vitro karboksylan oseltamiwiru hamuje neuraminidazę wirusów grypy typu A i B, a sam fosforan oseltamiwiru hamuje zakażenie i replikację wirusa. W modelach zwierzęcych, przy ekspozycji zbliżonej do uzyskiwanej u człowieka przy 75 mg dwa razy na dobę, lek hamował replikację i patogenność wirusów grypy A i B. Wartości IC50 dla neuraminidazy w klinicznie izolowanej grypie A wynoszą od 0,1 do 1,3 nM, dla grypy B 2,6 nM, a w opublikowanych badaniach opisywano wyższe wartości dla grypy B, sięgające średnio 8,5 nM.
Wskazania do stosowania
Wskazania są dwa — leczenie i zapobieganie — i oba obwarowano warunkami.
- Leczenie grypy u dorosłych i dzieci powyżej 6 lat o masie ciała większej niż 40 kg, u których występują objawy typowe dla grypy, gdy wirus grypy krąży w danym środowisku. Skuteczność leczenia wykazano, gdy rozpoczyna się je w ciągu 2 dni od wystąpienia pierwszych objawów.
- Zapobieganie po ekspozycji u osób powyżej 6 lat o masie ciała większej niż 40 kg, po kontakcie z przypadkiem klinicznie rozpoznanej grypy, gdy wirus występuje w danym środowisku.
- Profilaktyka sezonowa w sytuacjach wyjątkowych — na przykład gdy szczepy krążące nie odpowiadają szczepom zawartym w szczepionce albo w przypadku pandemii — u tych samych grup pacjentów.
I najważniejsze zastrzeżenie z charakterystyki: lek nie zastępuje szczepienia przeciw grypie. Stosowanie leków przeciwwirusowych w leczeniu grypy i zapobieganiu jej powinno opierać się na oficjalnych zaleceniach, a decyzję podejmuje się z uwzględnieniem charakterystyki krążących wirusów, danych o ich wrażliwości w danym sezonie oraz skutków choroby w konkretnych regionach i populacjach pacjentów.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schematy różnią się w zależności od celu, a termin rozpoczęcia jest kluczowy dla efektu.
| Cel | Schemat |
|---|---|
| Leczenie grypy, dorośli | 75 mg dwa razy na dobę przez 5 dni. Leczenie rozpoczyna się jak najszybciej, w pierwszych 2 dniach od wystąpienia objawów |
| Profilaktyka po ekspozycji | 75 mg raz na dobę przez 10 dni. Przyjmowanie zaczyna się jak najszybciej, w pierwszych 2 dniach po kontakcie z osobą zakażoną |
| Profilaktyka podczas masowych zachorowań w środowisku | 75 mg raz na dobę przez okres do 6 tygodni |
| Dzieci powyżej 6 lat o masie ponad 40 kg | 75 mg dwa razy na dobę przez 5 dni — tak samo jak u dorosłych |
| Wątroba i nerki | Przy niewydolności wątroby zmniejszanie dawki leczniczej ani profilaktycznej nie jest konieczne. Przy niewydolności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 60 ml/min dawki 75 mg nie należy stosować |
Warto zwrócić uwagę na powtarzające się „w pierwszych 2 dniach”. To nie życzenie, lecz warunek, przy którym wykazano skuteczność: oseltamiwir utrudnia wirusowi namnażanie się, a do trzeciego czy czwartego dnia choroby szczyt replikacji zwykle już minął. Badań u dzieci z zaburzeniami czynności wątroby nie prowadzono.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazanie jest jedno: nadwrażliwość na oseltamiwir lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
Tak krótka lista wynika z farmakokinetyki: oseltamiwir słabo wiąże się z białkami, metabolizuje się niezależnie od układu cytochromu P450 i glukuronidaz oraz jest wydalany przez nerki. Stąd jedyne istotne ograniczenie dawkowe — niewydolność nerek. Brak formalnych przeciwwskazań nie znosi jednak podstawowego warunku stosowania: lek przepisuje się w grypie, a nie w dowolnym przeziębieniu.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pierwsza rzecz, o której trzeba pamiętać, to że lek nie zastępuje szczepienia. Szczepionka chroni z wyprzedzeniem i przez cały sezon, a oseltamiwir działa tylko w wąskim oknie czasowym wokół zakażenia, a jego przepisanie powinno opierać się na oficjalnych zaleceniach i danych o krążących szczepach.
Druga rzecz to nerki. Przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min dawki 75 mg się nie stosuje, a przy ciężkiej niewydolności nerek u młodzieży 13–17 lat i u dorosłych zalecana jest redukcja zarówno dawki leczniczej, jak i profilaktycznej. Trzecia to postać leku: tabletka 75 mg nie nadaje się dla dzieci poniżej 6 lat, dzieci o masie poniżej 40 kg ani dla osób wymagających mniejszej dawki; dzielenie tabletki problemu nie rozwiązuje, potrzebna jest odpowiednia postać. Wreszcie podczas terapii oseltamiwirem u chorych na grypę, zwłaszcza u dzieci i młodzieży, obserwowano incydenty neuropsychiatryczne. Zdarzenia te występują również u pacjentów nieprzyjmujących oseltamiwiru, dlatego pacjenta należy ściśle obserwować pod kątem zmian zachowania i indywidualnie rozważać ryzyko oraz korzyści z dalszego leczenia. Na zdolność prowadzenia pojazdów lek nie wpływa.
Interakcje z innymi lekami
Farmakokinetyka oseltamiwiru — słabe wiązanie z białkami i metabolizm niezależny od układów CYP450 oraz glukuronidazy — sprawia, że istotne klinicznie interakcje tymi mechanizmami są mało prawdopodobne.
Główną możliwą drogą interakcji jest konkurencja o wydzielanie cewkowe w nerkach. Probenecyd, silny inhibitor anionowej drogi wydzielania cewkowego, zwiększa ekspozycję na czynny metabolit oseltamiwiru mniej więcej dwukrotnie, jednak u pacjentów z prawidłową czynnością nerek zmiana dawki nie jest konieczna. Z amoksycyliną, wydalaną tą samą drogą, nie stwierdzono interakcji kinetycznych, co wskazuje, że interakcje tą drogą są słabe. Ostrożność jest jednak potrzebna przy przepisywaniu oseltamiwiru osobom przyjmującym równocześnie wydalane tą samą drogą substancje o wąskim marginesie terapeutycznym — chlorpropamid, metotreksat, fenylobutazon. Interakcji farmakokinetycznych oseltamiwiru ani jego głównych metabolitów nie stwierdzono przy jednoczesnym podawaniu z paracetamolem, kwasem acetylosalicylowym, cymetydyną i lekami zobojętniającymi.
Ciąża i karmienie piersią
Kontrolowanych badań klinicznych u kobiet w ciąży nie prowadzono, jednak dane z badań po wprowadzeniu do obrotu i badań obserwacyjnych, w połączeniu z wynikami badań na zwierzętach, nie wskazują na bezpośrednie ani pośrednie szkodliwe działanie na przebieg ciąży, rozwój zarodka i płodu czy rozwój pourodzeniowy. Kobiety w ciąży mogą przyjmować lek po rozważeniu dostępnych danych o bezpieczeństwie, patogenności krążącego szczepu wirusa grypy oraz choroby zasadniczej.
U karmiących samic szczura oseltamiwir i jego czynny metabolit są wydzielane z mlekiem. Danych dotyczących dzieci karmionych przez matki przyjmujące oseltamiwir jest bardzo niewiele; ograniczone obserwacje wskazują, że lek i jego metabolit były wykrywane w mleku matki, ale w stężeniach na tyle niskich, że dawka u niemowlęcia byłaby subterapeutyczna. Biorąc to pod uwagę, a także patogenność krążącego wirusa i chorobę zasadniczą kobiety, podawanie leku w okresie karmienia można rozważyć, jeśli potencjalne korzyści dla matki są istotne. Dane przedkliniczne nie wskazują, by oseltamiwir wpływał na płodność u kobiet i mężczyzn.
Działania niepożądane
Profil działań niepożądanych oseltamiwiru jest przewidywalny i w większości ogranicza się do przewodu pokarmowego oraz układu nerwowego.
Najczęstszymi reakcjami u dorosłych i młodzieży były nudności i wymioty w badaniach nad leczeniem oraz nudności w badaniach nad profilaktyką; u dzieci najczęściej zgłaszano wymioty. Większość tych reakcji występowała jednorazowo w pierwszej lub drugiej dobie leczenia i ustępowała samoistnie w ciągu 1–2 dni, a u większości pacjentów nie prowadziła do przerwania terapii. Do rzadkich, ciężkich działań zgłaszanych po wprowadzeniu leku do obrotu należą reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne, zaburzenia wątroby — piorunujące zapalenie wątroby, zaburzenia czynnościowe i żółtaczka — obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa-Johnsona i toksyczna martwica naskórka, krwawienie z przewodu pokarmowego oraz zaburzenia neuropsychiatryczne. Te ostatnie obserwowano głównie u dzieci i młodzieży, ale występują również u chorych na grypę nieprzyjmujących oseltamiwiru, dlatego związku przyczynowego z lekiem nie ustalono.
Przedawkowanie
Doniesienia o przedawkowaniu oseltamiwiru pochodzą zarówno z badań klinicznych, jak i z okresu po wprowadzeniu leku do obrotu. W większości przypadków nie zgłaszano zdarzeń niepożądanych, a te, które odnotowano, były podobne pod względem rodzaju i częstości do obserwowanych przy dawkach terapeutycznych.
Swoiste antidotum nie jest znane, więc postępowanie sprowadza się do obserwacji i pomocy objawowej. Osobno odnotowano, że przedawkowanie zgłaszano częściej u dzieci niż u dorosłych i młodzieży — to kolejny argument, by przechowywać opakowanie poza zasięgiem dziecka i nie zostawiać tabletek w dostępnym miejscu podczas choroby w rodzinie.
Jak uzyskać receptę na Tamivil online
Oseltamiwir ma cechę odróżniającą go od większości leków na receptę: czas decyduje tu o wszystkim. Leczenie jest skuteczne, gdy rozpocznie się je w pierwszych 2 dniach od wystąpienia objawów, a profilaktyka poekspozycyjna — w pierwszych 2 dniach po kontakcie. Właśnie dlatego konsultacja online przy grypie bywa naprawdę na miejscu: pozwala szybko uzyskać ocenę lekarza, nie tracąc tych dwóch dób.
Co warto podać w ankiecie: kiedy dokładnie zaczęły się objawy — z dokładnością do dnia — jakie to objawy, czy była gorączka i jak wysoka, czy znany jest kontakt z chorym na grypę i kiedy do niego doszło oraz czy grypa krąży w otoczeniu. Koniecznie trzeba podać masę ciała i wiek, ponieważ tabletka 75 mg jest odpowiednia tylko dla pacjentów powyżej 6 lat o masie ponad 40 kg, a także stan nerek: przy klirensie kreatyniny poniżej 60 ml/min tej mocy się nie stosuje. Osobno należy zgłosić ciążę lub karmienie piersią, choroby przewlekłe i przyjmowane leki, w tym metotreksat, chlorpropamid i fenylobutazon. I proszę pamiętać: oseltamiwir nie zastępuje szczepienia przeciw grypie. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
