Sulpiryd Hasco: skład i postać leku
Jedna tabletka zawiera 50 mg, 100 mg albo 200 mg sulpirydu. Ten rozrzut mocy tłumaczy się prosto: dawki dobowe różnią się przy tym leku ponad trzydziestokrotnie w zależności od tego, co się leczy — od 50 mg w zaburzeniach depresyjnych do 1600 mg w schizofrenii opornej na leczenie.
Zasady przyjmowania są tu bardziej rygorystyczne niż zwykle. Dawkę dobową dzieli się na kilka przyjęć, tabletki bierze się co najmniej godzinę przed posiłkiem albo 2 godziny po nim, nie łączy się ich z lekami zobojętniającymi ani z sukralfatem i zachowuje między nimi co najmniej 2 godziny odstępu. I jeszcze jedno: sulpirydu nie podaje się w późnych godzinach wieczornych, po 16:00, ze względu na możliwe zaburzenia snu.
Jak działa Sulpiryd Hasco
Sulpiryd należy do benzamidów i wyraźnie różni się od fenotiazyn, butyrofenonów i tioksantyn. Dzieli z klasycznymi neuroleptykami część właściwości i jest antagonistą receptorów dopaminowych D2 w ośrodkowym układzie nerwowym, jednak w dawkach terapeutycznych nie wykazuje działania kataleptycznego, nie ingeruje w zależny od dopaminy układ cyklazy adenylowej, nie wpływa na przemiany noradrenaliny i serotoniny, nieznacznie ingeruje w aktywność antycholinesterazy i nie działa na receptory muskarynowe ani GABA.
Z tej wybiórczości wynika nietypowa dla leku przeciwpsychotycznego właściwość: efekt sulpirydu zależy od dawki nie tylko ilościowo, ale i jakościowo. Duże dawki działają na objawy pozytywne, małe nasilają działanie pobudzające — i właśnie dlatego dawkę dobiera się nie „według ciężkości”, lecz według dominującego obrazu.
Wskazania do stosowania
Wskazania są dwa. Pierwsze to ostre i przewlekłe psychozy występujące w schizofrenii, zwłaszcza przebiegające z objawami upośledzonej aktywności. Drugie to zaburzenia depresyjne, jeżeli leczenie innymi lekami przeciwdepresyjnymi jest nieskuteczne albo niemożliwe do zastosowania.
Przeciwwskazania: nadwrażliwość na sulpiryd, inne pochodne benzamidów lub substancje pomocnicze; rozpoznany albo podejrzewany guz chromochłonny; ostra porfiria; guzy związane z nadmiernym wydzielaniem prolaktyny, na przykład gruczolak przysadki i rak piersi; jednoczesne stosowanie lewodopy; okres karmienia piersią; wiek poniżej 14 lat.
Sposób stosowania i dawkowanie
W schizofrenii dawka początkowa wynosi 400-800 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych — rano i wczesnym wieczorem. Jeśli przeważają objawy pozytywne — zaburzenia myślenia, omamy, urojenia, bezsensowne działania — zaleca się dawki większe: co najmniej 400 mg dwa razy na dobę, a w razie potrzeby więcej; maksymalna dawka dobowa to 1200 mg, a w przypadkach opornych na leczenie lekarz psychiatra może zwiększyć ją do 1600 mg w dawkach podzielonych. Jeśli przeważają objawy negatywne — przygnębienie, zubożenie mowy, małomówność, brak reaktywności, apatia i depresja — podaje się dawki mniejsze: zaczyna się od 400 mg dwa razy na dobę, a zmniejszenie do 200 mg dwa razy na dobę nasila działanie pobudzające sulpirydu. Przy obrazie mieszanym, bez wyraźnej przewagi, zwykle wystarcza 400-600 mg dwa razy na dobę.
W zaburzeniach depresyjnych dawki są zasadniczo inne: zaczyna się od 50-150 mg na dobę, a następnie zwiększa do 150-300 mg na dobę. Osobom w podeszłym wieku podaje się zwykle standardowe zalecane dawki. Przy zaburzeniach czynności nerek dawkę zmniejsza się odpowiednio do stopnia niewydolności, ponieważ nerki są główną drogą eliminacji sulpirydu.
| Sytuacja | Dawka |
|---|---|
| Schizofrenia, start | 400-800 mg na dobę w dwóch dawkach |
| Przewaga objawów pozytywnych | co najmniej 400 mg dwa razy na dobę, maksymalnie 1200 mg na dobę |
| Przypadki oporne na leczenie | do 1600 mg na dobę decyzją psychiatry |
| Przewaga objawów negatywnych | 400 mg dwa razy na dobę, zmniejszenie do 200 mg dwa razy na dobę nasila działanie pobudzające |
| Obraz mieszany | 400-600 mg dwa razy na dobę |
| Zaburzenia depresyjne | start 50-150 mg na dobę, dalej 150-300 mg na dobę |
| Zaburzenia czynności nerek | dawkę zmniejsza się odpowiednio do stopnia niewydolności |
Przeciwwskazania
Część przeciwwskazań wiąże się z hormonalnym działaniem leku. Sulpiryd podnosi stężenie prolaktyny, dlatego przy guzach zależnych od jej nadmiaru — gruczolaku przysadki, raku piersi — jest przeciwwskazany. Guz chromochłonny i ostra porfiria wykluczają jego zastosowanie z innych powodów, ale w tej samej logice: lek może zaostrzyć chorobę podstawową.
Osobno stoją lewodopa i karmienie piersią. Połączenie z lewodopą jest zabronione z powodu wzajemnego antagonizmu między nią a neuroleptykami — każdy z leków osłabia działanie drugiego. Dzieciom i młodzieży poniżej 14. roku życia sulpirydu się nie podaje.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Główne ostrzeżenie dotyczy serca: sulpiryd może wydłużać odcinek QT w zapisie EKG, a to zwiększa ryzyko ciężkich komorowych zaburzeń rytmu, w tym torsade de pointes. Ryzyko podnoszą wcześniejsza bradykardia, hipokaliemia oraz wrodzone lub nabyte wydłużenie QT, dlatego przed rozpoczęciem leczenia i dalej, zależnie od stanu pacjenta, ocenia się odpowiednie parametry.
Drugi temat to układ nerwowy. Opisywano przypadki drgawek u pacjentów, u których wcześniej nie występowały; przy niestabilnej padaczce potrzebna jest ostrożność, a pacjentów z napadami w wywiadzie kontroluje się szczególnie uważnie, przy czym dawek leków przeciwpadaczkowych się nie zmienia. U osób starszych z otępieniem przyjmujących leki przeciwpsychotyczne dwa badania wykazały niewielkie zwiększenie ryzyka zgonu w porównaniu z nieleczonymi, a u pacjentów z ryzykiem udaru lek stosuje się ostrożnie. W składzie jest laktoza, co ma znaczenie przy jej nietolerancji, i warto pamiętać o wpływie na zdolność prowadzenia pojazdów.
Interakcje z innymi lekami
Zabronione jest połączenie z lewodopą. Pozostałe istotne interakcje wiążą się z ryzykiem torsade de pointes, a lista leków, których należy unikać, jest długa. To środki wywołujące bradykardię: beta-blokery, blokery kanału wapniowego w rodzaju diltiazemu i werapamilu, klonidyna, guanfacyna oraz produkty działające podobnie do naparstnicy. To środki zaburzające równowagę elektrolitową: diuretyki wywołujące hipokaliemię, pobudzające motorykę leki przeczyszczające, amfoterycyna B podana dożylnie, glikokortykoidy i tetrakozaktydy — przy ich stosowaniu hipokaliemię trzeba wyrównać.
Osobną grupę stanowią leki przeciwarytmiczne klasy Ia, na przykład chinidyna i dizopiramid, oraz klasy III, na przykład amiodaron i sotalol. Należą tu również pimozyd, sultopryd, haloperidol, metadon i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne. Praktyczny wniosek: włączając jakikolwiek nowy lek przy terapii sulpirydem, warto zapytać lekarza właśnie o odstęp QT.
| Grupa | Status |
|---|---|
| Lewodopa | przeciwwskazane, wzajemny antagonizm |
| Beta-blokery, diltiazem, werapamil, klonidyna, guanfacyna, preparaty naparstnicy | unikać: bradykardia i ryzyko torsade de pointes |
| Diuretyki wywołujące hipokaliemię, leki przeczyszczające, amfoterycyna B dożylnie, glikokortykoidy | unikać albo wyrównywać potas |
| Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III | unikać |
| Pimozyd, sultopryd, haloperidol | unikać |
| Metadon, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne | unikać |
Ciąża i karmienie piersią
Karmienie piersią należy do przeciwwskazań: sulpiryd przenika do mleka kobiecego i na czas leczenia karmienie się przerywa.
W ciąży kwestię rozstrzyga się indywidualnie, biorąc pod uwagę stan kobiety i możliwy wpływ na płód; samodzielne odstawianie leczenia przeciwpsychotycznego jest niedopuszczalne. O planowanej ciąży uprzedza się lekarza zawczasu, aby schemat leczenia dało się zmienić spokojnie, a nie w trybie pilnym.
Działania niepożądane
Często występują uspokojenie i senność. Osobną grupę stanowią efekty endokrynologiczne związane ze wzrostem stężenia prolaktyny: hiperprolaktynemia, brak miesiączki, ginekomastia, mlekotok poza okresem karmienia, obniżenie popędu płciowego i impotencja. Rzadko pojawiają się objawy pozapiramidowe i ostra dyskineza, a przy długim leczeniu dyskineza późna z rytmicznymi mimowolnymi ruchami języka i mięśni twarzy; antycholinergiczne leki przeciw parkinsonizmowi są wtedy nieskuteczne i mogą nawet nasilić objawy.
| Częstość | Objawy |
|---|---|
| Często | uspokojenie, senność |
| Rzadko | objawy pozapiramidowe, ostra dyskineza, dyskineza późna przy długim leczeniu, złośliwy zespół neuroleptyczny |
| Bardzo rzadko | zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych |
| Pojedyncze przypadki | torsade de pointes |
| Częstość nieznana | hiperprolaktynemia, brak miesiączki, ginekomastia, mlekotok, obniżenie libido, impotencja |
Przedawkowanie
Dane o przedawkowaniu sulpirydu są niepełne, a obraz kliniczny zależy od przyjętej dawki. Po 1-3 g obserwowano niepokój ruchowy, zaburzenia świadomości i rzadziej objawy pozapiramidowe. Po 3-7 g — nadmierne pobudzenie, splątanie i objawy pozapiramidowe, a po ponad 7 g dodatkowo śpiączkę i obniżenie ciśnienia krwi.
Swoistej odtrutki nie ma, leczenie jest objawowe, z monitorowaniem czynności serca — przede wszystkim z powodu ryzyka zaburzeń rytmu. Praktyczna wskazówka dla bliskich pacjenta: przy podejrzeniu przyjęcia nadmiernej dawki trzeba zgłosić się po pomoc i podać lekarzowi przybliżoną liczbę przyjętych tabletek, bo od niej wprost zależy postępowanie.
Jak uzyskać receptę na Sulpiryd Hasco online
Sulpiryd Hasco wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. W serwisie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę: dane pacjenta, rozpoznanie, aktualną dawkę dobową i moc tabletek, czas leczenia, choroby współistniejące, parametry czynności nerek oraz wszystkie przyjmowane leki. Szczególnie ważne jest wymienienie leków kardiologicznych, moczopędnych, przeciwarytmicznych, innych przeciwpsychotycznych i przeciwdepresyjnych — ze względu na wpływ na odstęp QT.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające albo proponuje wizytę stacjonarną. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na e-mail, a z nim i numerem PESEL tabletki wyda każda polska apteka. I dwie praktyczne zasady przyjmowania: nie później niż o 16:00 oraz nie równocześnie z lekami zobojętniającymi czy sukralfatem — odstęp między nimi powinien wynosić co najmniej 2 godziny.
