Spamilan®: skład i postać farmaceutyczna
Spamilan® to tabletki zawierające 5 mg lub 10 mg buspironu chlorowodorku. Dwie moce są potrzebne dlatego, że leczenie zaczyna się od małej dawki i zwiększa ją stopniowo, a przy połączeniu z niektórymi lekami trzeba zejść nawet poniżej 5 mg.
Tabletka 5 mg zawiera 55,7 mg laktozy, a tabletka 10 mg — 111,4 mg, dlatego lek nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Tabletki należy przyjmować codziennie o tej samej porze i zawsze tak samo względem posiłku: albo zawsze z jedzeniem, albo zawsze bez, ponieważ pokarm zwiększa biodostępność buspironu.
Jak działa Spamilan®
Buspiron jest pochodną azaspirodekandionu. Dokładny mechanizm jego działania przeciwlękowego nie jest w pełni znany. Zasadnicze jest co innego: lek nie działa na receptory benzodiazepinowe i nie ma działania uspokajającego, przeciwdrgawkowego ani zwiotczającego mięśnie. To odróżnia go od typowych anksjolityków i tłumaczy, dlaczego nie znosi objawów odstawiennych po długim przyjmowaniu benzodiazepin.
Z badań na zwierzętach wiadomo, że buspiron wpływa na receptory serotoninergiczne, noradrenergiczne, cholinergiczne i dopaminergiczne w mózgu: zwiększa aktywność swoistych szlaków noradrenergicznych i dopaminergicznych, hamując jednocześnie aktywność układu serotoninergicznego i cholinergicznego. Ponieważ mechanizm nie został w pełni poznany, nie da się przewidzieć przewlekłej toksyczności leku dla OUN i innych układów.
Wskazania do stosowania
Wskazanie sformułowano wąsko: krótkotrwałe leczenie zaburzeń lękowych i łagodzenie objawów lęku — zarówno z towarzyszącą depresją, jak i bez niej. Słowo „krótkotrwałe" jest tu istotne i wyznacza ramy całej terapii.
Równie ważne jest ograniczenie z drugiej strony: buspironu nie wolno stosować w monoterapii w leczeniu depresji. Może on maskować jej objawy kliniczne, przez co samo zaburzenie depresyjne pozostanie nieleczone. Kolejne ograniczenie jest wiekowe: długoterminowego bezpieczeństwa i skuteczności u osób poniżej 18 lat nie ustalono, a dzieciom i młodzieży leku się nie zaleca.
Sposób stosowania i dawkowanie
U dorosłych dawkę dostosowuje się do stanu pacjenta. Zalecana dawka początkowa wynosi 5 mg 2–3 razy na dobę; można ją zwiększać co 2–3 dni. Dawka lecznicza to 15–30 mg na dobę w dawkach podzielonych, a maksymalna zalecana dawka dobowa — 60 mg w dawkach podzielonych.
- Silne inhibitory CYP3A4: dawka początkowa musi być mniejsza od zwykłej, a zwiększać ją wolno tylko stopniowo i po ocenie lekarskiej.
- Sok grejpfrutowy zwiększa stężenie buspironu w osoczu, dlatego w trakcie leczenia pije się go w niewielkich ilościach.
- Pacjenci w podeszłym wieku: dostępne dane nie każą zmieniać schematu w zależności od wieku ani płci.
- Łagodne i umiarkowane zaburzenie czynności nerek (ClCr 20–49 ml/min/1,72 m²): po pojedynczej dawce odnotowano niewielki wzrost stężenia bez wydłużenia okresu półtrwania. Lek stosuje się ostrożnie, w małych dawkach dwa razy na dobę, starannie oceniając odpowiedź i objawy przed ewentualnym zwiększeniem dawki.
- ClCr poniżej 20 ml/min/1,72 m², a zwłaszcza bezmocz: leku się nie podaje — możliwy jest niepoddający się leczeniu wzrost stężeń buspironu i jego metabolitów. Przy bezmoczu po pojedynczej dawce rośnie stężenie metabolitu 1-pirymidynylopiperazyny, przy czym dializa nie wpływa ani na buspiron, ani na ten metabolit.
- Zaburzenie czynności wątroby: efekt pierwszego przejścia jest osłabiony, a po pojedynczej dawce u pacjentów z marskością rośnie maksymalne stężenie niezmienionego buspironu i wydłuża się jego okres półtrwania. Dawkę zwiększa się indywidualnie i ostrożnie, nie wcześniej niż po 4–5 dniach na poprzedniej dawce.
Osobno o skuteczności u dzieci: w badaniach kontrolowanych placebo, w których 334 pacjentów leczono buspironem do 6 tygodni, lek w dawkach zalecanych dorosłym nie okazał się skuteczny w zespole lęku uogólnionego u pacjentów poniżej 18 lat. Osoczowe stężenia buspironu i jego czynnego metabolitu były przy tym u dzieci większe niż u dorosłych otrzymujących równoważne dawki.
Przeciwwskazania
Lista jest krótka, ale obejmuje dwa stany, w których wydalanie buspironu jest zaburzone, i jeden neurologiczny.
- Nadwrażliwość na buspiron lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
- Padaczka.
- Ciężka niewydolność nerek: ClCr nie większy niż 20 ml/min/1,73 m² albo stężenie kreatyniny w osoczu powyżej 200 µmol/l.
- Ciężka niewydolność wątroby.
- Ostre zatrucie alkoholem, lekami nasennymi, przeciwbólowymi lub przeciwpsychotycznymi.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Najbardziej praktyczne ostrzeżenie dotyczy przejścia z benzodiazepin. Buspiron nie wykazuje tolerancji krzyżowej z benzodiazepinami i innymi często stosowanymi lekami uspokajającymi i nasennymi, a więc nie przeciwdziała objawom odstawiennym, które często pojawiają się po przerwaniu długotrwałego leczenia tymi lekami. Dlatego przed rozpoczęciem buspironu dotychczasową terapię odstawia się stopniowo — zwłaszcza u pacjentów, którzy długo przyjmowali leki o działaniu depresyjnym na OUN.
- Inhibitory MAO: dołączenie buspironu do schematu z inhibitorem MAO może być niebezpieczne, opisywano wzrost ciśnienia tętniczego, dlatego takiego połączenia się nie zaleca.
- Alkohol: w badaniach u zdrowych ochotników buspiron nie nasilał wywołanego alkoholem upośledzenia sprawności psychofizycznej, jednak danych o jednoczesnym spożyciu alkoholu z dawkami do 20 mg brak i w trakcie leczenia alkoholu pić nie należy.
- Ostrożność jest potrzebna przy jaskrze z wąskim kątem przesączania, miastenii, uzależnieniu od substancji psychoaktywnych oraz przy zaburzeniu czynności wątroby lub nerek.
- Uzależnienie: w badaniach u ludzi i zwierząt buspiron nie wykazywał zdolności do wywoływania uzależnienia ani nadużywania.
- W kontrolowanych badaniach u zdrowych ochotników pojedyncza dawka buspironu do 20 mg nie powodowała znaczącego zaburzenia czynności poznawczych i sprawności psychomotorycznej.
- Wpływ na prowadzenie pojazdów jest umiarkowany: lek wywołuje senność i zawroty głowy. Ze względu na przemijające działania niepożądane na początku leczenia pacjentów ostrzega się, by nie prowadzili pojazdów ani nie obsługiwali maszyn, dopóki nie będą pewni, że lek nie wywiera na nich niepożądanego wpływu.
Interakcje z lekami
Buspiron jest metabolizowany przez CYP3A4 i niemal wszystkie klinicznie istotne interakcje sprowadzają się do wpływu na ten enzym. Ostrożność jest potrzebna także przy łączeniu z jakimikolwiek lekami działającymi na OUN.
| Lek | Efekt i co robić |
|---|---|
| Inhibitory MAO | Możliwy wzrost ciśnienia tętniczego — połączenie nie jest zalecane |
| Erytromycyna | Cmax buspironu wzrosło 5-krotnie, AUC 6-krotnie. Przy jednoczesnym stosowaniu zaleca się małą dawkę buspironu, np. 2,5 mg dwa razy na dobę |
| Itrakonazol | Cmax wzrosło 13-krotnie, AUC 19-krotnie. Zaleca się małą dawkę buspironu, np. 2,5 mg raz na dobę |
| Nefazodon | Cmax rosło nawet 20-krotnie, AUC nawet 50-krotnie; przy 5 mg dwa razy na dobę występowały osłabienie, uczucie omdlewania, zawroty głowy i senność. Dawkę buspironu się zmniejsza |
| Diltiazem i werapamil | Cmax wzrosło odpowiednio 5,3- i 3,4-krotnie — możliwe nasilenie działania i wzrost toksyczności buspironu |
| Sok grejpfrutowy | Cmax wzrosło 4,3-krotnie, AUC 9,2-krotnie |
| Fluwoksamina | Stężenie buspironu w osoczu dwukrotnie większe niż w monoterapii |
| Ryfampicyna i inne induktory CYP3A4 | Indukcja metabolizmu: Cmax spadło o 84%, działanie osłabło. Przy fenobarbitalu, fenytoinie, karbamazepinie i dziurawcu może być potrzebna modyfikacja dawki |
Osobnej uwagi wymagają leki serotoninergiczne. Połączenie z SSRI badano u ponad 300 000 pacjentów: ciężkiej toksyczności nie obserwowano, ale opisano rzadkie przypadki drgawek. Buspiron stosuje się ostrożnie z inhibitorami MAO, L-tryptofanem, tryptanami, tramadolem, linezolidem, SSRI, litem i dziurawcem — są pojedyncze zgłoszenia zespołu serotoninowego; przy jego podejrzeniu leczenie natychmiast się przerywa i wdraża terapię objawową. Buspiron w 95% wiąże się z białkami osocza: nie wypiera leków silnie związanych, jak warfaryna, ale in vitro może wypierać słabiej związane, na przykład digoksynę — znaczenie kliniczne jest nieznane. Opisano wydłużenie czasu protrombinowego po dodaniu buspironu do warfaryny, wzrost stężenia haloperydolu w surowicy, 3–6-krotny wzrost AlAT przy jednoczesnym stosowaniu trazodonu i niewielki wzrost stężenia metabolitu buspironu przy cymetydynie. Baklofen, lofeksydyna, nabilon i leki przeciwhistaminowe nasilają działanie sedatywne. Z amitryptyliną interakcji nie stwierdzono.
Ciąża i karmienie piersią
Danych o stosowaniu buspironu u kobiet ciężarnych brak lub są jedynie ograniczone. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na rozmnażanie. Mimo to w ramach środków ostrożności lepiej unikać stosowania buspironu w czasie ciąży. Wpływ leku na przebieg porodu nie jest znany.
Nie wiadomo, czy buspiron lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego. Dlatego decyzję podejmuje się indywidualnie: albo przerywa się karmienie piersią, albo przerywa lub nie rozpoczyna terapii buspironem, biorąc pod uwagę korzyść z karmienia dla dziecka i korzyść z leczenia dla matki.
Działania niepożądane
Działania niepożądane pojawiają się zwykle na początku leczenia i najczęściej ustępują w trakcie dalszego stosowania albo po zmniejszeniu dawki. W porównaniu z placebo istotnie częściej po buspironie występowały wyłącznie zawroty głowy, bóle głowy, nerwowość, nudności, pobudzenie i poty.
| Częstość | Reakcje |
|---|---|
| Bardzo często | Zawroty głowy, w tym uczucie omdlewania, bóle głowy, senność |
| Często | Nerwowość, bezsenność, zaburzenia koncentracji, depresja, stan splątania, zaburzenia snu, złość; parestezje, nieostre widzenie, zaburzenia koordynacji, drżenie, szum w uszach; tachykardia, ból w klatce piersiowej; przekrwienie błony śluzowej nosa, ból gardła i krtani; nudności, ból brzucha, suchość w ustach, biegunka, zaparcia, wymioty; zimne poty, wysypka; bóle kostno-mięśniowe; zmęczenie |
| Rzadko | Obrzęk naczynioruchowy, wybroczyny, pokrzywka |
| Bardzo rzadko | Zaburzenia psychotyczne, omamy, depersonalizacja, chwiejność emocjonalna; zespół serotoninowy, drgawki, widzenie tunelowe, zaburzenia pozapiramidowe, sztywność mięśni z objawem koła zębatego, dyskinezy, dystonia, omdlenie, amnezja, ataksja, parkinsonizm, akatyzja, zespół niespokojnych nóg, niepokój ruchowy; zatrzymanie moczu; mlekotok |
Warto zwrócić uwagę, że depresja i zaburzenia snu należą do reakcji częstych: przy leku przepisanym z powodu lęku wymagają rozmowy z lekarzem, a nie samodzielnego zwiększania dawki.
Przedawkowanie
Swoistego antidotum dla buspironu nie ma, hemodializą nie da się go usunąć. Jak najszybciej wykonuje się płukanie żołądka, a leczenie jest objawowe i podtrzymujące. W razie przedawkowania należy podejrzewać jednoczesne zażycie wielu leków.
Nie stwierdzono przypadków zgonu w wyniku przypadkowego ani celowego przedawkowania. U zdrowych ochotników dawka 375 mg na dobę nie wywoływała znaczących działań niepożądanych; po osiągnięciu maksymalnych dawek najczęściej obserwowano nudności, wymioty, zawroty głowy, senność, zwężenie źrenic i nieżyt żołądka.
Jak otrzymać receptę na Spamilan® online
Spamilan® jest wydawany na receptę. Powodem nie jest ryzyko uzależnienia — buspiron go nie wywołuje — lecz to, że zaburzenie lękowe wymaga rozpoznania, a dawkowanie zależy od stanu nerek i wątroby oraz od innych przyjmowanych leków. Szczególnie istotne jest, że buspironu nie wolno stosować jako jedynego leku w depresji i że przejście z benzodiazepin wymaga ich stopniowego odstawienia.
Konsultacja online nadaje się przede wszystkim do kontynuacji zaleconego leczenia. W ankiecie podaje się rozpoznanie, aktualną dawkę i czas przyjmowania, stan nerek i wątroby oraz wszystkie przyjmowane leki — zwłaszcza przeciwdepresyjne, przeciwdrgawkowe, makrolidy, przeciwgrzybicze i antagonistów wapnia. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę — przychodzi ona jako kod do apteki w Polsce. Jeśli danych brakuje albo odpowiedzi wskazują na depresję, wywiad drgawkowy lub pogorszenie stanu, lekarz odmówi i zaleci wizytę stacjonarną.
