Ranozek: skład i postać farmaceutyczna
Produkt leczniczy jest dostępny w postaci tabletek. Jedna tabletka zawiera 375 mg, 500 mg lub 750 mg ranolazyny — substancja czynna jest ta sama, różnią się jedynie dawki. Taki zakres dawek jest potrzebny, ponieważ leczenie rozpoczyna się od mniejszej dawki i stopniowo zwiększa się ją do dawki skutecznej.
Jedna tabletka zawiera mniej niż 1 mmol sodu, czyli mniej niż 23 mg, dlatego produkt uznaje się za praktycznie pozbawiony sodu. Może to mieć znaczenie u pacjentów, którym zalecono dietę z ograniczeniem soli.
Jak działa Ranozek
Mechanizm działania ranolazyny w dużej mierze pozostaje nie do końca poznany. Uważa się, że działanie przeciwdławicowe wiąże się z hamowaniem późnego prądu sodowego w komórkach mięśnia sercowego. Zmniejsza to gromadzenie sodu wewnątrz komórek, a w konsekwencji redukuje przeciążenie komórek wapniem.
Przypuszcza się, że w ten sposób ranolazyna zmniejsza zaburzenia równowagi jonowej powstające w mięśniu sercowym w warunkach niedoboru tlenu. Ograniczenie przeciążenia wapniem poprawia rozkurcz mięśnia sercowego i zmniejsza sztywność lewej komory w fazie rozkurczu. Klinicznym potwierdzeniem tego mechanizmu było wyraźne skrócenie odstępu QTc i poprawa rozkurczowego relaksu w otwartym badaniu z udziałem pięciu pacjentów z zespołem wydłużonego odstępu QT.
Wskazania do stosowania
Ranozek jest wskazany u dorosłych jako lek dodatkowy w objawowym leczeniu stabilnej dławicy piersiowej — w przypadkach, gdy objawy nie ustępują pomimo stosowania leków przeciwdławicowych pierwszego rzutu lub gdy pacjent tych leków nie toleruje. Do leków pierwszego rzutu należą β-adrenolityki i antagoniści kanałów wapniowych.
Innymi słowy, ranolazyna nie zastępuje terapii podstawowej, lecz ją uzupełnia. Bezpieczeństwo i skuteczność produktu u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone; brak danych dla tej grupy wiekowej.
Sposób podawania i dawkowanie
Tabletki należy połykać w całości: nie wolno ich kruszyć, dzielić ani żuć. Lek można przyjmować w trakcie posiłku lub niezależnie od posiłków. Dawkę zwiększa się stopniowo, w zależności od odpowiedzi pacjenta i tolerancji leczenia.
| Etap leczenia lub grupa pacjentów | Dawka ranolazyny |
|---|---|
| Początek leczenia | 375 mg 2 razy na dobę |
| Po 2–4 tygodniach | 500 mg 2 razy na dobę |
| W razie niewystarczającego efektu | do maksymalnej dawki 750 mg 2 razy na dobę |
| W przypadku działań niepożądanych | zmniejszenie do 500 mg lub 375 mg 2 razy na dobę |
| Ciężkie zaburzenie czynności nerek, umiarkowane i ciężkie zaburzenie czynności wątroby | produkt jest przeciwwskazany |
U kogo dawkę dobiera się szczególnie ostrożnie
Szczególnie ostrożnej titracji dawki wymaga jednoczesne stosowanie umiarkowanych inhibitorów izoenzymu CYP3A4 (np. diltiazemu, flukonazolu, erytromycyny) lub inhibitorów glikoproteiny P (werapamilu, cyklosporyny), łagodne i umiarkowane zaburzenie czynności nerek, łagodne zaburzenie czynności wątroby, podeszły wiek, masa ciała 60 kg lub mniej, a także umiarkowana i ciężka zastoinowa niewydolność serca. Jeżeli działania niepożądane — na przykład zawroty głowy, nudności lub wymioty — nie ustępują po zmniejszeniu dawki, lek należy odstawić.
Przeciwwskazania
Leku nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na ranolazynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Pozostałe przeciwwskazania związane są z kumulacją leku w organizmie oraz z wpływem na rytm serca.
- ciężkie zaburzenie czynności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min;
- umiarkowane lub ciężkie zaburzenie czynności wątroby;
- jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 — itrakonazolu, ketokonazolu, worykonazolu, pozakonazolu, inhibitorów proteazy HIV, klarytromycyny, telitromycyny, nefazodonu;
- jednoczesne stosowanie leków przeciwarytmicznych klasy Ia, np. chinidyny;
- jednoczesne stosowanie leków przeciwarytmicznych klasy III, np. dofetylidu i sotalolu, z wyjątkiem amiodaronu.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Ranolazyna blokuje prąd potasowy i w sposób zależny od dawki wydłuża odstęp QTc. Według szacunków, wydłużenie wynosi około 2–7 milisekund w zakresie stężeń odpowiadających dawkom 500 lub 1000 mg dwa razy na dobę. Dlatego należy zachować ostrożność u pacjentów lub ich krewnych z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT, przy znanym nabytym wydłużeniu tego odstępu oraz podczas jednoczesnego stosowania leków wpływających na QTc.
- u pacjentów z kilkoma czynnikami zwiększającymi stężenie leku ryzyko działań niepożądanych sumuje się — konieczna jest częsta kontrola, zmniejszenie dawki, a w razie potrzeby odstawienie leku;
- ryzyko jest większe u pacjentów z wolnym metabolizmem przez izoenzym CYP2D6; jeśli status tego enzymu jest nieznany, należy zachować pełny zestaw środków ostrożności;
- produktu nie należy stosować razem z induktorami CYP3A4 — rifampicyną, fenytoiną, fenobarbitalem, karbamazepiną i dziurawcem: leczenie będzie nieskuteczne;
- czynność nerek pogarsza się z wiekiem, dlatego w trakcie leczenia należy ją regularnie kontrolować;
- lek może powodować zawroty głowy, niewyraźne widzenie i podwójne widzenie, splątanie, zaburzenia koordynacji ruchów oraz omamy;
- reakcje te mogą wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, nie przeprowadzono jednak specjalnych badań tego wpływu.
Interakcje z innymi produktami leczniczymi
Ranolazyna jest metabolizowana przez izoenzym CYP3A4, dlatego jego inhibitory zwiększają stężenie leku w osoczu, a wraz z nim prawdopodobieństwo wystąpienia zależnych od dawki działań niepożądanych. Ketokonazol w dawce 200 mg dwa razy na dobę zwiększa całkowite stężenie ranolazyny 3,0–3,9-krotnie, dlatego jednoczesne stosowanie silnych inhibitorów CYP3A4 jest przeciwwskazane; silnym inhibitorem jest także sok grejpfrutowy. Diltiazem zwiększa stężenie ranolazyny 1,5–2,4-krotnie, werapamil — 2,2-krotnie, natomiast rifampicyna zmniejsza je o około 95%.
Wpływ ranolazyny na inne leki
Ranolazyna sama jest umiarkowanym lub silnym inhibitorem glikoproteiny P oraz słabym inhibitorem CYP3A4 i CYP2D6, dlatego może zwiększać stężenie wielu leków.
- digoksyna — stężenie wzrasta około 1,5-krotnie, należy je kontrolować na początku i po zakończeniu leczenia;
- symwastatyna — stężenie zwiększa się około dwukrotnie, opisano przypadki rabdomiolizy, dlatego dawkę symwastatyny zmniejsza się do 20 mg na dobę;
- atorwastatyna i inne statyny metabolizowane przez CYP3A4 mogą wymagać zmniejszenia dawki i nadzoru lekarskiego;
- takrolimus, cyklosporyna, syrolimus i ewerolimus wymagają kontroli stężenia we krwi i dostosowania dawki;
- metoprolol i inne substraty CYP2D6 — propafenon, flekainid, w mniejszym stopniu trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne i leki przeciwpsychotyczne — mogą wymagać zmniejszenia dawki;
- metformina — stężenie wzrasta 1,4–1,8-krotnie, w zależności od dawki ranolazyny;
- skojarzenie z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc teoretycznie zwiększa ryzyko komorowych zaburzeń rytmu.
Ciąża i karmienie piersią
Dane dotyczące stosowania ranolazyny u kobiet w ciąży są ograniczone. W badaniach na zwierzętach wykazano toksyczny wpływ na zarodek, a potencjalne zagrożenie dla człowieka pozostaje nieznane. Dlatego w okresie ciąży leku nie należy stosować, jeśli nie jest to absolutnie konieczne.
Nie wiadomo, czy ranolazyna przenika do mleka kobiet karmiących piersią; u szczurów takie przenikanie wykazano. Nie można wykluczyć ryzyka dla dziecka, dlatego w okresie karmienia piersią leku nie stosuje się. W badaniach na zwierzętach nie stwierdzono niekorzystnego wpływu na płodność, brak natomiast danych dotyczących wpływu na płodność u ludzi.
Działania niepożądane
Działania niepożądane najczęściej mają łagodne lub umiarkowane nasilenie i pojawiają się w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia. Często występują zawroty głowy, ból głowy, zaparcia, nudności, wymioty oraz ogólne osłabienie. Niezbyt często obserwuje się zmniejszenie łaknienia, odwodnienie, niepokój, bezsenność, splątanie, omamy, senność, drżenie, omdlenia, niewyraźne i podwójne widzenie, szumy uszne, duszność, kaszel, ból brzucha, suchość w ustach, świąd, obrzęk nóg, zwiększenie stężenia kreatyniny i mocznika we krwi oraz wydłużenie odstępu QTc.
- rzadko: ostra niewydolność nerek i zatrzymanie moczu;
- rzadko: zapalenie trzustki i nadżerkowe zapalenie dwunastnicy;
- rzadko: obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, alergiczne zapalenie skóry;
- rzadko: utrata przytomności, amnezja, zaburzenia koordynacji ruchów, pogorszenie słuchu, hiponatremia;
- rzadko: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, zaburzenia erekcji;
- u pacjentów powyżej 75. roku życia częściej występują zaparcia, nudności, obniżenie ciśnienia tętniczego i wymioty;
- u pacjentów z masą ciała 60 kg i mniej częściej obserwowano nudności, wymioty i spadek ciśnienia tętniczego.
U pacjentów z zaburzeniem czynności nerek działania niepożądane również występują częściej, choć ich charakter jest taki sam jak w całej populacji pacjentów. Niewielkie odwracalne zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy, obserwowane u zdrowych ochotników i pacjentów, nie było związane z uszkodzeniem nerek.
Przedawkowanie
Po przyjęciu doustnie dużej dawki u pacjentów z dławicą piersiową zawroty głowy, nudności i wymioty występowały tym częściej, im wyższa była dawka. Oprócz tych objawów w badaniu z dożylnym podaniem u zdrowych ochotników obserwowano podwójne widzenie, ospałość i omdlenia.
W przypadku przedawkowania pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją; leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący. Około 62% ranolazyny wiąże się z białkami osocza, dlatego całkowite usunięcie leku za pomocą hemodializy jest mało prawdopodobne. Po wprowadzeniu produktu na rynek odnotowano przypadki celowego przedawkowania — samym lekiem lub w skojarzeniu z innymi produktami leczniczymi — prowadzące do zgonu.
Jak otrzymać receptę na Ranozek online
Ranozek wydawany jest z przepisu lekarza: lekarz musi ocenić stan serca, czynność nerek i wątroby, odstęp QT w elektrokardiogramie oraz wszystkie leki przyjmowane przez pacjenta, ponieważ część skojarzeń jest bezwzględnie przeciwwskazana. Konsultacja online umożliwia omówienie tych kwestii na odległość, a w przypadku istnienia wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
