Polmatine: skład i postać farmaceutyczna
Polmatine jest dostępny w postaci tabletek powlekanych. Jedna tabletka zawiera 10 mg lub 20 mg chlorowodorku memantyny, co odpowiada 8,31 mg lub 16,62 mg memantyny. Różnica między tymi wartościami nie jest błędem: dawkę zwykle podaje się w przeliczeniu na sól substancji czynnej, podczas gdy do organizmu trafia nieco mniejsza ilość samej memantyny.
Obecność dwóch dawek wiąże się ze schematem leczenia. Tabletki 10 mg są wygodne na etapie stopniowego zwiększania dawki, między innymi dlatego, że można je podzielić na połowy, natomiast tabletki 20 mg odpowiadają pełnej podtrzymującej dobowej dawce i umożliwiają przyjmowanie leku raz na dobę.
Jak działa Polmatine
Gromadzi się coraz więcej danych wskazujących, że zaburzenia przekaźnictwa glutaminergicznego, zwłaszcza na poziomie receptorów NMDA (N-metylo-D-kwasu asparaginowego), uczestniczą zarówno w występowaniu objawów, jak i w progresji otępienia neurodegeneracyjnego. Właśnie na ten element układu nerwowego ukierunkowane jest działanie leku.
Memantyna jest zależnym od potencjału, niekompetycyjnym antagonistą receptorów NMDA o umiarkowanym powinowactwie do nich. Modyfikuje działanie patologicznie podwyższonych stężeń glutaminianu, które mogą prowadzić do zaburzenia funkcji neuronów. Taki mechanizm różni się od działania innych środków stosowanych w chorobie Alzheimera i tłumaczy, dlaczego memantynę przepisuje się właśnie w umiarkowanym i ciężkim stadium choroby.
Wskazania do stosowania
Polmatine jest przeznaczony do leczenia pacjentów z chorobą Alzheimera o umiarkowanym lub ciężkim nasileniu. Rozpoznanie powinno być postawione zgodnie z aktualnymi wytycznymi klinicznymi.
W łagodnym stadium choroby, a także w przypadku innych przyczyn zaburzeń poznawczych, lek nie jest wymieniony w charakterystyce, dlatego decyzję o jego zastosowaniu podejmuje lekarz mający doświadczenie w diagnostyce i leczeniu choroby Alzheimera.
Sposób podawania i dawkowanie
Leczenie rozpoczyna i kontroluje lekarz mający doświadczenie w diagnostyce i leczeniu choroby Alzheimera, i tylko pod warunkiem, że osoba opiekująca się pacjentem zapewni stały nadzór nad przyjmowaniem leku. Maksymalna dobowa dawka wynosi 20 mg. W celu zmniejszenia ryzyka działań niepożądanych przez pierwsze trzy tygodnie dawkę zwiększa się stopniowo — o 5 mg tygodniowo — do dawki podtrzymującej. Lek przyjmuje się raz na dobę, o tej samej porze, niezależnie od posiłków. U pacjentów powyżej 65. roku życia zaleca się tę samą dobową dawkę 20 mg według tego samego schematu, natomiast dzieciom i młodzieży poniżej 18 lat leku nie podaje się z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności.
| Okres | Dawka dobowa | Liczba tabletek 10 mg |
|---|---|---|
| 1. tydzień (dni 1–7) | 5 mg | połowa tabletki |
| 2. tydzień (dni 8–14) | 10 mg | 1 tabletka |
| 3. tydzień (dni 15–21) | 15 mg | 1,5 tabletki |
| Od 4. tygodnia, dawka podtrzymująca | 20 mg | 2 tabletki |
Zaburzenia czynności nerek i wątroby
W przypadku łagodnego zaburzenia czynności nerek (klirens kreatyniny 50–80 ml/min) nie ma konieczności zmiany dawkowania. W umiarkowanym zaburzeniu (klirens kreatyniny 30–49 ml/min) dobowa dawka wynosi 10 mg; jeśli takie leczenie jest dobrze tolerowane przez co najmniej siedem dni, dawkę można zwiększyć do 20 mg na dobę według standardowego schematu. W ciężkim zaburzeniu czynności nerek (klirens kreatyniny 5–29 ml/min) dobowa dawka wynosi 10 mg. W przypadku łagodnego i umiarkowanego zaburzenia czynności wątroby (klasa A i B według skali Childa-Pugha) modyfikacja dawki nie jest konieczna, natomiast przy ciężkim zaburzeniu brak danych i lek nie jest zalecany.
Przeciwwskazania
Jedynym przeciwwskazaniem wymienionym w charakterystyce jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą leku.
Formalnie nie są to przeciwwskazania, ale wykluczają zastosowanie leku jeszcze dwie sytuacje: ciężkie zaburzenie czynności wątroby, w którym brak doświadczenia w stosowaniu memantyny, oraz wiek poniżej 18 lat.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Tolerancję leczenia i dawkę ocenia się regularnie, szczególnie w ciągu pierwszych trzech miesięcy terapii, a następnie okresowo sprawdza się, czy efekt terapeutyczny się utrzymuje. Leczenie podtrzymujące kontynuuje się tak długo, jak długo utrzymuje się korzyść i pacjent dobrze toleruje lek; w razie braku oznak skuteczności lub złej tolerancji rozważa się zakończenie terapii.
- ostrożność u pacjentów z padaczką, napadami drgawkowymi w wywiadzie lub czynnikami predysponującymi do ich wystąpienia;
- unikanie jednoczesnego stosowania innych antagonistów receptorów NMDA — amantadyny, ketaminy, dekstrometorfanu: działają one na ten sam układ receptorowy, a ich połączenie zwiększa częstość i nasilenie działań niepożądanych, przede wszystkim ze strony ośrodkowego układu nerwowego;
- uważna obserwacja w stanach zwiększających pH moczu: nagła zmiana diety, na przykład z mięsnej na wegetariańską, przyjmowanie dużych dawek środków alkalizujących, cewkowa kwasica nerkowa oraz ciężkie zakażenia dróg moczowych wywołane przez bakterie z rodzaju Proteus;
- ostrożność po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego, w zdekompensowanej zastoinowej niewydolności serca (NYHA III–IV) oraz w niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym — pacjenci tacy byli wykluczani z większości badań, danych na ich temat jest niewiele;
- lek zawiera laktozę i nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją laktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy.
Sama choroba Alzheimera w umiarkowanym i ciężkim stadium zazwyczaj upośledza zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Memantyna dodatkowo wywiera niewielki lub umiarkowany wpływ na te zdolności, dlatego pacjentów leczonych ambulatoryjnie ostrzega się o konieczności zachowania szczególnej ostrożności.
Interakcje z innymi lekami
Mechanizm działania memantyny pozwala oczekiwać nasilenia efektów lewodopy, agonistów receptorów dopaminowych i leków cholinolitycznych, natomiast działanie barbituranów i neuroleptyków może ulegać osłabieniu. Memantyna może modyfikować działanie leków miorelaksacyjnych dantrolenu i baklofenu, przez co może być konieczna korekta ich dawki. Memantyny nie stosuje się jednocześnie z amantadyną: obie substancje są zbliżone pod względem budowy i są antagonistami receptorów NMDA, a ich skojarzenie grozi psychozą farmakotoksyczną. To samo dotyczy ketaminy i dekstrometorfanu. Opisano jeden przypadek wskazujący na możliwe ryzyko przy jednoczesnym stosowaniu memantyny i fenytoiny.
Cymetydyna, ranitydyna, prokainamid, chinidyna, chinina i nikotyna są wydalane z organizmu przez ten sam nerkowy układ transportu kationów co amantadyna, dlatego ich stężenie w osoczu przy jednoczesnym stosowaniu z memantyną może się zwiększać. Możliwe jest zmniejszenie stężenia hydrochlorotiazydu w surowicy. U pacjentów jednocześnie otrzymujących warfarynę opisano pojedyncze przypadki zwiększenia międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR), dlatego podczas leczenia doustnymi antykoagulantami zaleca się ścisłą kontrolę czasu protrombinowego lub INR. W badaniach nie stwierdzono istotnych interakcji memantyny z gliburydem, metforminą, donepezylem i galantaminą, a w badaniach in vitro memantyna nie hamowała aktywności enzymów cytochromu P450.
Ciąża i karmienie piersią
Brak klinicznych danych dotyczących stosowania memantyny w czasie ciąży. W badaniach na zwierzętach obserwowano możliwość zahamowania wewnątrzmacicznego wzrostu płodu przy takim samym lub nieznacznie wyższym poziomie ekspozycji jak u człowieka. Potencjalne ryzyko dla ludzi nie jest znane, dlatego w czasie ciąży memantyny nie należy stosować, chyba że jest to bezwzględnie konieczne.
Nie wiadomo, czy memantyna przenika do mleka kobiecego, jest to jednak prawdopodobne ze względu na lipofilny charakter substancji. Kobiety przyjmujące memantynę nie powinny karmić piersią.
Działania niepożądane
W badaniach klinicznych z udziałem pacjentów z otępieniem o łagodnym i umiarkowanym nasileniu ogólna częstość działań niepożądanych u osób przyjmujących memantynę (1784 pacjentów) nie różniła się istotnie od tej w grupie placebo (1595 pacjentów), a same działania były na ogół łagodne lub umiarkowane. Częściej niż przy przyjmowaniu placebo występowały zawroty głowy (6,3% vs 5,6%), ból głowy (5,2% vs 3,9%), zaparcia (4,6% vs 2,6%), senność (3,4% vs 2,2%) i podwyższenie ciśnienia tętniczego (4,1% vs 2,8%).
- często: zawroty głowy, zaburzenia równowagi, ból głowy, senność, zaparcia, duszność, podwyższenie ciśnienia tętniczego, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych;
- niezbyt często: splątanie, omamy (głównie w ciężkiej chorobie Alzheimera), zaburzenia chodu, wymioty, zmęczenie;
- niezbyt często: niewydolność serca, zakrzepica żylna i zatorowość zakrzepowa, zapalenie wątroby, zakażenia grzybicze, nadwrażliwość na lek;
- bardzo rzadko: napady padaczkowe;
- częstość nieznana: reakcje psychotyczne i zapalenie trzustki — pojedyncze przypadki odnotowane już po wprowadzeniu leku do obrotu.
Najbardziej niebezpieczne spośród wymienionych działań to napady padaczkowe, niewydolność serca, zatorowość zakrzepowa, zapalenie wątroby i zapalenie trzustki. W razie ich wystąpienia, a także przy nasilonym splątaniu lub omamach, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.
Przedawkowanie
Dane dotyczące przedawkowania są ograniczone. Stosunkowo duże przekroczenie dawki (200 mg jednorazowo i 105 mg na dobę przez trzy dni) wiązało się jedynie ze zmęczeniem, osłabieniem i biegunką albo przebiegało bezobjawowo. Przy przyjęciu mniej niż 140 mg lub przy nieznanej dawce obserwowano objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego — splątanie, senność, zawroty głowy, pobudzenie, agresję, omamy, zaburzenia chodu — oraz objawy żołądkowo-jelitowe w postaci wymiotów i biegunki. W najcięższym opisanym przypadku pacjent przeżył po przyjęciu doustnie 2000 mg memantyny: wystąpiła u niego śpiączka trwająca dziesięć dni, a następnie podwójne widzenie i pobudzenie; po leczeniu objawowym i plazmaferezie wyzdrowiał bez trwałych następstw.
Brak specyficznej odtrutki w zatruciu lub przedawkowaniu, leczenie jest objawowe. Stosuje się standardowe metody usuwania substancji czynnej: płukanie żołądka, węgiel aktywowany (w celu przerwania ewentualnego krążenia jelitowo-wątrobowego substancji), zakwaszanie moczu lub forsowaną diurezę. W przypadku objawów nadmiernego pobudzenia ośrodkowego układu nerwowego prowadzi się ostrożne leczenie objawowe.
Jak uzyskać receptę na Polmatine online
Memantynę przepisuje się dopiero po ustaleniu rozpoznania, z stopniowym zwiększaniem dawki i z uwzględnieniem czynności nerek, chorób współistniejących oraz innych przyjmowanych leków, dlatego bez oceny lekarskiej leczenia się nie rozpoczyna. Lekarz omawia również, kto będzie kontrolował regularność przyjmowania leku przez pacjenta.
Konsultacja online umożliwia omówienie tych kwestii na odległość, a w razie istnienia wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
