Metsigletic: skład i postać farmaceutyczna
Metsigletic to lek złożony w postaci tabletek. Jedna tabletka zawiera sitagliptyny chlorowodorek jednowodny w ilości odpowiadającej 50 mg sitagliptyny oraz 850 mg lub 1000 mg metforminy chlorowodorku.
Dwie moce — 50 mg i 850 mg oraz 50 mg i 1000 mg — różnią się jedynie ilością metforminy, co pozwala zachować zwykle stosowaną u pacjenta dawkę tego składnika podczas przejścia na tabletkę złożoną. Zawartość sodu jest minimalna: 1,744 mg w tabletce 50/850 mg i 2,049 mg w tabletce 50/1000 mg, czyli mniej niż 1 mmol (23 mg) na tabletkę, dlatego produkt uznaje się za praktycznie pozbawiony sodu.
Jak działa Metsigletic
Produkt łączy dwa leki przeciwcukrzycowe o wzajemnie uzupełniających się mechanizmach działania, aby zapewnić lepszą kontrolę glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2. Sitagliptyny chlorowodorek należy do inhibitorów dipeptydylopeptydazy 4 (DPP-4), a metforminy chlorowodorek — do grupy biguanidów.
To właśnie połączenie dwóch punktów uchwytu tłumaczy, dlaczego lek jest przepisywany wtedy, gdy maksymalnie tolerowana dawka samej metforminy nie wystarcza. Żaden ze składników nie zastępuje jednak diety ani wysiłku fizycznego.
Wskazania do stosowania
Metsigletic jest przepisywany dorosłym pacjentom z cukrzycą typu 2, jako uzupełnienie diety i ćwiczeń fizycznych, w celu poprawy kontroli glikemii. Produkt jest wskazany u osób, u których poziom glukozy we krwi nie jest wystarczająco wyrównany podczas stosowania maksymalnie tolerowanej dawki metforminy w monoterapii, a także u tych, którzy już otrzymują sitagliptynę w skojarzeniu z metforminą.
Ponadto lek stosuje się w ramach terapii potrójnej: z pochodną sulfonylomocznika, jeśli maksymalnie tolerowane dawki metforminy i pochodnej sulfonylomocznika nie zapewniają odpowiedniego efektu; z agonistą receptora aktywowanego przez proliferatory peroksysomów typu gamma (PPAR-γ), na przykład tiazolidynedionem, w przypadku niewystarczającego działania maksymalnie tolerowanej dawki metforminy i takiego agonisty; a także z insuliną, gdy stałe dawki insuliny i metforminy nie zapewniają odpowiedniej kontroli glikemii.
Sposób podawania i dawkowanie
Dawkę ustala się indywidualnie, w zależności od aktualnego schematu leczenia, skuteczności i tolerancji, nie przekraczając maksymalnej dobowej dawki sitagliptyny 100 mg. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek zwykle stosowana dawka początkowa zapewnia podanie 50 mg sitagliptyny dwa razy na dobę, czyli 100 mg na dobę, razem z dotychczas stosowaną dawką metforminy. U chorych, którzy przyjmują oba składniki osobno, produkt złożony przepisuje się w dawce odpowiadającej ich wcześniejszym dawkom.
Tabletki przyjmuje się dwa razy na dobę podczas posiłku — zmniejsza to działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego związane z metforminą. W skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika lub z insuliną może być konieczne zmniejszenie dawek tych leków, aby ograniczyć ryzyko hipoglikemii. Wszyscy pacjenci powinni przestrzegać zaleconej diety z równomiernym rozłożeniem spożycia węglowodanów w ciągu dnia.
Dawkowanie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek
Wskaźnik filtracji kłębuszkowej należy oznaczyć przed rozpoczęciem leczenia, a następnie co najmniej raz w roku, natomiast u pacjentów z większym ryzykiem dalszego pogorszenia czynności nerek i u osób w podeszłym wieku — co 3–6 miesięcy. Dobową dawkę metforminy optymalnie podzielić na 2–3 dawki. Przed rozpoczęciem leczenia przy wskaźniku filtracji poniżej 60 ml/min ocenia się czynniki zwiększające ryzyko kwasicy mleczanowej, a przy filtracji 45–59 i 30–44 ml/min dawka początkowa metforminy nie przekracza połowy dawki maksymalnej. Jeśli odpowiednia moc produktu złożonego nie jest dostępna, składniki należy przepisywać oddzielnie.
| Wskaźnik filtracji kłębuszkowej, ml/min | Maksymalna dobowa dawka metforminy | Maksymalna dobowa dawka sitagliptyny |
|---|---|---|
| 60–89 | 3000 mg | 100 mg |
| 45–59 | 2000 mg | 100 mg |
| 30–44 | 1000 mg | 50 mg |
| poniżej 30 | metformina przeciwwskazana | 25 mg |
Specjalne grupy pacjentów
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby produktu nie stosuje się. U osób w podeszłym wieku wymagana jest ostrożność, ponieważ zarówno metformina, jak i sitagliptyna są wydalane przez nerki; regularna kontrola czynności nerek w tej grupie wiekowej jest szczególnie istotna dla zapobiegania kwasicy mleczanowej. Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone, brak danych.
Przeciwwskazania
Produkt jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na substancje czynne lub pomocnicze, w każdym ostrym kwasiczym zaburzeniu metabolicznym, w tym w kwasicy mleczanowej i kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy, w stanie przedśpiączkowym cukrzycowym, a także w okresie karmienia piersią.
- ciężka niewydolność nerek z wskaźnikiem filtracji kłębuszkowej poniżej 30 ml/min;
- ostre stany, które mogą zaburzać czynność nerek: odwodnienie, ciężkie zakażenie, wstrząs;
- donaczyniowe podanie środków kontrastowych zawierających jod;
- ostre i przewlekłe choroby prowadzące do niedotlenienia tkanek: niewydolność serca lub oddechowa, niedawno przebyty zawał mięśnia sercowego, wstrząs;
- zaburzenia czynności wątroby;
- ostre zatrucie alkoholem i alkoholizm.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Leku nie stosuje się w cukrzycy typu 1 ani w leczeniu kwasicy ketonowej w przebiegu cukrzycy. Stosowanie inhibitorów dipeptydylopeptydazy 4 wiąże się z ryzykiem ostrego zapalenia trzustki, którego charakterystycznym objawem jest uporczywy silny ból brzucha; w razie podejrzenia zapalenia trzustki lek należy odstawić, a w przypadku potwierdzonego rozpoznania nie wznawiać leczenia. U pacjentów stosujących produkt z pochodną sulfonylomocznika lub z insuliną może wystąpić hipoglikemia, dlatego konieczne może być zmniejszenie dawek tych leków.
Kwasica mleczanowa to bardzo rzadkie, lecz ciężkie powikłanie, które najczęściej pojawia się przy ostrym pogorszeniu czynności nerek, chorobach serca i płuc lub sepsie, ponieważ w takich sytuacjach metformina gromadzi się w organizmie. Objawy to duszność o typie kwasiczym, ból brzucha, skurcze mięśni, osłabienie i obniżenie temperatury ciała z następowym rozwojem śpiączki. W przypadku wystąpienia takich objawów przyjmowanie metforminy należy przerwać i niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną, a w razie odwodnienia z powodu silnych wymiotów, biegunki lub gorączki lek należy czasowo odstawić.
- dodatkowe czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej: nadużywanie alkoholu, niewydolność wątroby, źle kontrolowana cukrzyca, ketoza, długotrwałe głodzenie;
- ostrożność jest konieczna przy włączaniu leków mogących poważnie zaburzać czynność nerek — leków przeciwnadciśnieniowych, diuretyków, niesteroidowych leków przeciwzapalnych;
- ciężkie reakcje nadwrażliwości na sitagliptynę — anafilaksja, obrzęk naczynioruchowy, złuszczające zmiany skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona — pojawiały się zazwyczaj w pierwszych 3 miesiącach leczenia;
- w przypadku podejrzenia pęcherzowego pemfigoidu, opisanego podczas terapii inhibitorami dipeptydylopeptydazy 4, lek należy odstawić;
- przed zabiegiem operacyjnym w znieczuleniu ogólnym, podpajęczynówkowym lub zewnątrzoponowym należy przerwać stosowanie produktu i wznowić je nie wcześniej niż po 48 godzinach, po ponownej ocenie czynności nerek;
- przed badaniem radiologicznym z użyciem jodowego środka kontrastowego lek należy odstawić i nie stosować go przez co najmniej 48 godzin po zabiegu;
- w razie niespodziewanego pogorszenia samopoczucia lub wyników badań laboratoryjnych należy sprawdzić, czy nie doszło do kwasicy ketonowej lub mleczanowej;
- podczas stosowania sitagliptyny zgłaszano zawroty głowy i senność, co należy brać pod uwagę podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Oddzielnych badań interakcji produktu złożonego z innymi lekami nie przeprowadzono, jednak takie badania wykonano dla każdego składnika z osobna, a jednoczesne stosowanie sitagliptyny i metforminy nie zmieniało istotnie farmakokinetyki żadnego z nich. Największe znaczenie praktyczne mają leki wpływające na czynność nerek i wydalanie metforminy: niesteroidowe leki przeciwzapalne, w tym selektywne inhibitory cyklooksygenazy-2, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagoniści receptora angiotensyny II oraz diuretyki, zwłaszcza pętlowe — podczas ich stosowania konieczna jest ścisła kontrola czynności nerek.
Leki wpływające na ogólny system transportu w kanalikach nerkowych, takie jak ranolazyna, wandetanib, dolutegrawir i cymetydyna, zwiększają ogólną ekspozycję na metforminę i ryzyko kwasicy mleczanowej. Glikokortykosteroidy, agoniści receptorów β2-adrenergicznych i diuretyki podwyższają stężenie glukozy we krwi, a inhibitory konwertazy angiotensyny mogą je obniżać: na początku i po zakończeniu takiej terapii należy częściej kontrolować glikemię i w razie potrzeby dostosować dawki leków przeciwcukrzycowych. Zatrucie alkoholem zwiększa ryzyko kwasicy mleczanowej, zwłaszcza w czasie głodówki, niedożywienia i zaburzeń czynności wątroby.
- sitagliptyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A4 z udziałem CYP2C8, ale u pacjentów z prawidłową czynnością nerek metabolizm ma niewielki wpływ na jej wydalanie;
- silne inhibitory CYP3A4 — ketokonazol, itrakonazol, rytonawir, klarytromycyna — mogą zmieniać farmakokinetykę sitagliptyny w ciężkich zaburzeniach czynności nerek i w schyłkowej niewydolności nerek;
- cyklosporyna zwiększała całkowitą ekspozycję na sitagliptynę o około 29%, a jej maksymalne stężenie o 68%, co uznano za klinicznie nieistotne;
- podczas jednoczesnego stosowania z digoksyną całkowita ekspozycja na digoksynę wzrastała średnio o 11%, a maksymalne stężenie o 18%; dostosowanie dawki nie jest konieczne, ale pacjentów z ryzykiem zatrucia glikozydami nasercowymi należy obserwować;
- sitagliptyna nie wywierała istotnego wpływu na farmakokinetykę gliburydu, symwastatyny, rozyglitazonu, warfaryny oraz doustnych środków antykoncepcyjnych.
Ciąża i karmienie piersią
Leku nie należy stosować w okresie ciąży. Dostępne dane dotyczące stosowania sitagliptyny u kobiet w ciąży są niewystarczające, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ dużych dawek na funkcje rozrodcze. Ograniczone dane dotyczące metforminy nie wskazują na zwiększone ryzyko występowania wrodzonych wad rozwojowych, a badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu na przebieg ciąży i rozwój płodu. Jeśli kobieta planuje ciążę lub ciąża zostanie potwierdzona, leczenie należy przerwać i jak najszybciej przejść na insulinę.
Kobiety karmiące piersią nie powinny stosować tego produktu. Metformina przenika do mleka kobiecego w niewielkich ilościach; nie wiadomo, czy sitagliptyna przenika do mleka. W badaniach na zwierzętach nie obserwowano wpływu na płodność samców ani samic, a danych dotyczących wpływu sitagliptyny na płodność u ludzi brak.
Działania niepożądane
Preparat złożony jest biorównoważny połączeniu oddzielnych tabletek sitagliptyny i metforminy chlorowodorku. Wśród ciężkich działań niepożądanych zgłaszano zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Hipoglikemię obserwowano podczas leczenia w skojarzeniu z pochodną sulfonylomocznika u 13,8% pacjentów oraz w skojarzeniu z insuliną u 10,9%.
- często: hipoglikemia, nudności, wzdęcia, wymioty;
- niezbyt często: biegunka, zaparcia, ból w nadbrzuszu, senność, świąd;
- rzadko: trombocytopenia;
- częstość nieznana: reakcje nadwrażliwości aż do reakcji anafilaktycznych;
- częstość nieznana: ostre zapalenie trzustki, w tym martwicze lub krwotoczne, niekiedy ze skutkiem śmiertelnym;
- częstość nieznana: obrzęk naczynioruchowy, wysypka, pokrzywka, zapalenie naczyń skóry, złuszczające zmiany skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona, pęcherzowy pemfigoid;
- częstość nieznana: bóle stawów i mięśni, ból pleców, zajęcie stawów;
- częstość nieznana: zaburzenie czynności nerek, ostra niewydolność nerek, śródmiąższowa choroba płuc.
W przypadku metforminy bardzo często występują zaburzenia żołądkowo-jelitowe — nudności, wymioty, biegunka, ból brzucha, utrata apetytu; pojawiają się głównie na początku leczenia i w większości przypadków ustępują samoistnie. Często obserwuje się metaliczny smak w ustach, bardzo rzadko — kwasicę mleczanową, zaburzenia czynności wątroby, zapalenie wątroby, pokrzywkę, rumień i świąd skóry. Długotrwałe leczenie metforminą zmniejsza wchłanianie witaminy B12, co bardzo rzadko prowadzi do klinicznie istotnego niedoboru i niedokrwistości megaloblastycznej.
Przedawkowanie
W badaniach klinicznych zdrowym ochotnikom podawano jednorazowo sitagliptynę w dawkach do 800 mg. Przy dawce 800 mg obserwowano minimalne wydłużenie odstępu QTc, które uznano za klinicznie nieistotne; brak doświadczenia ze stosowaniem dawek wyższych niż 800 mg. Podczas wielokrotnego podawania dawek do 600 mg na dobę przez 10 dni nie stwierdzono zależnych od dawki klinicznie istotnych działań niepożądanych.
Znaczne przedawkowanie metforminy lub współistniejące czynniki ryzyka kwasicy mleczanowej mogą doprowadzić do kwasicy mleczanowej — stanu zagrażającego życiu i wymagającego leczenia szpitalnego. Najskuteczniejszą metodą usuwania mleczanów i metforminy jest hemodializa; w określonych sytuacjach klinicznych rozważa się wydłużoną sesję. Nie wiadomo, czy sitagliptyna jest usuwana podczas dializy otrzewnowej. W pozostałym zakresie stosuje się standardowe postępowanie podtrzymujące: usunięcie niewchłoniętego leku z przewodu pokarmowego, obserwację kliniczną z monitorowaniem zapisu EKG oraz, w razie potrzeby, leczenie objawowe w warunkach szpitalnych.
Jak uzyskać receptę na Metsigletic online
Metsigletic jest wydawany z przepisu lekarza: lekarz musi ocenić czynność nerek i wątroby, aktualny schemat leczenia cukrzycy oraz ryzyko hipoglikemii, aby właściwie dobrać dawkowanie. Podczas konsultacji online można omówić wyniki badań, samopoczucie i tolerancję dotychczasowego leczenia. W razie istnienia wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
