Logest: skład i postać leku
Jedna tabletka powlekana zawiera 0,075 mg gestodenu i 0,020 mg etynyloestradiolu. Dwadzieścia mikrogramów estrogenu to dawka mała nawet wśród współczesnych złożonych środków antykoncepcyjnych i to właśnie ona wyznacza miejsce tego preparatu wśród innych.
Tabletki przyjmuje się w kolejności wskazanej na opakowaniu, codziennie, mniej więcej o tej samej porze, popijając w razie potrzeby niewielką ilością płynu. Opakowanie obejmuje 21 dni przyjmowania.
Jak działa Logest
Działanie antykoncepcyjne złożonych doustnych preparatów antykoncepcyjnych osiąga się dzięki interakcji kilku różnych czynników, z których najważniejsze to hamowanie owulacji i zmiany śluzu szyjkowego.
Poza zapobieganiem ciąży złożone doustne preparaty antykoncepcyjne mają kilka korzystnych właściwości, które mogą być przydatne przy wyborze metody kontroli urodzeń: cykl staje się bardziej regularny, a krwawienia miesiączkowe często mają mniejsze nasilenie i są mniej bolesne, co może prowadzić do zmniejszenia częstości niedoboru żelaza. Nie są to jednak samodzielne wskazania — wskazanie jest jedno, antykoncepcja — ale tłumaczą, dlaczego lekarz może przedłożyć złożony środek antykoncepcyjny nad inne metody.
Wskazania do stosowania
Wskazanie jest jedno: antykoncepcja.
Żadnych dodatkowych wskazań — leczenia trądziku, obfitych miesiączek czy zespołu napięcia przedmiesiączkowego — lek nie ma, choć lżejsze i mniej bolesne miesiączki wymieniono jako korzystną właściwość uboczną. Przy prawidłowym przyjmowaniu złożone doustne środki antykoncepcyjne mają współczynnik zawodności około 1% na rok; przy pominięciu tabletek lub nieprawidłowym przyjmowaniu wskaźnik ten jest większy.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat przyjmowania zbudowano według klasycznej zasady „21 plus 7”.
| Etap | Co się dzieje |
| 21 kolejnych dni | Po jednej tabletce na dobę mniej więcej o tej samej porze |
| 7 dni przerwy | Tabletek się nie przyjmuje; zwykle w tym okresie występuje krwawienie z odstawienia |
| Krwawienie z odstawienia | Rozpoczyna się zwykle w 2.–3. dniu od przyjęcia ostatniej tabletki i może trwać jeszcze po rozpoczęciu następnego opakowania |
| Następne opakowanie | Zaczyna się dokładnie po 7-dniowej przerwie, niezależnie od tego, czy krwawienie się skończyło |
Główna różnica między tym schematem a preparatami z tabletkami placebo polega na tym, że w siedmiodniowej przerwie trzeba pamiętać o rozpoczęciu nowego opakowania w terminie: nie ma tu tabletki przyjmowanej codziennie, która sama przypomina o dawce. Właśnie dlatego pominięcie na początku lub na końcu opakowania jest najgroźniejsze dla skuteczności antykoncepcji.
Przeciwwskazania
Pierwsza grupa przeciwwskazań wiąże się z zakrzepicą: aktualne lub przebyte żylne bądź tętnicze zaburzenia zakrzepowe lub zakrzepowo-zatorowe — zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego — oraz udar mózgu; występowanie obecnie lub w przeszłości objawów zwiastunowych zakrzepicy, na przykład przemijającego napadu niedokrwiennego czy dławicy piersiowej; migrenowe bóle głowy z ogniskowymi objawami neurologicznymi w przeszłości; cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi. Przeciwwskazaniem może być też obecność poważnego czynnika ryzyka lub wielu czynników ryzyka zakrzepicy żylnej bądź tętniczej.
| Grupa | Stany |
| Wątroba i trzustka | Aktualna lub przebyta ciężka choroba wątroby — do powrotu wyników prób czynnościowych do wartości prawidłowych; aktualne lub przebyte łagodne bądź złośliwe nowotwory wątroby; aktualne lub przebyte zapalenie trzustki z towarzyszącą poważną hipertriglicerydemią |
| Nowotwory hormonozależne i krwawienia | Wystąpienie lub podejrzenie nowotworów hormonozależnych, na przykład narządów płciowych lub piersi; krwawienie z dróg rodnych o nieustalonej etiologii |
| Ciąża | Ciąża lub podejrzenie ciąży |
| Uczulenie | Nadwrażliwość na substancje czynne lub którąkolwiek substancję pomocniczą |
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Wyniki badań epidemiologicznych wskazują na związek między stosowaniem złożonych doustnych preparatów antykoncepcyjnych a zwiększonym ryzykiem tętniczych i żylnych zaburzeń zakrzepowych oraz zakrzepowo-zatorowych — zawału mięśnia sercowego, udaru mózgu, zakrzepicy żył głębokich i zatorowości płucnej — choć występują one rzadko. Ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej jest największe w pierwszym roku stosowania. Średnia częstość tej choroby u kobiet przyjmujących preparaty z małą dawką estrogenów — poniżej 0,05 mg etynyloestradiolu — wynosi 4 przypadki na 10 000 kobiet rocznie, wobec 0,5–3 przypadków u niestosujących, a częstość związana z ciążą to 6 przypadków na 10 000 ciężarnych rocznie. Niezwykle rzadko opisywano zakrzepicę innych naczyń: wątrobowych, krezkowych, nerkowych, mózgowych lub siatkówkowych, jednak jednoznacznego związku z antykoncepcją nie ustalono.
Objawy zaburzeń zakrzepowych i zakrzepowo-zatorowych bądź udaru, przy których trzeba natychmiast zgłosić się do lekarza: ból lub obrzęk kończyny dolnej; nagły silny ból w klatce piersiowej promieniujący bądź nie do lewego ramienia; nagła duszność; nagły kaszel; każdy nietypowy, silny, przedłużający się ból głowy; nagła częściowa lub całkowita utrata wzroku; podwójne widzenie; niewyraźna mowa lub afazja; zawroty głowy; utrata przytomności, której mogą towarzyszyć napady ogniskowe; nagłe osłabienie bądź silne zdrętwienie połowicze lub w jednej części ciała; zaburzenia motoryczne; „ostry” brzuch. Ryzyko tych zdarzeń zwiększają wiek, palenie tytoniu — rosnące z liczbą papierosów i z wiekiem, zwłaszcza u kobiet po 35. roku życia — oraz dodatni wywiad rodzinny w kierunku żylnych lub tętniczych zaburzeń zakrzepowych.
Interakcje z innymi lekami
Interakcje doustnych preparatów antykoncepcyjnych z innymi lekami mogą powodować krwawienia śródcykliczne i nieskuteczność antykoncepcji. Możliwa jest interakcja z lekami indukującymi enzymy mikrosomalne, które zwiększają klirens hormonów płciowych: fenytoiną, barbituranami, prymidonem, karbamazepiną, ryfampicyną, a prawdopodobnie także okskarbazepiną, topiramatem, felbamatem, rytonawirem, gryzeofulwiną i preparatami z dziurawcem. Na metabolizm wątrobowy mogą wpływać inhibitory proteazy HIV, na przykład rytonawir, nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy, na przykład newirapina, oraz ich skojarzenia.
Osobnym mechanizmem jest zaburzenie krążenia jelitowo-wątrobowego estrogenów. Wyniki niektórych badań klinicznych sugerują, że pewne antybiotyki — na przykład penicyliny i tetracykliny — mogą zmniejszać to krążenie i przez to obniżać stężenie etynyloestradiolu. Terminy dodatkowego zabezpieczenia są przy tym różne i nie wolno ich pomylić: przy przyjmowaniu leków indukujących enzymy mikrosomalne mechaniczną metodę antykoncepcji stosuje się przez cały okres leczenia i jeszcze przez 28 dni po jego zakończeniu, a przy antybiotykach — z wyjątkiem ryfampicyny i gryzeofulwiny — do 7 dni po zakończeniu antybiotykoterapii.
Ciąża i karmienie piersią
Ciąża lub podejrzenie ciąży należy do przeciwwskazań. Oznacza to, że przy zatrzymaniu miesiączki i podejrzeniu ciąży przyjmowanie leku się przerywa i zgłasza do lekarza, a nie kontynuuje „na wszelki wypadek”.
Praktycznie ważna jest też kolejność odwrotna: złożonego środka antykoncepcyjnego nie zleca się, dopóki ciąża nie zostanie wykluczona. Jeśli chodzi o karmienie piersią, złożone doustne środki antykoncepcyjne mogą wpływać na laktację, dlatego w tym okresie kwestię metody antykoncepcji ustala się z lekarzem osobno. O planowaniu ciąży warto powiedzieć wcześniej — lek po prostu przestaje się przyjmować, nie odstawia stopniowo.
Działania niepożądane
Najpoważniejszymi działaniami niepożądanymi złożonych doustnych środków antykoncepcyjnych są żylne i tętnicze zaburzenia zakrzepowe oraz zakrzepowo-zatorowe, w tym zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna, zawał mięśnia sercowego i udar mózgu. Występują rzadko, ale to właśnie w celu ich uniknięcia istnieje długa lista przeciwwskazań i ostrzeżeń oraz zasada natychmiastowego zgłoszenia się do lekarza przy charakterystycznych objawach.
Znacznie częstsze są zjawiska niezagrażające życiu, ale wpływające na wytrwałość w leczeniu: krwawienia śródcykliczne, zwłaszcza w pierwszych miesiącach przyjmowania oraz przy pominięciu tabletek czy interakcji z innymi lekami. Osobnej uwagi wymaga niuans istotny w praktyce: zmiana charakteru krwawień po rozpoczęciu nowego preparatu nie jest powodem do samodzielnego jego porzucenia, lecz do omówienia z lekarzem, ponieważ samowolne przerwanie w środku opakowania pozbawia ochrony przed ciążą.
Przedawkowanie
Przy przypadkowym przyjęciu dodatkowej tabletki nie ma powodu do paniki: jednorazowe przekroczenie dawki zwykle nie powoduje poważnych następstw.
Praktycznie istotna jest inna sytuacja — pominięcie. To ono, a nie nadmiar, obniża skuteczność antykoncepcji, a szczególnie groźne jest pominięcie na początku lub na końcu opakowania, ponieważ wydłuża siedmiodniową przerwę. Jeśli tabletka została pominięta, trzeba sprawdzić wskazówki w ulotce i w razie potrzeby zastosować mechaniczną metodę antykoncepcji; przy wątpliwościach — zgłosić się do lekarza.
Jak uzyskać receptę na Logest online
Złożony środek antykoncepcyjny dobiera się z uwzględnieniem czynników ryzyka zakrzepicy: wieku, palenia, ciśnienia, migreny i wywiadu rodzinnego. Pierwszy dobór wymaga badania i pomiaru ciśnienia, więc rozpoczęcie stosowania na podstawie samej ankiety nie jest możliwe, natomiast kontynuacja już zleconej antykoncepcji — jak najbardziej.
W ankiecie podaj, kto i kiedy zlecił lek, od jak dawna go przyjmujesz, czy zdarzały się pominięcia tabletek i jak przebiega krwawienie z odstawienia. Koniecznie podaj wiek, wzrost i masę ciała, czy palisz, swoje ciśnienie tętnicze, czy występują migreny i z jakimi objawami, a także informacje o zakrzepicy, zawale i udarze u ciebie oraz u bliskich krewnych w młodym wieku, o cukrzycy i jej powikłaniach, o chorobach wątroby, zapaleniu trzustki, nowotworach piersi i narządów płciowych oraz o wszelkich krwawieniach z dróg rodnych o niejasnym pochodzeniu. Osobno wymień leki: przeciwpadaczkowe, ryfampicynę, gryzeofulwinę, leki na HIV, dziurawiec, a także antybiotyki, jeśli przyjmujesz je obecnie — przy nich potrzebne jest dodatkowe zabezpieczenie mechaniczne. I uprzedź z wyprzedzeniem o planowanej operacji lub długim unieruchomieniu. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
