Lantus®: skład i postać leku
Jeden mililitr roztworu zawiera 100 j.m. insuliny glargine. Jest to przezroczysty, bezbarwny roztwór do wstrzykiwań, a sam roztwór umieszczono w specjalnym wkładzie stosowanym we wstrzykiwaczu do insuliny OptiPen.
Jest szczegół, o którym trzeba wiedzieć przy każdej zmianie preparatu: jednostki, w których wyrażono moc produktu Lantus, odnoszą się właśnie do niego i nie są tym samym co jednostki międzynarodowe ani jednostki innych analogów insuliny. Nie wolno więc przenosić przyzwyczajonej liczby dawki z jednej insuliny na drugą.
Jak działa Lantus®
Insulina glargine to zmodyfikowana insulina, bardzo podobna do insuliny ludzkiej; wytwarzana jest metodą rekombinacji DNA z zastosowaniem szczepów Escherichia coli. Jej cechą wyróżniającą jest stałe i długotrwałe działanie obniżające stężenie cukru we krwi.
Z tej właściwości wynika główna zasada podawania: lek podaje się podskórnie i nigdy dożylnie, ponieważ przedłużone działanie zależy właśnie od podania do tkanki podskórnej. Wstrzyknięcie dożylne może spowodować ciężką hipoglikemię. Z tego samego powodu produktu nie wolno mieszać z innymi insulinami ani rozcieńczać: mieszanie lub rozcieńczanie zmienia profil działania, a przy mieszaniu insulin możliwe jest wytrącenie osadu.
Wskazania do stosowania
Wskazanie sformułowano krótko: leczenie cukrzycy u dorosłych, młodzieży i dzieci w wieku od 2 lat.
Bezpieczeństwo stosowania i skuteczność wykazano u młodzieży i dzieci od 2. roku życia; u dzieci poniżej 2 lat leku nie badano. W cukrzycy typu 2 Lantus można stosować także w skojarzeniu z doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi — nie oznacza więc automatycznie pełnego przejścia na insulinoterapię.
Sposób stosowania i dawkowanie
Lek zawiera insulinę glargine, analog insuliny o przedłużonym czasie działania, i przeznaczony jest do stosowania raz na dobę — o dowolnej, ale zawsze tej samej porze. Dawkę i porę podania ustala się indywidualnie. Preparat podaje się podskórnie w powłoki brzuszne, mięsień naramienny lub udo: nie stwierdzono klinicznie istotnych różnic stężenia insuliny ani glukozy w surowicy między tymi miejscami. Kolejne miejsca wstrzyknięć w obrębie wybranego pola należy zmieniać.
- Zmiana z innych insulin. Po zmianie schematu z insuliny o pośrednim lub długim czasie działania na ten produkt może być konieczna zmiana dawki insuliny bazalnej i towarzyszącego leczenia przeciwcukrzycowego — dawki i czasu podawania insulin zwykłych lub szybko działających analogów albo dawki leków doustnych.
- Zmiana z NPH 2 razy na dobę. Aby zmniejszyć ryzyko hipoglikemii w nocy lub we wczesnych godzinach rannych, przy przejściu z insuliny izofanowej podawanej 2 razy na dobę na ten produkt raz na dobę dotychczasową dawkę dobową insuliny bazalnej zmniejsza się o około 20–30% w ciągu pierwszych tygodni leczenia. W tym okresie zmniejszenie dawki dobowej wyrównuje się, przynajmniej częściowo, zwiększeniem dawki insuliny podawanej bezpośrednio przed posiłkiem, a potem schemat ustala się indywidualnie.
- Pacjenci powyżej 65 lat. Postępujące pogorszenie czynności nerek może prowadzić do zmniejszenia zapotrzebowania na insulinę.
- Nerki i wątroba. Przy zaburzonej czynności nerek zapotrzebowanie na insulinę może być mniejsze wskutek wolniejszego metabolizmu insuliny. Przy zaburzonej czynności wątroby może być mniejsze z powodu zmniejszonej glukoneogenezy i zaburzeń metabolizmu insuliny.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazanie jest jedno: uczulenie na insulinę glargine.
Krótka lista wynika stąd, że insulina uzupełnia to, czego organizmowi brakuje, a nie wtrąca się w cudze procesy. Nie znaczy to jednak, że lek jest bezpieczny w każdych warunkach: znaczna część ryzyk wiąże się nie z samą substancją, lecz z niedopasowaniem dawki do zapotrzebowania, o czym mowa w części o środkach ostrożności.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Doświadczenie w stosowaniu preparatu u dzieci oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek jest ograniczone. Osobno zastrzeżono dwie przeciwstawne sytuacje: choroba lub poważny uraz mogą stać się przyczyną wzrostu stężenia cukru we krwi, a przy spożyciu zbyt małej ilości pokarmu stężenie cukru może się obniżyć. W obu przypadkach kontrolowanie cukrzycy powinno być bardzo staranne.
- Cukrzyca typu 1. Pacjenci z cukrzycą insulinozależną powinni przyjmować dostateczną ilość węglowodanów i kontynuować leczenie insuliną. Osoby opiekujące się pacjentem powinny być poinformowane o konieczności kontynuowania stosowania insuliny — ma to znaczenie właśnie w te dni, gdy chory źle się czuje i mało je.
- Prowadzenie pojazdów i uwaga. Zdolność do koncentracji i szybkiej reakcji może ulec upośledzeniu zarówno przy zbyt małym, jak i przy zbyt dużym stężeniu cukru we krwi, a także z powodu pogorszenia widzenia. Stwarza to zagrożenie tam, gdzie zdolność ta jest szczególnie istotna — za kierownicą i przy obsłudze urządzeń mechanicznych w ruchu.
- Utracone objawy ostrzegawcze. Pacjenci, u których objawy poprzedzające hipoglikemię nie występują lub są nieznacznie nasilone, oraz ci, u których hipoglikemia zdarza się często, powinni skonsultować z lekarzem, czy prowadzenie pojazdów lub obsługiwanie maszyn jest u nich wskazane.
- Sposób podania. Lek podaje się wyłącznie podskórnie; podanie dożylne może spowodować ciężką hipoglikemię. Nie wolno go mieszać z innymi insulinami ani rozcieńczać.
Interakcje z innymi lekami
Jedne leki powodują zmniejszenie stężenia cukru we krwi, inne jego zwiększenie, a jeszcze inne mogą działać w obie strony zależnie od sytuacji — w takich przypadkach konieczna bywa zmiana dawki insuliny. Ważna uwaga praktyczna: ostrożność jest wskazana nie tylko przy rozpoczynaniu nowego leku, ale i przy jego odstawianiu, a przed zastosowaniem czegokolwiek nowego warto ustalić, jak wpłynie to na stężenie cukru i jakie środki zaradcze podjąć.
Stężenie cukru mogą zmniejszać wszystkie inne leki przeciwcukrzycowe, inhibitory konwertazy angiotensyny, dyzopiramid, fluoksetyna, fibraty, inhibitory MAO, pentoksyfilina, propoksyfen, salicylany i sulfonamidy. Zwiększać je mogą kortykosteroidy, w tym kortyzon, danazol, diazoksyd, leki moczopędne, glukagon, izoniazyd, estrogeny i progestageny — także antykoncepcyjne — pochodne fenotiazyny, somatotropina, leki sympatykomimetyczne takie jak adrenalina, salbutamol i terbutalina oraz hormony tarczycy. Zarówno wzrost, jak i spadek może wystąpić przy stosowaniu β-blokerów, klonidyny, soli litu i po spożyciu alkoholu, a pentamidyna może spowodować hipoglikemię, po której niekiedy pojawia się hiperglikemia. Osobnej uwagi wymagają β-blokery i inne leki sympatykolityczne — klonidyna, guanetydyna, rezerpina: mogą osłabiać objawy ostrzegawcze hipoglikemii lub całkowicie je zahamować.
Ciąża i karmienie piersią
Pacjentka powinna poinformować lekarza o zamiarze zajścia w ciążę lub o istniejącej już ciąży. W okresie ciąży i po porodzie może zaistnieć konieczność zmiany dawki insuliny.
Szczególnie staranna kontrola przebiegu cukrzycy i zapobieganie hipoglikemii mogą mieć duże znaczenie dla zdrowia dziecka — to główna myśl tej części i ona tłumaczy, dlaczego ciążę u kobiety z cukrzycą prowadzi się z częstszymi pomiarami i częstszymi wizytami. W okresie karmienia piersią pacjentka powinna porozumieć się z lekarzem, ponieważ może wystąpić konieczność zmiany diety i dawek insuliny.
Działania niepożądane
Głównym działaniem niepożądanym jest zbyt małe stężenie cukru we krwi. W wyniku jego nadmiernego obniżenia może nastąpić utrata przytomności, a ciężka hipoglikemia może spowodować atak serca lub uszkodzenie mózgu i zagrażać życiu. Zwykle objawy pozwalają zauważyć, że stężenie cukru nadmiernie spada, i odpowiednio temu przeciwdziałać. Sytuacja odwrotna — zbyt duże stężenie cukru — oznacza, że zapotrzebowanie na insulinę jest większe niż wstrzyknięta dawka.
Ze strony wzroku znaczne wahania stężenia cukru, zarówno pogorszenie, jak i poprawa, mogą powodować przejściowe zaburzenia widzenia, a u pacjentów z retinopatią proliferacyjną ciężkie epizody hipoglikemii mogą stać się przyczyną przejściowej ślepoty. Zbyt częste wstrzyknięcia w to samo miejsce prowadzą do lipodystrofii: pogrubienie podskórnej tkanki tłuszczowej występuje u 1–2% pacjentów, jej zmniejszenie rzadziej, a insulina wstrzyknięta w takie miejsce może nie działać prawidłowo — zapobiega się temu, zmieniając za każdym razem miejsce wkłucia. U 3–4% pacjentów w miejscu wstrzyknięcia przejściowo pojawiają się zmiany skórne: zaczerwienienie, niezwykle silny ból w czasie wstrzykiwania, swędzenie, pokrzywka, obrzęk lub zapalenie; większość mniej nasilonych reakcji ustępuje w ciągu kilku dni lub tygodni. Ciężkie reakcje alergiczne na insulinę występują rzadko, ale mogą przybierać postać rozległych zmian skórnych, znacznego obrzęku skóry lub błon śluzowych, duszności, obniżenia ciśnienia tętniczego bądź zapaści krążeniowej i stanowić zagrożenie dla życia. Stosowanie insuliny może być przyczyną powstawania przeciwciał przeciwko insulinie, co rzadko wymaga zmiany dawkowania, a w rzadkich przypadkach leczenie prowadzi do przejściowego zatrzymywania wody z obrzękami łydek lub kostek.
Przedawkowanie
Po wstrzyknięciu zbyt dużej dawki może wystąpić hipoglikemia. Trzeba wtedy często kontrolować stężenie cukru we krwi, a żeby zapobiec jej rozwojowi — spożyć większy posiłek i dalej mierzyć glikemię.
Błąd odwrotny jest równie istotny: przy pominięciu dawki lub wstrzyknięciu zbyt małej ilości insuliny stężenie cukru może wzrosnąć, a stan ten również wymaga częstej kontroli. Wniosek praktyczny w obu przypadkach jest ten sam: punktem odniesienia są pomiary glukometrem, a nie samopoczucie, a przy powtarzających się błędach schemat omawia się z lekarzem, zamiast samodzielnie modyfikować dawkę.
Jak uzyskać receptę na Lantus® online
Insulinoterapię dobiera i koryguje lekarz: dawkę i porę podania ustala się indywidualnie, a przy zmianie z innej insuliny bazalnej potrzebne jest przeliczenie — na przykład przy przejściu z NPH 2 razy na dobę na Lantus raz na dobę dotychczasową dawkę zmniejsza się o 20–30%. Dlatego rozpoczęcie leczenia na podstawie ankiety online nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej terapii. W ankiecie podaj typ cukrzycy, kto prowadzi leczenie, pełny schemat — dawkę bazową produktu Lantus i porę podania, insulinę do posiłków albo leki doustne — oraz ostatnie wartości glukozy i hemoglobiny glikowanej. Koniecznie zgłoś epizody hipoglikemii i to, czy odczuwasz jej objawy ostrzegawcze, choroby nerek i wątroby, retinopatię, ciążę lub jej planowanie oraz karmienie piersią. Osobno wymień leki wpływające na stężenie cukru: β-blokery, kortykosteroidy, moczopędne, hormony tarczycy, tabletki antykoncepcyjne, inhibitory ACE — i wspomnij, jeśli któryś z nich niedawno odstawiono: to również zmienia zapotrzebowanie na insulinę. I nie zmieniaj marki ani typu insuliny samodzielnie: jednostki różnych preparatów nie są równoważne. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
