Lamilept: skład i postać leku
Jedna tabletka zawiera 25 mg, 50 mg lub 100 mg lamotryginy. Zestaw trzech mocy nie służy tu wygodzie, lecz bezpieczeństwu: przy lamotryginie ryzyko ciężkiej reakcji skórnej wiąże się wprost z wielkością dawki początkowej i z tempem jej zwiększania, dlatego leczenie zaczyna się od małych dawek i podnosi je tygodniami.
Osobna zasada dotyczy równoczesnego stosowania: pacjentom, którzy przyjmują już inny preparat z lamotryginą, nie należy podawać leku Lamilept bez konsultacji z lekarzem. Jeśli wyliczona dawka nie odpowiada liczbie całych tabletek — na przykład u dzieci albo przy niewydolności wątroby — podaje się dawkę odpowiadającą mniejszej liczbie całych tabletek.
Jak działa Lamilept
Lamotrygina należy do leków przeciwpadaczkowych działających na kanały sodowe komórek nerwowych. Zablokowanie zależnych od potencjału kanałów sodowych stabilizuje błonę nadmiernie pobudzonego neuronu i ogranicza nadmierne uwalnianie pobudzających neuroprzekaźników, przede wszystkim glutaminianu. To właśnie leży u podstaw zarówno działania przeciwdrgawkowego, jak i zdolności leku do zapobiegania epizodom depresyjnym w chorobie dwubiegunowej.
W praktyce ważniejsza jest inna cecha — okres półtrwania i jego zależność od leków towarzyszących. Walproinian hamuje glukuronidację lamotryginy i zwiększa jej stężenie, a induktory enzymatyczne przeciwnie, przyspieszają eliminację. Z tego powodu schemat zwiększania dawki u tego samego pacjenta będzie inny zależnie od tego, co jeszcze przyjmuje, a „standardowa” dawka lamotryginy po prostu nie istnieje.
Wskazania do stosowania
Wskazania dzielą się na padaczkowe i psychiatryczne, a granice wiekowe są w nich różne.
- dorośli i młodzież od 13 lat: leczenie skojarzone lub monoterapia napadów częściowych i uogólnionych, w tym toniczno-klonicznych, oraz napadów w zespole Lennoxa-Gastauta;
- w zespole Lennoxa-Gastauta lek stosuje się w leczeniu skojarzonym, ale może być również pierwszym włączanym lekiem przeciwpadaczkowym;
- dzieci i młodzież w wieku 2-12 lat: leczenie skojarzone napadów częściowych i uogólnionych, w tym toniczno-klonicznych oraz napadów w zespole Lennoxa-Gastauta;
- dzieci i młodzież w wieku 2-12 lat: monoterapia typowych napadów nieświadomości;
- pacjenci od 18 lat: zapobieganie epizodom depresji u chorych na zaburzenia afektywne dwubiegunowe typu I z przewagą epizodów depresyjnych.
Jedyne przeciwwskazanie to nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą tabletek.
Sposób stosowania i dawkowanie
Schemat zwiększania dawki w padaczce u dorosłych i młodzieży od 13 lat zależy od leczenia towarzyszącego. W monoterapii przez pierwsze dwa tygodnie podaje się 25 mg na dobę raz dziennie, w trzecim i czwartym tygodniu 50 mg na dobę, a zwykła dawka podtrzymująca wynosi 100-200 mg na dobę w jednej lub dwóch dawkach; dalej dawkę można zwiększać maksymalnie o 50-100 mg co 1-2 tygodnie, a u części pacjentów do uzyskania odpowiedzi potrzebne było 500 mg na dobę. Przy skojarzeniu z walproinianem schemat jest najostrożniejszy: przez pierwsze dwa tygodnie 12,5 mg na dobę, czyli 25 mg co drugi dzień, następnie 25 mg na dobę, dawka podtrzymująca 100-200 mg na dobę, a krok zwiększania nie większy niż 25-50 mg co 1-2 tygodnie.
Trzeci wariant to skojarzenie bez walproinianu, ale z induktorami glukuronidacji: fenytoiną, karbamazepiną, fenobarbitalem, prymidonem, ryfampicyną albo lopinawirem z rytonawirem. Wtedy przez pierwsze dwa tygodnie podaje się 50 mg na dobę, potem 100 mg na dobę w dwóch dawkach, dawka podtrzymująca wynosi 200-400 mg na dobę w dwóch dawkach, a krok zwiększania sięga 100 mg co 1-2 tygodnie. Przekraczać zalecanych dawek początkowych i tempa ich zwiększania nie wolno właśnie z powodu ryzyka wysypki. I jeszcze jedna zasada, o której często się zapomina: jeśli przyjmowanie było przerwane, przy wznowieniu ocenia się potrzebę ponownego przejścia etapu zwiększania dawki, a gdy przerwa przekroczyła pięć okresów półtrwania leku, schemat zwiększania stosuje się obowiązkowo.
| Schemat | Tygodnie 1-2 | Tygodnie 3-4 | Dawka podtrzymująca |
|---|---|---|---|
| Monoterapia | 25 mg na dobę | 50 mg na dobę | 100-200 mg na dobę, krok 50-100 mg co 1-2 tygodnie |
| Z walproinianem | 12,5 mg na dobę, czyli 25 mg co drugi dzień | 25 mg na dobę | 100-200 mg na dobę, krok 25-50 mg co 1-2 tygodnie |
| Z induktorami bez walproinianu | 50 mg na dobę | 100 mg na dobę w dwóch dawkach | 200-400 mg na dobę, krok do 100 mg co 1-2 tygodnie |
Przeciwwskazania
Formalnie przeciwwskazanie jest jedno — nadwrażliwość na lamotryginę lub substancje pomocnicze. Lek ma jednak sytuację, która w praktyce działa jak zakaz: pacjentom, którzy przerwali leczenie z powodu wywołanej lamotryginą wysypki, nie zaleca się jego wznawiania, chyba że możliwe korzyści wyraźnie przeważają nad ryzykiem.
Ostrożności wymaga też inna grupa: u pacjentów z alergią lub wysypką po innych lekach przeciwpadaczkowych w wywiadzie nieciężka wysypka po lamotryginie występowała około trzy razy częściej niż u pozostałych. Osobno wymieniono zespół Brugadów: u takich chorych stosowanie lamotryginy trzeba starannie rozważyć, bo opisywano zaburzenia rytmu ze zmianami ST-T i zapisem EKG typowym dla tego zespołu.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Reakcje skórne pojawiają się zwykle w ciągu pierwszych 8 tygodni leczenia. Większość wysypek ma łagodne nasilenie i ustępuje samoistnie, ale opisywano też przypadki ciężkie, wymagające hospitalizacji i odstawienia leku, w tym potencjalnie zagrażające życiu: zespół Stevensa-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka oraz polekową reakcję z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi, znaną jako DRESS albo zespół nadwrażliwości. W badaniach klinicznych u dorosłych przyjmujących lek zgodnie z zaleceniami częstość ciężkiej wysypki wynosiła około 1 na 500 pacjentów z padaczką, przy czym mniej więcej w połowie tych przypadków rozpoznano zespół Stevensa-Johnsona. W chorobie dwubiegunowej częstość ciężkiej wysypki wynosi około 1 na 1000, a u dzieci ryzyko jest wyższe: wysypki wymagające hospitalizacji zdarzały się z częstością od 1 na 300 do 1 na 100.
U dzieci pierwsze objawy wysypki łatwo pomylić z infekcją, dlatego przy wysypce i gorączce w pierwszych 8 tygodniach terapii lekarz musi brać pod uwagę reakcję na lamotryginę. Stan każdego pacjenta z wysypką ocenia się natychmiast, a lek odstawia, chyba że związek wysypki z leczeniem jest wyraźnie wykluczony. Ważne jest również to, że wczesne objawy nadwrażliwości — gorączka, powiększenie węzłów chłonnych — mogą wystąpić bez widocznej wysypki; zespołowi nadwrażliwości towarzyszą obrzęk twarzy, nieprawidłowe wyniki badań krwi, zaburzenia czynności wątroby i nerek oraz jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, a w rzadkich przypadkach dochodzi do rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego i niewydolności wielonarządowej.
- limfohistiocytoza hemofagocytarna: gorączka, wysypka, objawy neurologiczne, powiększenie wątroby i śledziony, limfadenopatia, cytopenie, wysokie stężenie ferrytyny, hipertriglicerydemia, zaburzenia czynności wątroby i krzepnięcia — zwykle w ciągu pierwszych 4 tygodni leczenia; stan zagraża życiu i wymaga natychmiastowego odstawienia leku;
- myśli i zachowania samobójcze opisywano przy lekach przeciwpadaczkowych, a niewielki wzrost ryzyka potwierdziła metaanaliza, dlatego pacjenta się obserwuje;
- przy zespole Brugadów stosowanie leku starannie się rozważa;
- zaleca się unikanie światła słonecznego i sztucznego promieniowania ultrafioletowego oraz stosowanie odzieży ochronnej i kremów z filtrem;
- brak danych o wpływie na wzrost, dojrzewanie płciowe oraz rozwój poznawczy, emocjonalny i behawioralny dzieci;
- nagłe odstawienie może spowodować nawrót napadów: jeśli leku nie trzeba odstawiać pilnie ze względów bezpieczeństwa, na przykład z powodu wysypki, dawkę zmniejsza się stopniowo przez 2 tygodnie.
Interakcje z innymi lekami
Najistotniejsza praktycznie interakcja dotyczy hormonalnych środków antykoncepcyjnych. Połączenie etynyloestradiolu z lewonorgestrelem w dawkach 30 µg i 150 µg zwiększało klirens lamotryginy około dwukrotnie i obniżało jej stężenie, a spadek stężenia prowadził do utraty kontroli nad napadami. W większości przypadków po etapie zwiększania dawki do uzyskania maksymalnej odpowiedzi potrzebne są dawki większe, nawet dwukrotnie.
Druga grupa to leki przeciwpadaczkowe oraz inne induktory i inhibitory glukuronidacji i to one decydują o wyborze schematu zwiększania dawki. Walproinian hamuje glukuronidację lamotryginy, więc dawkę zmniejsza się o połowę i więcej. Fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, prymidon, ryfampicyna oraz połączenie lopinawiru z rytonawirem przyspieszają jej eliminację, a dawka przeciwnie — rośnie. Przy odstawieniu lub dołączeniu któregokolwiek z tych leków ocenia się, jak zmieni się farmakokinetyka lamotryginy, i często weryfikuje dawkę.
Ciąża i karmienie piersią
Lamotryginę u kobiet w ciąży stosuje się z decyzji lekarza, ważąc ryzyko niekontrolowanych napadów dla matki i płodu oraz możliwy wpływ leku. Przerywać leczenia przeciwpadaczkowego na własną rękę nie wolno: nawrót napadów jest groźny dla obojga.
Osobno warto pamiętać, że ciąża zmienia farmakokinetykę lamotryginy i stężenie leku we krwi może wyraźnie się wahać, dlatego w tym okresie potrzebna jest częstsza kontrola stanu i w razie potrzeby korekta dawki. O karmieniu piersią również decyduje lekarz indywidualnie, z obserwacją dziecka.
Działania niepożądane
Najbardziej charakterystyczne działania niepożądane lamotryginy są skórne i to one wyznaczają postępowanie: każda wysypka w pierwszych tygodniach leczenia wymaga natychmiastowej oceny. Poza nimi często występują ból głowy, zawroty głowy, senność, bezsenność, zmęczenie, drażliwość, nudności, wymioty, biegunka, suchość w jamie ustnej, ból stawów, drżenie, ataksja, oczopląs i podwójne widzenie, a także niewyraźne widzenie.
| Grupa | Objawy |
|---|---|
| Skóra | wysypka, najczęściej w pierwszych 8 tygodniach; postaci ciężkie: zespół Stevensa-Johnsona, martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół DRESS |
| Układ nerwowy | ból głowy, zawroty głowy, senność, bezsenność, drżenie, ataksja, oczopląs, podwójne widzenie, niewyraźne widzenie |
| Psychika | drażliwość, pobudzenie, splątanie, myśli i zachowania samobójcze |
| Przewód pokarmowy | nudności, wymioty, biegunka, suchość w jamie ustnej |
| Krew i układ odpornościowy | zmiany w wynikach badań krwi, zespół nadwrażliwości z gorączką i limfadenopatią, limfohistiocytoza hemofagocytarna |
| Inne | ból stawów, zmęczenie, zaburzenia czynności wątroby, jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zaburzenia rytmu serca u osób predysponowanych |
Przedawkowanie
Po przedawkowaniu lamotryginy opisywano zaburzenia ze strony układu nerwowego i serca: oczopląs, ataksję, zaburzenia świadomości aż do śpiączki, drgawki, a także poszerzenie zespołu QRS i zaburzenia rytmu. Swoistej odtrutki nie ma, leczenie jest objawowe i podtrzymujące, z obserwacją w warunkach szpitalnych.
W praktyce ważniejsze jest zapobieganie: lek przechowuje się poza zasięgiem dzieci, a po przypadkowym pominięciu dawki nie podwaja się następnej. Jeśli pominięto kilka dawek z rzędu, wznowienie leczenia omawia się z lekarzem — może być konieczne ponowne zwiększanie dawki, zwłaszcza gdy przerwa okazała się długa.
Jak uzyskać receptę na Lamilept online
Lamilept wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. W serwisie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę: dane pacjenta, wskazanie, aktualną dawkę dobową i moc tabletek, czas leczenia oraz wszystkie pozostałe leki — zwłaszcza walproinian, karbamazepinę, fenytoinę, fenobarbital, ryfampicynę i hormonalne środki antykoncepcyjne, bo od nich wprost zależy dawka.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające albo proponuje wizytę stacjonarną. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na e-mail, a z nim i numerem PESEL tabletki wyda każda polska apteka. Koniecznie trzeba zgłosić, czy kiedykolwiek wystąpiła wysypka po lamotryginie lub innych lekach przeciwpadaczkowych i czy przyjmowanie było przerywane: jedno i drugie zmienia sposób zalecenia leku.
