Ketilept®: skład i postać leku
Jedna tabletka zawiera 25 mg, 100 mg, 200 mg albo 300 mg kwetiapiny. Taka linia mocy nie służy wybraniu „swojej” dawki raz na zawsze, lecz przejściu przez pierwsze dni leczenia: dawka kwetiapiny zmienia się dosłownie każdego dnia pierwszego tygodnia, a jej wielkość zależy od tego, z jakiego powodu lek przepisano.
W składzie jest laktoza jednowodna, więc pacjentom z nietolerancją laktozy preparat nie odpowiada. Tabletki przyjmuje się zgodnie ze schematem, a nie według samopoczucia: pominięty dzień zwiększania dawki zmienia cały dalszy plan.
Jak działa Ketilept®
Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym, skutecznym zarówno wobec objawów pozytywnych, jak i negatywnych schizofrenii. Ta zwięzła definicja z ulotki dobrze opisuje stronę praktyczną: lek działa nie tylko na urojenia i omamy, ale też na apatię, wycofanie i zubożenie emocji, które w dłuższej perspektywie bywają głównym problemem.
Kwetiapina jest metabolizowana głównie w wątrobie i to tłumaczy dwie rzeczy. Po pierwsze, przy chorobach wątroby klirens spada o około 30%, więc dawkę dobiera się ostrożniej. Po drugie, inhibitory enzymu CYP3A4 gwałtownie podnoszą stężenie leku — na tyle, że ich jednoczesne stosowanie jest wprost przeciwwskazane.
Wskazania do stosowania
Wskazań jest cztery i wszystkie są psychiatryczne: leczenie schizofrenii; leczenie epizodów maniakalnych o umiarkowanym i ciężkim nasileniu w chorobie dwubiegunowej; leczenie epizodów ciężkiej depresji w chorobie dwubiegunowej; zapobieganie nawrotom epizodów maniakalnych i depresyjnych u pacjentów z chorobą dwubiegunową, którzy odpowiedzieli na leczenie kwetiapiną.
Przeciwwskazania są dwa. Pierwsze to nadwrażliwość na jakikolwiek składnik preparatu. Drugie jest nietypowe, bo dotyczy nie stanu pacjenta, lecz leków: jednoczesne podawanie inhibitorów cytochromu P450 3A4, czyli inhibitorów proteazy HIV, azolowych preparatów przeciwgrzybiczych, erytromycyny, klarytromycyny i nefazodonu.
Sposób stosowania i dawkowanie
W schizofrenii całkowita dawka dobowa przez pierwsze cztery dni wynosi 50 mg pierwszego dnia, 100 mg drugiego, 200 mg trzeciego i 300 mg czwartego. Od czwartego dnia zwykła skuteczna dawka to 300 mg na dobę, a zależnie od odpowiedzi i tolerancji modyfikuje się ją w zakresie 150-750 mg na dobę; bezpieczeństwa dawek większych niż 800 mg na dobę w badaniach nie oceniano.
W epizodach manii w chorobie dwubiegunowej schemat zwiększania jest inny i szybszy: 100 mg pierwszego dnia, 200 mg drugiego, 300 mg trzeciego i 400 mg czwartego, a do szóstego dnia dawkę można doprowadzić do 800 mg na dobę, zwiększając ją nie więcej niż o 200 mg na dobę. Zakres roboczy wynosi tu 200-800 mg, a zwykła skuteczna dawka 400-800 mg na dobę. U osób w podeszłym wieku podejście jest odwrotne: zaczyna się od 25 mg na dobę i dodaje po 25-50 mg, ponieważ klirens kwetiapiny po 65. roku życia spada o 30-50%, a dawka skuteczna jest zwykle mniejsza niż u młodszych. Równie ostrożnie, mniejszymi dawkami i wolniej, zwiększa się dawkę u osób wyniszczonych i skłonnych do reakcji hipotensyjnych.
| Dzień | Schizofrenia | Mania w chorobie dwubiegunowej |
|---|---|---|
| Dzień 1 | 50 mg | 100 mg |
| Dzień 2 | 100 mg | 200 mg |
| Dzień 3 | 200 mg | 300 mg |
| Dzień 4 | 300 mg | 400 mg |
| Dalej | zwykle 300 mg na dobę, zakres 150-750 mg | do 800 mg do 6. dnia, krok nie większy niż 200 mg na dobę |
| Osoby w podeszłym wieku | start 25 mg na dobę, krok 25-50 mg | start 25 mg na dobę, krok 25-50 mg |
| Choroby wątroby | start 25 mg na dobę, krok 25-50 mg | start 25 mg na dobę, krok 25-50 mg |
Przeciwwskazania
Zakaz łączenia z inhibitorami CYP3A4 warto omówić osobno, bo wymienione w nim leki przepisuje się często i z zupełnie innych powodów. To inhibitory proteazy HIV, przeciwgrzybicze preparaty azolowe, antybiotyki erytromycyna i klarytromycyna oraz lek przeciwdepresyjny nefazodon. Wszystkie spowalniają metabolizm kwetiapiny, przez co jej stężenie rośnie w sposób trudny do przewidzenia.
Jest też ograniczenie formalnie spoza przeciwwskazań, które w praktyce działa tak samo: kwetiapina nie jest zatwierdzona do leczenia psychoz związanych z otępieniem. W randomizowanych badaniach kontrolowanych placebo u pacjentów z demencją leczonych pewnym atypowym lekiem przeciwpsychotycznym obserwowano około trzykrotny wzrost ryzyka niepożądanych zdarzeń mózgowo-naczyniowych.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Część ostrzeżeń dotyczy sfery ruchowej. Przy dłuższym leczeniu możliwe są dyskinezy późne; po ich wystąpieniu rozważa się zmniejszenie dawki albo odstawienie leku. Złośliwy zespół neuroleptyczny to potencjalnie śmiertelny stan, w badaniach klinicznych odnotowywany rzadko; jego objawy to hipertermia, zmiany stanu psychicznego, sztywność mięśni i niestabilność układu autonomicznego z nieregularnym biciem serca, wahaniami ciśnienia, poceniem się i arytmią.
Drugi temat to metabolizm i serce. Bardzo rzadko opisywano hiperglikemię i zaostrzenie istniejącej wcześniej cukrzycy, dlatego pacjenci z cukrzycą i czynnikami ryzyka wymagają kontroli klinicznej. Trwałego wydłużenia odstępu QT przy stosowaniu zgodnym z ulotką nie obserwowano, ale występowało ono przy przedawkowaniu, więc ostrożność jest potrzebna przy łączeniu z lekami wydłużającymi QT, zwłaszcza u osób starszych oraz z wrodzonym zespołem długiego QT lub obciążeniem rodzinnym. Wreszcie po nagłym odstawieniu dużych dawek leków przeciwpsychotycznych bardzo rzadko opisywano nudności, wymioty i bezsenność, możliwy jest też nawrót objawów psychotycznych z zaburzeniami ruchowymi, dlatego lek odstawia się stopniowo.
Interakcje z innymi lekami
Podstawą interakcji jest metabolizm przez enzym CYP3A4. Jego inhibitory są przeciwwskazane i jest to jedyny przypadek, gdy interakcję wpisano wprost do przeciwwskazań. Logika jest prosta: spowolnienie metabolizmu podnosi stężenie kwetiapiny, a wraz z nim prawdopodobieństwo działań niepożądanych.
W drugą stronę działają induktory tego samego enzymu: obniżają stężenie leku, a dawka dobrana przy takim skojarzeniu może okazać się za duża po jego odstawieniu. Ostrożności wymagają też leki wydłużające odstęp QT, w tym inne leki przeciwpsychotyczne, oraz skojarzenie z walproinianem i litem w leczeniu epizodów manii — danych o takich kombinacjach jest niewiele.
| Grupa | Status |
|---|---|
| Inhibitory proteazy HIV | przeciwwskazane |
| Azolowe leki przeciwgrzybicze | przeciwwskazane |
| Erytromycyna, klarytromycyna | przeciwwskazane |
| Nefazodon | przeciwwskazane |
| Induktory CYP3A4 | obniżenie stężenia kwetiapiny, możliwa utrata działania |
| Leki wydłużające odstęp QT | ostrożnie, zwłaszcza u osób starszych |
| Walproinian i lit w manii | mało danych, stosuje się ostrożnie |
Ciąża i karmienie piersią
Stosowanie kwetiapiny w ciąży jest możliwe tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść dla matki uzasadnia potencjalne ryzyko dla płodu, a decyzję podejmuje lekarz. Samodzielne przerywanie leczenia jest niedopuszczalne: zaostrzenie choroby psychicznej w ciąży jest groźne i dla matki, i dla dziecka.
Kwetiapina przenika do mleka kobiecego, więc kwestię karmienia rozstrzyga się indywidualnie, biorąc pod uwagę dawkę i stan kobiety. O planowanej ciąży uprzedza się lekarza zawczasu, żeby zmiana schematu leczenia nie odbywała się w pośpiechu.
Działania niepożądane
Najbardziej charakterystyczne reakcje wiążą się z działaniem uspokajającym i wegetatywnym leku: senność, zawroty głowy, suchość w jamie ustnej, ból głowy, niedociśnienie ortostatyczne i tachykardia. Osobno stoją zmiany metaboliczne — przyrost masy ciała, wzrost stężenia trójglicerydów i cholesterolu, hiperglikemia — oraz odchylenia laboratoryjne w rodzaju podwyższonej aktywności enzymów wątrobowych.
| Grupa | Objawy |
|---|---|
| Układ nerwowy | senność, zawroty głowy, ból głowy, objawy pozapiramidowe, dyskinezy późne przy długim leczeniu |
| Serce i naczynia | niedociśnienie ortostatyczne, tachykardia, kołatanie serca |
| Metabolizm | przyrost masy ciała, wzrost trójglicerydów i cholesterolu, hiperglikemia i zaostrzenie cukrzycy |
| Przewód pokarmowy i wątroba | suchość w jamie ustnej, zaparcia, niestrawność, wzrost aktywności enzymów wątrobowych |
| Rzadkie i bardzo rzadkie | złośliwy zespół neuroleptyczny, leukopenia i neutropenia, drgawki, priapizm, wydłużenie odstępu QT |
| Po nagłym odstawieniu | nudności, wymioty, bezsenność, nawrót objawów psychotycznych, akatyzja, dystonia, dyskinezy |
Przedawkowanie
Przedawkowanie kwetiapiny objawia się nasileniem jej znanych działań farmakologicznych: wyraźną sennością i sedacją, tachykardią oraz spadkiem ciśnienia tętniczego. To właśnie przy przedawkowaniu obserwowano wydłużenie odstępu QT, którego przy zwykłym stosowaniu leku nie odnotowywano.
Swoistej odtrutki nie ma, leczenie jest objawowe i podtrzymujące, z monitorowaniem czynności serca. Praktyczny wniosek dla pacjentów i ich bliskich: przy podejrzeniu przyjęcia nadmiernej dawki trzeba zgłosić się po pomoc medyczną, a nie czekać, aż chory „się wyśpi” — senność może tu maskować zaburzenia rytmu.
Jak uzyskać receptę na Ketilept® online
Ketilept® wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. W serwisie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę: dane pacjenta, rozpoznanie, aktualną dawkę dobową i moc tabletek, czas leczenia, choroby współistniejące oraz wszystkie przyjmowane leki. Szczególnie ważne jest podanie leków przeciwgrzybiczych, antybiotyków erytromycyny i klarytromycyny, preparatów antyretrowirusowych oraz wszystkiego, co wpływa na odstęp QT.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające albo proponuje wizytę stacjonarną — rozpoczęcie leczenia kwetiapiną zawsze wymaga prowadzenia przez lekarza ze względu na schemat zwiększania dawki. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na e-mail, a z nim i numerem PESEL tabletki wyda każda polska apteka. Przyjmowania nie należy przerywać nagle: odstawienie prowadzi się stopniowo i w porozumieniu z lekarzem.
