Furosemidum Polpharma: skład i postać
Jedna tabletka zawiera 40 mg furosemidu. Wśród substancji pomocniczych jest laktoza, dlatego lek nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy i zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Postać nakłada praktyczne ograniczenie: to tabletka, więc nie stosuje się jej u niemowląt i u dzieci, które nie potrafią jeszcze jej połknąć.
Jak działa Furosemidum Polpharma
Furosemid należy do diuretyków pętlowych — najsilniejszej grupy leków moczopędnych. Działa we wstępującej części pętli Henlego, gdzie hamuje resorpcję zwrotną jonów chlorkowych i wtórne wchłanianie jonów sodu. W dalszych odcinkach nefronu duże stężenie sodu nasila wydzielanie potasu do światła kanalika — stąd ryzyko hipokaliemii, głównego działania niepożądanego leku. Dodatkowo diuretyki pętlowe nieznacznie zmniejszają reabsorpcję sodu w cewkach proksymalnych.
Z moczem odchodzą nie tylko sód i potas. Furosemid zwiększa wydalanie wapnia, magnezu i fosforanów, a wydalanie kwasu moczowego przeciwnie — zmniejsza, co może prowadzić do hiperurykemii i napadu dny. Działanie przeciwnadciśnieniowe składa się ze zmniejszenia objętości krwi krążącej i obniżenia napięcia ścian naczyń. U części pacjentów lek zwiększa stężenie glukozy w surowicy.
Wskazania do stosowania
Wskazania są dwa i różnią się kręgiem pacjentów.
- Obrzęki u dorosłych i dzieci — związane z zastoinową niewydolnością krążenia, marskością wątroby i chorobami nerek, gdy potrzebny jest silny i szybki efekt moczopędny.
- Nadciśnienie tętnicze u dorosłych, głównie w skojarzeniu z innymi lekami przeciwnadciśnieniowymi.
Ważne zastrzeżenie dotyczące nadciśnienia: przez siłę działania i ryzyko odwodnienia z zawrotami głowy i oszołomieniem furosemid stosuje się w obniżaniu ciśnienia wyłącznie przy prawidłowej czynności nerek i po dokładnym rozważeniu korzyści i ryzyka. To nie jest lek pierwszego wyboru w nadciśnieniu.
Sposób stosowania i dawkowanie
Zasada ogólna to najmniejsza skuteczna dawka, ustalana indywidualnie.
| Grupa | Schemat |
|---|---|
| Dorośli, początek | Najczęściej dawka jednorazowa rano wynosi 40–80 mg, czyli jedna lub dwie tabletki. W razie potrzeby dawkę początkową zwiększa się lub zmniejsza |
| Leczenie podtrzymujące | Ustaloną dawkę jednorazową podaje się 1–2 razy na dobę, co drugi dzień albo przez 2–4 kolejne dni każdego tygodnia. W długotrwałym leczeniu obrzęków dobowa dawka podtrzymująca wynosi zwykle 40–80 mg |
| Ciężkie obrzęki | Maksymalna dawka dobowa to 600 mg w 3–4 dawkach podzielonych. W przewlekłej niewydolności nerek stosowano dawki do 1,5 g na dobę |
| Dzieci | Zwykle od 1 do 3 mg na kilogram masy ciała raz na dobę, ale niezależnie od wagi dziecka nie wolno przekraczać 40 mg na dobę. Tabletek nie stosuje się u dzieci, które nie potrafią ich połknąć |
| Osoby starsze | Dawkowanie jak u dorosłych, ale eliminacja furosemidu jest u nich spowolniona, dlatego dawkę zwiększa się stopniowo, do uzyskania oczekiwanego efektu |
Jest jeden punkt odniesienia, który warto zapamiętać przy długim leczeniu: zmniejszenie masy ciała wskutek nasilonego wydalania moczu nie powinno przekraczać 1 kg na dobę, niezależnie od tego, jak obfita jest diureza. Szybszy spadek wagi oznacza nie sukces leczenia, lecz odwodnienie.
Przeciwwskazania
Lista jest zwięzła, ale gęsta treściowo — większość punktów wiąże się z gospodarką wodno-elektrolitową.
- Nadwrażliwość na furosemid, sulfonamidy lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
- Hipowolemia lub odwodnienie.
- Bezmocz albo niewydolność nerek przebiegająca z bezmoczem, niereagująca na furosemid.
- Niewydolność nerek powstała wskutek zatrucia substancjami nefrotoksycznymi lub hepatotoksycznymi.
- Niewydolność nerek związana ze śpiączką wątrobową; stany przedśpiączkowe i śpiączka w przebiegu encefalopatii wątrobowej.
- Ciężka hipokaliemia i ciężka hiponatremia.
- Karmienie piersią.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Furosemid to lek, przy którym kontrola laboratoryjna jest ważniejsza od subiektywnego samopoczucia. W trakcie leczenia monitoruje się czynność nerek i stężenia elektrolitów, przede wszystkim potasu, sodu i wapnia, a także wodorowęglanów, kreatyniny, mocznika, kwasu moczowego i glukozy w osoczu, oraz morfologię krwi. Szczególnie staranna obserwacja jest potrzebna przy dużym ryzyku zaburzeń elektrolitowych i przy znacznej dodatkowej utracie płynów — przy wymiotach, biegunce lub intensywnym poceniu. Hipowolemię, odwodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe i kwasowo-zasadowe się wyrównuje, a to czasem wymaga tymczasowego przerwania leczenia.
- Kto wymaga szczególnego nadzoru. Pacjenci z niedociśnieniem tętniczym; z jawną lub utajoną cukrzycą — u nich regularnie oznacza się glukozę; z dną moczanową — regularnie kwas moczowy; z hipoproteinemią, na przykład w zespole nerczycowym — u nich dawkuje się ostrożnie przez częstsze działania niepożądane; z marskością wątroby i jednoczesnym pogorszeniem czynności nerek; a także ci, dla których znaczny spadek ciśnienia jest groźny — przy zaburzeniach ukrwienia mózgu i chorobie niedokrwiennej serca.
- Zaburzenia odpływu moczu. Przy przeroście gruczołu krokowego lub zwężeniu cewki furosemid stosuje się tylko wtedy, gdy zapewniony jest niezaburzony odpływ moczu: nagły jego napływ może wywołać zatrzymanie moczu z nadmiernym rozszerzeniem pęcherza.
- Niedociśnienie. U leczonych furosemidem może wystąpić objawowy spadek ciśnienia z zawrotami głowy, omdleniem lub utratą przytomności. Dotyczy to zwłaszcza osób starszych, przyjmujących inne leki obniżające ciśnienie oraz pacjentów ze schorzeniami sprzyjającymi niedociśnieniu.
- Potas i tiamina. Ponieważ lek prowadzi do hipokaliemii, zalecana jest dieta bogata w potas. Przy dłuższym stosowaniu trzeba uzupełniać niedobór tiaminy: jej brak, spowodowany nasilonym wydalaniem moczu, obserwuje się często i pogarsza on czynność serca.
Jeszcze trzy sprawy. Przy małym stężeniu sodu przesączanie kłębuszkowe i działanie moczopędne saluretyków mogą być zmniejszone, a wyrównanie sodu wznawia wtedy działanie furosemidu. Istnieje ryzyko nasilenia lub aktywacji tocznia rumieniowatego układowego. I wreszcie lek może zaburzać sprawność psychofizyczną, zmniejszając zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Interakcji furosemid ma wiele i niemal wszystkie tłumaczą się dwoma mechanizmami: utratą elektrolitów i konkurencją o wydzielanie kanalikowe.
- Elektrolity i serce. Hipokaliemia nasila kardiotoksyczność glikozydów nasercowych aż do groźnych dla życia niemiarowości; zwiększa też toksyczność leków wydłużających odstęp QT. Ryzyko hipokaliemii rośnie przy kortykosteroidach ogólnoustrojowych, karbenoksolonie, dużych ilościach lukrecji, β2-sympatykomimetykach, długim stosowaniu środków przeczyszczających, reboksetynie, kortykotropinie i amfoterycynie B. Diuretyki oszczędzające potas — spironolakton, triamteren, amiloryd — przeciwnie, zmniejszają jego utratę. Karbamazepina i aminoglutetymid zwiększają ryzyko hiponatremii.
- Ciśnienie i nerki. Furosemid nasila działanie innych leków przeciwnadciśnieniowych. Z inhibitorami ACE i sartanami możliwe są ciężkie niedociśnienie i pogorszenie czynności nerek aż do ostrej niewydolności, zwłaszcza na początku ich stosowania lub przy zwiększeniu dawki — dlatego 3 doby wcześniej furosemid się odstawia albo zmniejsza jego dawkę. NLPZ, w tym kwas acetylosalicylowy i indometacyna, osłabiają efekt moczopędny i przeciwnadciśnieniowy, a przy hipowolemii lub odwodnieniu mogą wywołać ostrą niewydolność nerek. Furosemid nasila działanie salicylanów aż do zatrucia nimi.
- Ototoksyczność i nerki. Lek nasila ototoksyczne działanie aminoglikozydów, kwasu etakrynowego i innych środków ototoksycznych — uszkodzenie bywa nieodwracalne, dlatego takie połączenia są dopuszczalne tylko w uzasadnionych medycznie przypadkach. Z cisplatyną istnieje ryzyko i ototoksyczności, i nasilenia nefrotoksyczności. Furosemid może nasilać szkodliwy wpływ leków nefrotoksycznych na nerki, a z dużymi dawkami niektórych cefalosporyn możliwe jest zaburzenie ich czynności.
- Pozostałe. Lek zwiększa stężenie litu i jego toksyczność, dlatego jednoczesne stosowanie nie jest zalecane. Osłabia działanie insuliny i doustnych leków przeciwcukrzycowych, nasila działanie teofiliny i kuraropodobnych leków zwiotczających oraz może osłabiać reakcję mięśniówki tętnic na katecholaminy. Fenytoina stosowana długo osłabia działanie moczopędne, a między przyjęciem furosemidu i sukralfatu potrzebna jest 2-godzinna przerwa. Probenecyd, metotreksat i inne leki wydalane kanalikowo wzajemnie zmniejszają efekt. Cyklosporyna zwiększa ryzyko zapalenia stawów w przebiegu dny, a połączenia z wodzianem chloralu się nie zaleca.
Ciąża i karmienie piersią
Badania na zwierzętach nie wykazały niebezpieczeństwa stosowania furosemidu w ciąży, a dane kliniczne o bezpieczeństwie istnieją dla trzeciego trymestru. Lek przenika jednak przez łożysko, dlatego w ciąży stosuje się go wyłącznie krótkotrwale i tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przewyższa ryzyko dla płodu. Takie leczenie wymaga monitorowania rozwoju płodu.
Z karmieniem piersią sprawa jest jednoznaczna: furosemid przenika do mleka kobiecego i może hamować laktację, dlatego karmienie piersią w trakcie jego przyjmowania jest przeciwwskazane. Osobno odnotowano, że podawanie furosemidu wcześniakom w pierwszych tygodniach życia może zwiększać ryzyko przetrwałego przewodu tętniczego Botalla.
Działania niepożądane
Częstości pochodzą z danych literaturowych dotyczących 1387 pacjentów, którzy przyjmowali furosemid w różnych dawkach i wskazaniach. Większość bardzo częstych reakcji to bezpośrednie przedłużenie działania moczopędnego.
| Częstość | Reakcje |
|---|---|
| Bardzo często | Zaburzenia elektrolitowe, w tym objawowe, odwodnienie i hipowolemia, zwłaszcza u osób starszych; wzrost kreatyniny i triglicerydów; niedociśnienie, także ortostatyczne, nasilane przez alkohol, barbiturany i opioidy |
| Często | Zagęszczenie krwi; hiponatremia, hipochloremia, hipokaliemia, wzrost cholesterolu i kwasu moczowego z napadami dny; encefalopatia wątrobowa przy niewydolności wątroby; zwiększenie objętości wydalanego moczu |
| Niezbyt często | Małopłytkowość; zaburzenia tolerancji glukozy; zaburzenia słuchu i głuchota, czasami nieodwracalna; nudności; świąd, pokrzywka, wysypka, pęcherzowe zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy, pemfigoid, złuszczające zapalenie skóry, plamica, nadwrażliwość na światło |
| Rzadko | Leukopenia, eozynofilia; ciężkie reakcje anafilaktyczne i rzekomoanafilaktyczne; parestezje; zapalenie naczyń; wymioty, biegunka; śródmiąższowe zapalenie nerek; gorączka |
| Bardzo rzadko | Agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna; szum uszny; ostre zapalenie trzustki; zastój żółci i zwiększenie aktywności aminotransferaz |
| Częstość nieznana | Niedokrwistość, zahamowanie czynności szpiku — lek wtedy się odstawia; zaostrzenie lub uaktywnienie tocznia układowego; hipokalcemia, hipomagnezemia, wzrost mocznika, zasadowica metaboliczna, rzekomy zespół Barttera, anoreksja, hiperglikemia; zawroty głowy, omdlenie i utrata przytomności, ból głowy, niepokój ruchowy; niewyraźne widzenie i widzenie na żółto; zakrzepica; kurczowe bóle brzucha, zaparcie, podrażnienie żołądka; żółtaczka; zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, ostra uogólniona krostkowica, wysypka polekowa z eozynofilią i objawami narządowymi; zatrzymanie moczu, niewydolność nerek, częstomocz, glikozuria |
Przedawkowanie
Obraz kliniczny przy ostrym lub przewlekłym przedawkowaniu zależy przede wszystkim od stopnia utraty płynów i elektrolitów. Pojawiają się hipowolemia, odwodnienie, zagęszczenie krwi i zaburzenia rytmu serca spowodowane nadmiernym działaniem moczopędnym. Obserwuje się ciężkie niedociśnienie prowadzące do wstrząsu, ostrą niewydolność nerek, zakrzepicę, majaczenie, porażenia wiotkie, apatię i splątanie.
Nie ma swoistej odtrutki. Leczenie polega na uzupełnieniu płynów i korygowaniu zaburzeń elektrolitowych, a także na zapobieganiu ich powikłaniom i ich leczeniu przy dokładnym monitorowaniu stanu pacjenta. Jeśli spożycie miało miejsce niedawno, dalsze wchłanianie próbuje się ograniczyć płukaniem żołądka i podaniem środków zmniejszających wchłanianie, na przykład węgla aktywnego. Hemodializa nie przyspiesza wydalania furosemidu.
Jak uzyskać receptę na Furosemidum Polpharma online
Furosemid wydawany jest na receptę i ma to uzasadnienie: lek jest silny, a jego główne zagrożenia — odwodnienie i utrata potasu — rozwijają się niepostrzeżenie i wykrywa je badanie krwi, a nie samopoczucie. Dlatego leczenie wymaga okresowej kontroli laboratoryjnej, a dawki nie należy zmieniać samodzielnie.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji wcześniej wdrożonej terapii. W ankiecie podaje się wskazanie — obrzęki czy nadciśnienie — kto i kiedy przepisał lek, obecną dawkę i schemat, świeże wyniki badań: potas, sód, kreatyninę, kwas moczowy i glukozę, jeśli były oznaczane. Koniecznie trzeba zgłosić cukrzycę, dnę moczanową, choroby wątroby i nerek, przerost prostaty, ciążę lub karmienie piersią oraz leki towarzyszące — przede wszystkim inhibitory ACE i sartany, glikozydy nasercowe, lit, NLPZ i inne leki moczopędne. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
