Epiduo®: skład i postać farmaceutyczna
Epiduo® występuje w postaci żelu. Jeden gram żelu zawiera 1 mg adapalenu oraz 25 mg nadtlenku benzoilu — dwie substancje czynne w jednym podłożu.
Proporcja nie jest tu przypadkowa: adapalen działa w bardzo małym stężeniu, a nadtlenek benzoilu wymaga stężenia o rzędy wielkości większego — odzwierciedla to różnicę w ich mechanizmach, a nie w sile działania. W składzie znajduje się glikol propylenowy, który sam w sobie może podrażniać skórę, co warto uwzględnić u osób, u których skóra i tak reaguje na preparaty miejscowe.
Jak działa Epiduo®
Preparat zawiera dwie substancje o odmiennych, ale wzajemnie uzupełniających się mechanizmach. Adapalen jest chemicznie stabilną pochodną kwasu naftalenokarboksylowego o aktywności podobnej do retynoidów. Wiąże się ze swoistymi receptorami jądrowymi kwasu retynowego i działa jako silny modulator różnicowania komórek naskórka oraz procesu keratynizacji. Stosowanie miejscowe doprowadza różnicowanie komórek nabłonka do stanu prawidłowego, a przez to zmniejsza liczbę mikrozaskórników — owej niewidocznej podstawy przyszłych zmian.
Adapalen ma również właściwości przeciwzapalne. W modelach in vitro hamuje chemotaktyczną i chemokinetyczną odpowiedź ludzkich leukocytów wielojądrzastych, hamuje przemianę kwasu arachidonowego do mediatorów stanu zapalnego, a także zahamowanie czynników AP-1 i ekspresji receptorów Toll-podobnych 2. Nadtlenek benzoilu odpowiada za drugą część pracy: wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przede wszystkim wobec Propionibacterium acnes, które namnażają się w zajętym mieszku łojowo-włosowym, a ponadto działa złuszczająco i keratolitycznie oraz hamuje wytwarzanie łoju.
Wskazania do stosowania
Epiduo® stosuje się w miejscowym leczeniu trądziku pospolitego z zaskórnikami, grudkami i krostkami.
Sformułowanie opisuje dokładnie tę postać trądziku, w której połączenie dwóch substancji ma sens: zaskórniki odpowiadają na adapalen, zmiany zapalne na nadtlenek benzoilu. Preparat przewidziano więc dla obrazu mieszanego, gdy na skórze są zarówno zatkane pory, jak i zaczerwienione grudki z krostkami, a nie tylko jedno z tych. Bezpieczeństwa i skuteczności preparatu u dzieci poniżej 9 lat nie badano, dlatego w tej grupie wiekowej się go nie stosuje.
Sposób stosowania i dawkowanie
Żel nanosi się raz na dobę wieczorem na czystą i suchą skórę, obejmując cały obszar zajęty przez trądzik, a nie pojedyncze zmiany. Cienką warstwę rozprowadza się opuszkami palców, omijając okolice oczu i ust. Wieczorne nanoszenie wybrano nieprzypadkowo: przez noc preparat pracuje bez światła słonecznego, a skóra nie jest narażona na promieniowanie UV zaraz po zabiegu.
Pierwsze oznaki poprawy pojawiają się zwykle między pierwszym a czwartym tygodniem leczenia, a łączny czas kuracji określa lekarz na podstawie stanu klinicznego. Jeżeli wystąpi podrażnienie, są trzy drogi, a wybór zależy od jego nasilenia: dołączyć kremy nawilżające, które nie wpływają na tworzenie zaskórników; nanosić żel rzadziej, na przykład co drugi dzień; albo czasowo lub całkowicie zaprzestać stosowania. Właśnie dlatego leczenie rozpoczyna się pod nadzorem lekarza, a nie „na oko” aż do skutku.
Przeciwwskazania
Lista przeciwwskazań składa się z jednego punktu.
- nadwrażliwość na substancje czynne lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Żelu nie nanosi się na uszkodzoną lub popękaną skórę — rozcięcia, otarcia — ani na skórę z egzemą. Należy unikać kontaktu preparatu z oczami, ustami, nozdrzami i błonami śluzowymi; w razie dostania się do oka przemywa się je natychmiast ciepłą wodą. Jeżeli pojawi się uczulenie na którykolwiek składnik, stosowanie się przerywa.
Praktyczne ostrzeżenia
- nadmiernego narażenia na promieniowanie słoneczne i UV w trakcie leczenia się unika;
- preparat zawiera glikol propylenowy, który może podrażniać skórę;
- żel nie powinien mieć kontaktu z farbowanymi materiałami — tkaninami i włosami: możliwe jest odbarwienie lub zmiana koloru;
- podrażnienie najczęściej osiąga szczyt w pierwszym tygodniu stosowania, a potem ustępuje samo;
- przy nasilonym podrażnieniu rozsądniej zmniejszyć częstość nanoszenia niż od razu porzucić leczenie;
- wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie badano, ponieważ preparatu to nie dotyczy.
Interakcje z lekami
Nie przeprowadzono osobnych badań dotyczących interakcji z innymi lekami. Wcześniejsze doświadczenia z adapalenem i nadtlenkiem benzoilu wskazują, że nie ma znanych interakcji z innymi produktami stosowanymi jednocześnie na skórę.
Dwa ograniczenia są jednak istotne. Nie należy stosować równocześnie innych retynoidów, nadtlenku benzoilu ani środków o podobnym mechanizmie działania — to podwojenie tego samego efektu. Kosmetyki złuszczające, podrażniające i wysuszające stosuje się ostrożnie: razem z żelem nasilają podrażnienie. Interakcji ogólnoustrojowych nie należy się spodziewać: wchłanianie adapalenu przez skórę ludzką jest niewielkie, a nadtlenek benzoilu przenika słabo i jest całkowicie metabolizowany do kwasu benzoesowego, który szybko się eliminuje.
Ciąża i karmienie piersią
W badaniach na zwierzętach, którym podawano adapalen doustnie w dużych dawkach o działaniu ogólnoustrojowym, stwierdzono toksyczny wpływ na reprodukcję. Doświadczenia kliniczne ze stosowanym miejscowo adapalenem i nadtlenkiem benzoilu u kobiet w ciąży są ograniczone i choć nieliczne dostępne dane nie wskazują na szkodliwy wpływ we wczesnym okresie ciąży, ze względu na małą ilość danych oraz możliwość słabego przenikania adapalenu przez skórę preparatu w ciąży się nie stosuje. Jeżeli dojdzie do nieoczekiwanego zajścia w ciążę, leczenie się przerywa.
Nie przeprowadzono badań przenikania preparatu do mleka u zwierząt i ludzi po naniesieniu na skórę. Wpływu na dziecko karmione piersią nie przewiduje się, ponieważ ogólnoustrojowe działanie preparatu u kobiety karmiącej jest znikome, więc w tym okresie można go stosować. Jeden warunek: żelu nie nanosi się na okolicę klatki piersiowej, aby dziecko nie miało z nim kontaktu.
Działania niepożądane
Praktycznie wszystkie działania niepożądane są miejscowe i przewidywalne: odzwierciedlają złuszczające i drażniące działanie obu składników.
- często: suchość skóry, kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, uczucie pieczenia, podrażnienie skóry, rumień, złuszczanie się skóry;
- niezbyt często: świąd skóry, oparzenia słoneczne;
- częstość nieznana: alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, swędzenie twarzy, piekący ból skóry, pęcherzyki na skórze;
- częstość nieznana, poza skórą: obrzęk powiek i uczucie ucisku w gardle — te zgłoszenia pochodzą już z okresu po wprowadzeniu preparatu do obrotu.
Istotna jest dynamika: jeżeli po naniesieniu pojawiają się zaczerwienienie, suchość, łuszczenie, pieczenie i kłujący ból skóry, ich nasilenie jest zwykle niewielkie lub średnie. Objawy tolerancji miejscowej osiągają największe nasilenie w czasie pierwszego tygodnia stosowania, po czym ustępują samorzutnie. To odróżnia zwykłą adaptację skóry od reakcji alergicznej, przy której preparat trzeba odstawić.
Przedawkowanie
Preparat przeznaczony jest wyłącznie do stosowania na skórę raz na dobę. Nałożenie większej ilości żelu ani częstsze stosowanie nie przyspiesza efektu, a jedynie nasila podrażnienie.
W razie przypadkowego spożycia preparatu stosuje się odpowiednie leczenie objawowe. Szczególnych działań charakterystyka produktu nie przewiduje, ale o zdarzeniu warto powiadomić lekarza, zwłaszcza jeśli żel połknęło dziecko. Z tego samego powodu tubkę przechowuje się poza zasięgiem dzieci — żel nie ma odstraszającego smaku ani zapachu, które powstrzymałyby dziecko.
Jak otrzymać receptę na Epiduo® online
Epiduo® wydawany jest na receptę: lekarz rozstrzyga, czy połączenie adapalenu z nadtlenkiem benzoilu odpowiada właśnie Państwa postaci trądziku i jak długo je stosować. Podczas konsultacji online lekarz przeanalizuje charakter zmian, ustali, z czego już Państwo korzystali, i oceni, czy skóra nie okaże się zbyt wrażliwa na takie połączenie.
Jeżeli preparat jest odpowiedni, lekarz wystawi receptę elektroniczną i wyjaśni schemat: jak nakładać żel, czego spodziewać się w pierwszym tygodniu i co robić, gdy podrażnienie okaże się silniejsze, niż zakładano.
