Doxycyclinum Polfarmex: skład i postać leku
Jedna kapsułka zawiera 100 mg doksycykliny w postaci hyklanu. Kapsułki połyka się w całości, popijając szklanką wody — to nie formalność, lecz sposób na uniknięcie podrażnienia przełyku.
Aby zapobiec podrażnieniom gardła lub jelit, kapsułkę przyjmuje się w pozycji siedzącej albo stojącej i co najmniej 30 minut przed snem: bezpośrednio po przyjęciu nie wolno się kłaść. Przy uporczywych dolegliwościach ze strony przewodu pokarmowego lek można przyjmować podczas posiłku — zmniejsza to działania niepożądane i w zasadniczym stopniu nie wpływa na wchłanianie.
Jak działa Doxycyclinum Polfarmex
Doksycyklina to antybiotyk z grupy tetracyklin o szerokim spektrum działania wobec bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich oraz pierwotniaków. Mechanizm działania jest bakteriostatyczny: lek hamuje syntezę białka na poziomie rybosomu.
Słowo „bakteriostatyczny” ma tu znaczenie praktyczne. Doksycyklina nie zabija bakterii, lecz zatrzymuje ich namnażanie, dlatego zmniejsza przeciwbakteryjne działanie penicylin i innych antybiotyków bakteriobójczych, a jednoczesne stosowanie doksycykliny z antybiotykami β-laktamowymi nie jest zalecane.
Wskazania do stosowania
Zakres wskazań doksycykliny jest bardzo szeroki i w całości podaje go ulotka. Poniżej wymieniono główne grupy; osobno zaznaczono, że w leptospirozie, zgorzeli gazowej i tężcu doksycyklinę stosuje się jako lek alternatywny.
- Drogi oddechowe. Zapalenie płuc i inne zakażenia dolnych dróg oddechowych wywołane wrażliwymi szczepami Streptococcus pneumoniae, Haemophilus influenzae, Klebsiella pneumoniae i innych drobnoustrojów; zapalenie płuc wywołane przez Mycoplasma pneumoniae; przewlekłe zapalenie oskrzeli i zapalenie zatok.
- Drogi moczowe i zakażenia przenoszone płciowo. Zakażenia dróg moczowych wywoływane przez wrażliwe szczepy Klebsiella, Enterobacter, Escherichia coli i Enterococcus faecalis; niepowikłane zakażenia cewki moczowej, szyjki macicy i odbytu wywołane przez Chlamydia trachomatis; nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej wywołane przez Ureaplasma urealyticum; wrzód miękki i ziarniniak pachwinowy. Przy uczuleniu na penicylinę — alternatywa w kile i rzeżączce.
- Przewód pokarmowy i oczy. Biegunki podróżnych wywołane enteropatogennymi szczepami Escherichia coli, ostra jelitowa pełzakowica jako leczenie wspomagające leki pełzakobójcze, cholera; zakażenia narządu wzroku wywoływane przez wrażliwe gonokoki, gronkowce i Haemophilus influenzae, jaglica i wtrętowe zapalenie spojówek.
- Riketsjozy i zakażenia szczególne. Gorączka Q, gorączka gór skalistych, dur plamisty, zapalenie wsierdzia wywołane przez Coxiella, choroby przenoszone przez kleszcze; papuzica, bruceloza w skojarzeniu ze streptomycyną, dżuma, tularemia, zakażenia o etiologii Pseudomonas pseudomallei, malaria.
- Profilaktyka. Zapobieganie malarii, biegunce podróżnych i leptospirozie.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawka zależy od rozpoznania klinicznego i mikrobiologicznego oraz od ogólnego stanu pacjenta. Dorosłym i dzieciom od 12 lat w pierwszej dobie podaje się 200 mg doksycykliny w dawce pojedynczej albo w 2 dawkach po 100 mg co 12 godzin, a następnie stosuje dawkę podtrzymującą 100 mg na dobę; w ciężkich zakażeniach przez cały okres leczenia podaje się 200 mg na dobę. U dzieci poniżej 12 lat lek jest przeciwwskazany, a u pacjentów w podeszłym wieku zmiana dawkowania nie jest konieczna.
- Borelioza z Lyme. 100 mg dwa razy na dobę co 12 godzin przez 14–28 dni, a we wczesnym stadium choroby przez 14–21 dni.
- Zakażenia przenoszone drogą płciową. Niepowikłane zakażenia rzeżączkowe, z wyjątkiem zakażeń odbytu u mężczyzn, niepowikłane zakażenia cewki moczowej, wewnątrzszyjkowe lub odbytu wywoływane przez Chlamydia trachomatis oraz nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej wywołane przez Ureaplasma urealyticum — 100 mg 2 razy na dobę przez 7 dni. Ostre zapalenie jąder i najądrza — 100 mg 2 razy na dobę przez 10 dni. Kiła pierwszorzędowa i drugorzędowa u pacjentów uczulonych na penicylinę, z wyjątkiem kobiet w ciąży — 200 mg 2 razy na dobę przez 2 tygodnie.
- Malaria. Malaria tropikalna oporna na chlorochinę — 200 mg raz na dobę przez co najmniej 7 dni w skojarzeniu z chininą. W profilaktyce u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat — 100 mg na dobę, począwszy od 1–2 dni przed wyjazdem, przez cały pobyt i jeszcze przez 4 tygodnie po powrocie, z uwzględnieniem aktualnych wytycznych dla danego regionu.
- Biegunka podróżnych. U dorosłych 200 mg pierwszego dnia podróży jednorazowo albo po 100 mg co 12 godzin, następnie 100 mg na dobę podczas pobytu, nie dłużej niż przez 21 dni.
- Leptospiroza. 200 mg jednorazowo raz w tygodniu w czasie pobytu w rejonie występowania leptospiroz, nie dłużej niż przez 21 dni, oraz jednorazowo 200 mg po zakończeniu podróży.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazań jest niewiele, ale są kategoryczne, a trzy z czterech wiążą się z wpływem tetracyklin na tworzenie zębów i układu szkieletowego.
- Nadwrażliwość na doksycyklinę, inne tetracykliny lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
- Dzieci poniżej 12 lat.
- Ciąża.
- Okres karmienia piersią: tetracykliny są wydzielane do mleka.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Przed rozpoczęciem leczenia należy przeprowadzić badanie lekowrażliwości wyizolowanego drobnoustroju, choć leczenie może być wdrożone przed uzyskaniem wyniku; po antybiogramie może być konieczna zmiana leku. Podejmując decyzję o leczeniu, uwzględnia się oficjalne wytyczne dotyczące stosowania leków przeciwbakteryjnych — to podstawowa zasada rozsądnego używania tak szerokiego antybiotyku.
- Słońce. Tetracykliny, w tym doksycyklina, mogą wywoływać nadwrażliwość na światło. Podczas kuracji trzeba unikać nasłonecznienia i sztucznego promieniowania UV, na przykład solarium, ze względu na możliwość fotodermatoz; przy pierwszych objawach rumienia skóry lek należy natychmiast odstawić.
- Biegunka po antybiotyku. Antybiotyki o szerokim zakresie działania niekiedy wywołują rzekomobłoniaste zapalenie jelit: zaburzenie prawidłowej flory jelitowej umożliwia namnożenie Clostridium difficile, której toksyny dają obraz kliniczny choroby. Biegunki, która wystąpiła podczas stosowania antybiotyku lub wkrótce po jego odstawieniu, nie należy leczyć samodzielnie — trzeba zwrócić się do lekarza. Istotne jest opóźnienie: o zapaleniu informowano nawet po ponad dwóch miesiącach od leczenia.
- Grzyby i drobnoustroje oporne. Podczas stosowania doksycykliny może nastąpić nadmierny rozwój niewrażliwych drobnoustrojów, na przykład Candida. Jeśli wystąpi takie zakażenie, doksycyklinę odstawia się i rozpoczyna właściwe leczenie.
- Wątroba i nerki. Ostrożność jest potrzebna przy niewydolności wątroby i przy przyjmowaniu innych leków hepatotoksycznych. U pacjentów z prawidłową czynnością nerek około 40% doksycykliny wydala się w ciągu 72 godzin, a przy ciężkiej niewydolności nerek z klirensem kreatyniny poniżej 10 ml/min tylko 1–5%; okres półtrwania w surowicy nie różni się przy tym istotnie, a hemodializa go nie zmienia.
- Zęby. Stosowanie w okresie rozwoju zębów — III trymestr ciąży, okres okołoporodowy, wczesne dzieciństwo — może spowodować przebarwienie i uszkodzenie zębów. Doksycyklina w mniejszym stopniu niż inne tetracykliny tworzy trwałe kompleksy z wapniem w tkankach kościotwórczych, ale nie znosi to ograniczenia.
Interakcje z innymi lekami
Pierwsza i najbardziej praktyczna grupa interakcji dotyczy wchłaniania. Leki zobojętniające z wielowartościowymi jonami glinu, wapnia i magnezu, a także preparaty żelaza, cynku i bizmutu zmniejszają wchłanianie doksycykliny; należy tu również wapń z mleka, przetworów mlecznych i soków owocowych. Takie leki i pokarmy przyjmuje się w odstępie co najmniej 2 godzin od doksycykliny.
Pozostałe interakcje wymagają uwagi lekarza. Doksycyklina nasila działanie leków przeciwzakrzepowych pochodnych kumaryny oraz pochodnych sulfonylomocznika, dlatego przy jednoczesnym stosowaniu kontroluje się stężenie glukozy i parametry krzepnięcia, a dawki tych leków może być konieczne zmniejszyć. Zwiększa nefrotoksyczność metoksyfluranu, przez co w trakcie leczenia nie należy stosować znieczulenia ogólnego z tym anestetykiem, oraz nasila toksyczność cyklosporyny, której stężenie przy jednoczesnym podawaniu się monitoruje. Doksycyklina zmniejsza skuteczność hormonalnych środków antykoncepcyjnych — na czas leczenia potrzebna jest dodatkowa metoda niehormonalna. Leki indukujące enzymy mikrosomalne — barbiturany, karbamazepina, difenylhydantoina, ryfampicyna, prymidon, fenytoina — przyspieszają metabolizm doksycykliny i mogą osłabić jej działanie, przez co rozważa się czasem zwiększenie dawki dobowej; alkohol również skraca okres półtrwania. Połączenie z teofiliną zwiększa częstość dolegliwości żołądkowo-jelitowych, a sama doksycyklina może zakłócać wyniki badania moczu na katecholaminy.
Ciąża i karmienie piersią
Doksycykliny nie należy stosować w czasie ciąży. Badania na zwierzętach dowodzą, że tetracykliny przenikają przez barierę łożyska i odkładają się w tkankach płodu. Doksycyklina w porównaniu z innymi tetracyklinami wykazuje mniejsze powinowactwo do tkanek młodych, szybko rosnących, ale nie wyklucza się jej toksycznego wpływu na rozwijający się płód. Ponadto przyjmowanie w okresie rozwoju zębów — III trymestr, okres okołoporodowy, wczesne dzieciństwo — może spowodować ich przebarwienie i uszkodzenie.
Doksycyklina przenika do mleka matki, dlatego podczas leczenia karmienie piersią należy przerwać. Powody podano konkretnie: u niemowląt możliwe są trwałe reakcje nadwrażliwości na światło, zakażenia drożdżakami oraz działania niepożądane związane z rozwojem kości i zębów.
Działania niepożądane
Najczęściej cierpi przewód pokarmowy: często występują brak łaknienia, nudności, wymioty, biegunka, zapalenie języka, trudności w połykaniu, zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy oraz zmiany zapalne okolic odbytu. Niezbyt często pojawia się rzekomobłoniaste zapalenie jelita z nadmiernym wzrostem Clostridium difficile, a z nieznaną częstością bóle brzucha, owrzodzenie i zapalenie przełyku. Podczas przedłużonego lub powtórnego leczenia możliwe są miejscowe zakażenia skóry lub nabłonka niewrażliwymi bakteriami i grzybami: swędzenie odbytu, zapalenie nabłonka jamy ustnej i języka, zewnętrznych narządów płciowych oraz pochwy; obserwowano też gronkowcowe zapalenie jelita cienkiego i okrężnicy.
Osobnej uwagi wymagają reakcje alergiczne i neurologiczne. Rzadko opisywano reakcję anafilaktyczną, zapalenie osierdzia, obrzęk naczynioruchowy i reakcję polekową z eozynofilią i objawami uogólnionymi (DRESS); z nieznaną częstością reakcje nadwrażliwości, duszność, niedociśnienie, objawy choroby posurowiczej, tachykardię i plamicę anafilaktyczną. Przy każdej z nich lek natychmiast się odstawia. Rzadko obserwuje się łagodny wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego — u niemowląt w postaci wypukłego ciemiączka, u starszych dzieci i dorosłych z bólami i zawrotami głowy oraz zaburzeniami widzenia w postaci mroczków i podwójnego widzenia. Niezbyt często występują niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość, neutropenia i eozynofilia; rzadko uszkodzenie wątroby, czasem z zapaleniem trzustki przy długotrwałym stosowaniu; bardzo rzadko szumy uszne i brązowo-czarne przebarwienie tarczycy bez zaburzeń jej czynności.
Przedawkowanie
Ostre przedawkowanie tetracyklin zdarza się bardzo rzadko. Objawami przedawkowania doksycykliny są gorączka, zaczerwienienie twarzy i zawroty głowy, niekiedy może dojść do zapaści.
Po ich wystąpieniu lek należy natychmiast odstawić i przystąpić do działań zmierzających do jak najszybszego usunięcia z organizmu niewchłoniętej jeszcze substancji lub zmniejszenia jej wchłaniania z przewodu pokarmowego: u pacjentów przytomnych prowokuje się wymioty i płucze żołądek. Dodatkowo podaje się leki zobojętniające sok żołądkowy albo sole wapnia i magnezu. W razie konieczności wdraża się leczenie objawowe i monitoruje podstawowe czynności życiowe — tętno i oddech. Hemodializa nie jest skuteczna w usuwaniu leku z organizmu.
Jak uzyskać receptę na Doxycyclinum Polfarmex online
Doksycyklina to antybiotyk o szerokim spektrum, a decyzję o jego zaleceniu podejmuje lekarz z uwzględnieniem rozpoznania, przypuszczalnego drobnoustroju i oficjalnych wytycznych. Przed leczeniem wskazane jest badanie lekowrażliwości, a rozpoczętą kurację może trzeba będzie zmienić po antybiogramie. Dlatego przepisanie antybiotyku na podstawie ankiety online bez badania nie jest możliwe, a przyjmowanie kapsułek pozostałych po poprzedniej kuracji „na wszelki wypadek” jest niebezpieczne i sprzyja oporności bakterii.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej kuracji, na przykład przy długotrwałym leczeniu boreliozy, oraz do pytań o profilaktykę przed wyjazdem. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, dawkę i czas przyjmowania, a przy profilaktyce malarii lub biegunki podróżnych — kraj i daty podróży. Koniecznie zgłoś nietolerancję tetracyklin, choroby wątroby i nerek, przyjmowanie leków przeciwzakrzepowych, przeciwcukrzycowych, cyklosporyny, leków przeciwdrgawkowych oraz preparatów żelaza czy wapnia, a także antykoncepcję hormonalną: na czas leczenia potrzebna jest dodatkowa metoda niehormonalna. Osobno powiedz, jeśli w trakcie przyjmowania pojawiła się biegunka — to powód, by zgłosić się do lekarza, a nie leczyć się samodzielnie — oraz jeśli planujesz urlop w słońcu. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
