Dopegyt®: skład i postać leku
Jedna tabletka zawiera 250 mg metyldopy. Jedna moc wystarcza na cały zakres leczenia: dawkę dobową składa się z liczby tabletek i dzieli na 2-4 porcje, a cały zakres roboczy mieści się między 500 mg a 2 g na dobę, przy maksimum 3 g.
Cechą tego leku jest to, że dawkę dobiera się nie szybciej niż raz na dwa dni, a pierwszy przyrost dodaje się do dawki wieczornej. Powodem jest działanie sedatywne, najbardziej widoczne na początku leczenia i przy zwiększaniu dawki.
Jak działa Dopegyt®
Metyldopa jest lekiem przeciwnadciśnieniowym o działaniu ośrodkowym, którego mechanizm nie został w pełni poznany. Po przeniknięciu do ośrodkowego układu nerwowego substancja obniża ciśnienie poprzez czynny metabolit, alfa-metylnoradrenalinę, a rozważa się kilka dróg naraz: zmniejszenie napięcia układu współczulnego przez pobudzenie ośrodkowych hamujących receptorów presynaptycznych alfa-2; działanie jako fałszywy neuroprzekaźnik zastępujący endogenną dopaminę na zakończeniach nerwów dopaminergicznych; zmniejszenie aktywności reninowej osocza i oporu naczyniowego; hamowanie enzymu dopa-dekarboksylazy, przez co spada synteza noradrenaliny, dopaminy i serotoniny oraz stężenia noradrenaliny i adrenaliny w tkankach.
Bezpośredniego wpływu na czynność serca metyldopa nie ma: nie zmniejsza rzutu serca, nie wywołuje odruchowej tachykardii, nie zmniejsza przesączania kłębuszkowego, nerkowego przepływu krwi ani frakcji przefiltrowanej. W części przypadków zwalnia tętno, a receptory adrenergiczne zachowują w trakcie leczenia wrażliwość.
Wskazania do stosowania
Wskazanie jest jedno: nadciśnienie tętnicze. Sformułowanie jest maksymalnie krótkie, ale lek ma swoje miejsce w praktyce — przede wszystkim dzięki doświadczeniu w leczeniu podwyższonego ciśnienia u kobiet w ciąży, o czym szerzej w odpowiedniej części.
Przeciwwskazania: nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze; czynna choroba wątroby, na przykład ostre zapalenie wątroby albo marskość; choroba wątroby indukowana metyldopą w wywiadzie; jednoczesne leczenie inhibitorem MAO; depresja; guz chromochłonny.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawka początkowa wynosi zwykle 250 mg 2-3 razy na dobę przez pierwsze dwa dni. Dalej dawkę stopniowo zwiększa się albo zmniejsza w zależności od tego, jak bardzo spadło ciśnienie, w odstępach nie mniejszych niż dwa dni. Ze względu na możliwą sedację przez pierwsze 2-3 dni i przy każdym zwiększeniu dawki podnosi się najpierw dawkę wieczorną. Dawka podtrzymująca wynosi zwykle od 500 mg do 2 g na dobę w 2-4 porcjach, a maksymalna dawka dobowa to 3 g. Jeśli 2 g na dobę nie obniża ciśnienia wystarczająco, do leczenia dołącza się inne leki przeciwnadciśnieniowe.
Po 2-3 miesiącach leczenia może rozwinąć się tolerancja: skuteczną kontrolę ciśnienia przywraca się zwiększeniem dawki metyldopy albo dodaniem leku moczopędnego. Po odstawieniu ciśnienie wraca do poziomu sprzed terapii w ciągu 48 godzin, i to bez reakcji z odstawienia. Jeśli pacjent przyjmuje już inne leki przeciwnadciśnieniowe, dobowa dawka początkowa metyldopy nie powinna przekraczać 500 mg, a dawki dotychczasowych leków zmniejsza się stopniowo; przy dołączaniu metyldopy do trwającej terapii może być konieczna korekta obu preparatów.
| Etap | Schemat |
|---|---|
| Pierwsze dwa dni | 250 mg 2-3 razy na dobę |
| Zmiana dawki | nie częściej niż raz na dwa dni, jako pierwszą zwiększa się dawkę wieczorną |
| Dawka podtrzymująca | 500 mg - 2 g na dobę w 2-4 porcjach |
| Dawka maksymalna | 3 g na dobę |
| Niewystarczający efekt 2 g na dobę | dołącza się inne leki przeciwnadciśnieniowe |
| Start przy trwającej terapii | nie więcej niż 500 mg na dobę, dawki dotychczasowych leków zmniejsza się stopniowo |
| Po odstawieniu | ciśnienie wraca do wartości sprzed leczenia w 48 godzin, bez reakcji z odstawienia |
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania wątrobowe warto omówić osobno. Czynna choroba wątroby — ostre zapalenie, marskość — wyklucza podanie leku, podobnie jak każde uszkodzenie wątroby wywołane wcześniej metyldopą. To nie formalność: w pierwszych dwóch-trzech miesiącach leczenia możliwe są gorączka z eozynofilią, nieprawidłowe próby wątrobowe i żółtaczka, a bardzo rzadko opisywano śmiertelną martwicę wątroby.
Depresja na liście przeciwwskazań też nie znalazła się przypadkiem: lek działa ośrodkowo i może pogłębić stan depresyjny. Inhibitory MAO są zabronione jako połączenie, a guz chromochłonny wyklucza stosowanie z uwagi na mechanizm samej choroby.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Kluczową praktyczną cechą metyldopy jest wpływ na wyniki badań krwi. U 10-20% pacjentów przy długotrwałym leczeniu pojawia się dodatni bezpośredni test Coombsa. W pierwszych 6 miesiącach terapii zdarza się to rzadko, a jeśli nie wystąpi w ciągu 12 miesięcy, jest mało prawdopodobne później; wynik wiąże się z wielkością dawki i staje się ujemny po kilku tygodniach lub miesiącach od zakończenia leczenia. Sam dodatni test Coombsa nie jest przeciwwskazaniem do dalszej terapii, ale wymaga sprawdzenia, czy nie doszło do niedokrwistości hemolitycznej.
Stąd sposób kontroli: morfologię i bezpośredni test Coombsa zaleca się wykonać przed rozpoczęciem leczenia, a następnie w 6. i 12. miesiącu. Jeśli planowana jest transfuzja krwi, przed nią przeprowadza się zarówno test bezpośredni, jak i pośredni — wiedza o dodatnim wyniku ułatwia dobranie krwi. Przy potwierdzonej niedokrwistości hemolitycznej lek się odstawia; odstawienie, z podaniem kortykosteroidu lub bez, zwykle prowadzi do szybkiej remisji, choć rzadko zdarzały się przypadki śmiertelne. Metyldopy nigdy nie podaje się ponownie osobie, u której już wcześniej wywołała niedokrwistość hemolityczną.
Interakcje z innymi lekami
Inhibitorów MAO nie wolno stosować równocześnie z metyldopą. Pozostałe interakcje dzielą się na dwie grupy. Osłabiają działanie hipotensyjne: sympatykomimetyki, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, fenotiazyny, doustne preparaty żelaza — siarczan i glukonian żelazawy zmniejszają dostępność biologiczną metyldopy — niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz preparaty zawierające estrogeny.
Nasilają działanie hipotensyjne inne leki przeciwnadciśnieniowe, przez sumowanie efektów, oraz preparaty znieczulające. Osobno stoi lit: metyldopa i lit mogą nawzajem modyfikować swoje działanie, więc takie połączenie wymaga ostrożności. Wreszcie w czasie leczenia nie wolno spożywać alkoholu.
| Grupa | Co się dzieje |
|---|---|
| Inhibitory MAO | jednoczesne stosowanie zabronione |
| Sympatykomimetyki, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, fenotiazyny | osłabienie działania hipotensyjnego |
| Doustne preparaty żelaza | zmniejszenie dostępności biologicznej metyldopy |
| Niesteroidowe leki przeciwzapalne, estrogeny | osłabienie działania hipotensyjnego |
| Inne leki przeciwnadciśnieniowe i preparaty znieczulające | sumujące się obniżenie ciśnienia |
| Lit | wzajemna modyfikacja działania, potrzebna ostrożność |
Ciąża i karmienie piersią
Metyldopa była stosowana pod ścisłą kontrolą medyczną w leczeniu nadciśnienia w ciąży i nie wykryto dowodów klinicznych sugerujących szkodliwy wpływ na płód lub noworodka. Opublikowane raporty dotyczące stosowania we wszystkich trymestrach wskazują, że uszkodzenie płodu związane z tym lekiem jest mało prawdopodobne.
Metyldopa przenika jednak przez łożysko, pojawia się w krwi pępowinowej i w mleku kobiecym. Działania teratogennego nie stwierdzono, ale możliwości uszkodzenia płodu nie da się wykluczyć, dlatego kobietom w ciąży, mogącym zajść w ciążę, planującym ciążę oraz karmiącym lek podaje się tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść uzasadnia ryzyko. Decyzję podejmuje lekarz.
Działania niepożądane
Najbardziej zauważalna na początku leczenia jest sedacja: zwykle przemijająca, pojawia się w pierwszych dniach i przy zwiększaniu dawki, a na ten czas należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn. Osobną grupę stanowią reakcje ze strony krwi i wątroby: dodatni test Coombsa, rzadko odwracalna trombocytopenia, okazjonalnie gorączka w pierwszych 3 tygodniach leczenia, czasem z eozynofilią lub nieprawidłowymi próbami wątrobowymi, a także żółtaczka, najczęściej w pierwszych dwóch-trzech miesiącach.
| Grupa | Objawy |
|---|---|
| Układ nerwowy | sedacja, senność, osłabienie, zawroty głowy, ból głowy |
| Krew | dodatni test Coombsa, niedokrwistość hemolityczna, rzadko odwracalna trombocytopenia |
| Wątroba | gorączka z eozynofilią, nieprawidłowe próby wątrobowe, żółtaczka, cholestaza, bardzo rzadko martwica wątroby |
| Serce i naczynia | spadek ciśnienia, niedociśnienie ortostatyczne, zwolnienie tętna, obrzęki i przyrost masy ciała |
| Przewód pokarmowy | suchość w jamie ustnej, nudności, wymioty, zaparcia, wzdęcie brzucha, biegunka |
Przedawkowanie
Objawy ostrego przedawkowania to nagłe obniżenie ciśnienia, znaczna senność, osłabienie, bradykardia, zawroty głowy, zaparcia, wzdęcie brzucha, gazy, biegunka, nudności i wymioty.
Tuż po przedawkowaniu płukanie żołądka i wywołanie wymiotów zmniejszają ilość wchłoniętego leku. Swoistej odtrutki nie ma, leczenie jest objawowe; metyldopę można usunąć za pomocą dializy, a wlewy zwiększają wydalanie z moczem. Trzeba starannie monitorować czynność serca. Dializa ma też inne następstwo praktyczne: ponieważ metyldopa jest w jej trakcie usuwana, po zabiegu ciśnienie może ponownie wzrosnąć.
Jak uzyskać receptę na Dopegyt® online
Dopegyt® wydawany jest na receptę, a e-receptę wystawia lekarz po ocenie stanu pacjenta. W serwisie e-zdrowie.com wypełnia się ankietę: dane pacjenta, aktualną dawkę, wartości ciśnienia, wyniki morfologii i prób wątrobowych, choroby współistniejące oraz wszystkie przyjmowane leki. Koniecznie trzeba zgłosić depresję, choroby wątroby, ciążę lub jej planowanie, a także przyjmowanie preparatów żelaza i litu.
Lekarz analizuje ankietę i podejmuje decyzję; przy braku danych zadaje pytania uzupełniające albo proponuje wizytę stacjonarną. Po wystawieniu czterocyfrowy kod przychodzi SMS-em i na e-mail, a z nim i numerem PESEL tabletki wyda każda polska apteka. I dwie zasady na cały czas kuracji: badanie krwi z testem Coombsa wykonuje się przed rozpoczęciem leczenia oraz w 6. i 12. miesiącu, a każde zwiększenie dawki uzgadnia się z lekarzem i zaczyna od dawki wieczornej.
