Diaprel® MR - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Diaprel® MR: skład i postać leku

Jedna tabletka o zmodyfikowanym uwalnianiu zawiera 60 mg gliklazydu. Skrót MR w nazwie oznacza właśnie zmodyfikowane uwalnianie: lek oddaje substancję czynną stopniowo, co pozwala przyjmować go raz na dobę.

Tabletkę 60 mg można przełamać i nie jest to ozdobna kreska: podzielność ułatwia dawkowanie. Jedna tabletka 60 mg jest równoważna dwóm po 30 mg, a dawka dobowa mieści się w przedziale od pół do 2 tabletek. Połyka się ją bez rozgniatania i bez żucia.

Jak działa Diaprel® MR

Gliklazyd to doustna, hipoglikemizująca pochodna sulfonylomocznika, różniąca się od innych przedstawicieli grupy heterocyklicznym pierścieniem z wbudowanym atomem azotu. Zmniejsza stężenie glukozy we krwi, pobudzając wydzielanie insuliny przez komórki beta wysp Langerhansa.

Z tego mechanizmu wynikają zarówno główne ograniczenie leku, jak i jego główne ryzyko. Gliklazyd działa tylko tam, gdzie komórki beta zachowały zdolność wytwarzania insuliny — dlatego w cukrzycy typu 1 jest bezużyteczny i przeciwwskazany. A ponieważ pobudza wydzielanie insuliny niezależnie od tego, czy pacjent zjadł posiłek, pominięcie śniadania wprost przekłada się na hipoglikemię. Odnotowano też, że zwiększone poposiłkowe wydzielanie insuliny i białka C utrzymuje się nawet po 2 latach leczenia, a poza metabolizmem gliklazyd wpływa również na naczynia.

Wskazania do stosowania

Wskazanie jest jedno: cukrzyca insulinoniezależna typu 2 u osób dorosłych, kiedy przestrzeganie diety, ćwiczenia fizyczne oraz zmniejszenie masy ciała nie wystarczają do utrzymania prawidłowego stężenia glukozy we krwi.

Sformułowanie porządkuje priorytety: dieta, ruch i masa ciała są pierwsze, a lek dochodzi wtedy, gdy okazały się niewystarczające. To nie formalność — od regularności posiłków wprost zależy bezpieczeństwo leczenia, a ulotka mówi o tym osobno i stanowczo.

Sposób stosowania i dawkowanie

Dawka dobowa wynosi od pół do 2 tabletek, czyli 30–120 mg, i przyjmuje się ją doustnie jednorazowo w porze śniadania. Dawkę dobiera się indywidualnie w zależności od reakcji metabolicznej — stężenia glukozy we krwi i HbA1c. W razie pominięcia dawki nie wolno zwiększać dawki przyjmowanej następnego dnia.

• Początek leczenia. Zalecana dawka początkowa to 30 mg na dobę. Jeśli stężenie glukozy jest skutecznie kontrolowane, dawka ta pozostaje leczeniem podtrzymującym; jeśli nie, zwiększa się ją stopniowo do 60, 90 lub 120 mg na dobę.
• Tempo zwiększania. Dawki nie powinno się zwiększać częściej niż co miesiąc. Wyjątkiem są pacjenci, u których po 2 tygodniach leczenia glikemia nie zmalała: u nich dawkę można zwiększyć pod koniec drugiego tygodnia. Maksymalna zalecana dawka dobowa to 120 mg.
• Zamiana z gliklazydu 80 mg. Jedna tabletka zawierająca 80 mg gliklazydu jest porównywalna z 30 mg leku w postaci o zmodyfikowanym uwalnianiu; zmiany dokonuje się pod warunkiem monitorowania parametrów krwi.
• Zamiana z innego leku doustnego. Jest możliwa z uwzględnieniem dawki i okresu półtrwania poprzedniego leku; okres przejściowy nie jest konieczny. Zaczyna się od 30 mg na dobę i dalej modyfikuje dawkę zależnie od reakcji glikemii.
• Ostrożność przy zmianie sulfonylomocznika. Jeśli poprzedni lek miał przedłużony okres półtrwania, może być konieczna kilkudniowa przerwa, aby zapobiec efektowi addycyjnemu dwóch preparatów i wywołanej nim hipoglikemii.

Przeciwwskazania

Lista przeciwwskazań obejmuje zarówno stany, w których lek nie działa, jak i te, w których jest niebezpieczny.

• Nadwrażliwość na gliklazyd lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także na inne pochodne sulfonylomocznika i sulfonamidy.
• Cukrzyca typu 1.
• Stan przedśpiączkowy i śpiączka cukrzycowa, ketoza i kwasica cukrzycowa.
• Ciężka niewydolność nerek lub wątroby — w tych przypadkach zaleca się insulinę.
• Leczenie mikonazolem.
• Okres karmienia piersią.

Środki ostrożności i szczególne zalecenia

Główny temat ostrzeżeń to hipoglikemia, a zaczyna się on od jedzenia. Leczenie stosuje się jedynie u pacjentów regularnie odżywiających się, co dotyczy przede wszystkim śniadania. Regularne spożywanie węglowodanów jest ważne, bo ryzyko hipoglikemii rośnie, gdy posiłek jest przyjęty późno, gdy jest go za mało lub gdy zawiera mało węglowodanów. Hipoglikemia częściej pojawia się podczas diet niskokalorycznych, po długotrwałym lub forsownym wysiłku fizycznym, przy piciu alkoholu oraz przy leczeniu skojarzonym lekami przeciwcukrzycowymi. Niektóre przypadki ciężkiej i przedłużonej hipoglikemii mogą wymagać leczenia szpitalnego i podawania glukozy przez kilka dni.

• Czynniki ryzyka hipoglikemii. Brak współpracy ze strony pacjenta, zwłaszcza u osób starszych; niedożywienie, nieregularne pory posiłków, opuszczanie posiłków, okresy poszczenia i zmiany w diecie; brak równowagi między wysiłkiem fizycznym a podażą węglowodanów; niewydolność nerek i ciężka niewydolność wątroby; przedawkowanie leku; niektóre zaburzenia endokrynologiczne — zaburzenia czynności tarczycy, niedoczynność przysadki i niewydolność nadnerczy; równoczesne podawanie pewnych leków.
• Nerki i wątroba. Przy niewydolności wątroby lub ciężkiej niewydolności nerek farmakokinetyka i farmakodynamika gliklazydu może być zmieniona, a hipoglikemia może się przedłużać i wymagać odpowiedniego postępowania.
• Edukacja pacjenta i rodziny. Ryzyko hipoglikemii, jej objawy, leczenie i czynniki predysponujące trzeba wyjaśnić nie tylko pacjentowi, ale i członkom jego rodziny. Pacjenta informuje się też o istotnej roli zaleceń dietetycznych, regularnych ćwiczeń i regularnego oznaczania stężenia glukozy.
• Sytuacje zmieniające kontrolę glikemii. Wpływ na nią mają preparaty z zielem dziurawca, gorączka, uraz, infekcja lub zabieg chirurgiczny; w niektórych przypadkach konieczne bywa podanie insuliny.

Interakcje z innymi lekami

Interakcje gliklazydu dzielą się na te, które nasilają działanie hipoglikemizujące i grożą hipoglikemią, oraz te, które je osłabiają i prowadzą do wzrostu glikemii.

• Mikonazol stosowany ogólnie i w postaci żelu do jamy ustnej nasila działanie hipoglikemizujące, z możliwością wywołania objawów hipoglikemii lub nawet śpiączki. Właśnie dlatego to połączenie wpisano do przeciwwskazań.
• Fenylbutazon stosowany ogólnie nasila działanie pochodnych sulfonylomocznika przez rozerwanie połączeń z białkami osocza i zmniejszenie ich wydalania. Zaleca się wybór innego leku przeciwzapalnego, poinformowanie pacjenta i podkreślenie roli samokontroli, a w razie potrzeby dostosowanie dawki w trakcie i po leczeniu.
• Alkohol nasila działanie hipoglikemizujące przez blokowanie reakcji kompensacyjnych, co może prowadzić do śpiączki hipoglikemicznej. Alkoholu i leków go zawierających należy unikać.
• Nasilenie działania i niekiedy hipoglikemia są możliwe przy jednoczesnym przyjmowaniu innych leków przeciwcukrzycowych — insuliny, akarbozy, metforminy, tiazolidynedionów, inhibitorów DPP-4 i agonistów receptora GLP-1 — a także leków blokujących receptory adrenergiczne, flukonazolu, inhibitorów ACE (kaptopryl, enalapryl), leków blokujących receptory H2, inhibitorów MAO, sulfonamidów, klarytromycyny i NLPZ.
• Danazol ma działanie diabetogenne. Jeśli nie można uniknąć jego zastosowania, pacjenta ostrzega się o konieczności kontroli stężenia glukozy we krwi i w moczu, a dawkę gliklazydu w razie potrzeby dostosowuje w trakcie i po leczeniu.
• Chloropromazyna w dużych dawkach, powyżej 100 mg na dobę, zwiększa stężenie glukozy przez zmniejszenie wydzielania insuliny. Glikokortykosteroidy podawane ogólnie i miejscowo, w tym preparaty dostawowe, na skórę i doodbytnicze, oraz tetrakozaktyd zwiększają stężenie glukozy z możliwą kwasicą ketonową wskutek zmniejszonej tolerancji węglowodanów. W obu przypadkach potrzebna jest wzmożona kontrola glikemii, zwłaszcza na początku leczenia, i możliwe jest dostosowanie dawki.

Ciąża i karmienie piersią

Brak danych albo są one bardzo ograniczone — mniej niż 300 kobiet w ciąży — choć istnieją nieliczne dane dotyczące innych pochodnych sulfonylomocznika. W badaniach na zwierzętach gliklazyd nie wykazywał działania teratogennego, jednak jako środek ostrożności zaleca się unikanie jego stosowania podczas ciąży. Ważniejsze jest co innego: normoglikemię należy uzyskać przed poczęciem, aby zmniejszyć niebezpieczeństwo wad wrodzonych u płodu w wyniku niewyrównanej cukrzycy u matki.

Stosowanie doustnych leków hipoglikemizujących w ciąży uznano za niewłaściwe, a lekiem pierwszego wyboru w leczeniu cukrzycy u kobiet w ciąży jest insulina. Dlatego leki doustne odstawia się i rozpoczyna insulinoterapię przed próbą zajścia w ciążę lub niezwłocznie po jej stwierdzeniu. Nie wiadomo, czy gliklazyd lub jego metabolity przenikają do mleka kobiecego; ze względu na niebezpieczeństwo hipoglikemii u noworodka lek jest przeciwwskazany u kobiet karmiących piersią. Nie obserwowano wpływu na płodność u szczurów.

Działania niepożądane

Najczęstszym działaniem niepożądanym gliklazydu jest hipoglikemia, a występuje ona przy nieregularnych posiłkach, zwłaszcza gdy są pomijane. Jej objawy są różnorodne: ból głowy, silny głód, nudności, wymioty, zmęczenie, zaburzenia snu, pobudzenie, agresja, osłabiona koncentracja, zaburzenia świadomości i spowolnienie reakcji, depresja, uczucie splątania, zaburzenia widzenia i mowy, afazja, drżenie, niedowłady, zaburzenia czucia, zawroty głowy, uczucie bezsilności, utrata samokontroli, majaczenie, drgawki, płytki oddech, bradykardia, senność i utrata świadomości, co może prowadzić do śpiączki oraz zgonu. Dodatkowo obserwuje się objawy pobudzenia adrenergicznego: pocenie się, wilgotność skóry, niepokój, tachykardię, nadciśnienie, kołatanie serca, dławicę piersiową i zaburzenia rytmu serca.

Objawy zazwyczaj ustępują po podaniu węglowodanów, czyli cukru — a warto wiedzieć zawczasu, że sztuczne substancje słodzące nie wywołują żadnego efektu. Doświadczenia z innymi pochodnymi sulfonylomocznika pokazują, że hipoglikemia może wystąpić ponownie, nawet jeśli pomiary początkowo wskazywały na skuteczność leczenia. W przypadku ciężkiej lub długotrwałej hipoglikemii, nawet okresowo kontrolowanej cukrem, leczenie rozpoczyna się niezwłocznie, aż po hospitalizację. Zaburzeń żołądkowo-jelitowych — bólu brzucha, nudności, wymiotów, niestrawności, biegunki i zaparć — można uniknąć, przyjmując gliklazyd w trakcie śniadania. Rzadziej obserwuje się reakcje skórne: wysypkę, świąd, pokrzywkę, obrzęk naczynioruchowy, rumień, wykwity plamkowo-grudkowe, odczyny pęcherzowe, w tym zespół Stevensa-Johnsona, martwicę toksyczno-rozpływną naskórka i autoimmunologiczne choroby pęcherzowe, a wyjątkowo DRESS. Rzadko występują zmiany w obrazie krwi — niedokrwistość, leukopenia, małopłytkowość, granulocytopenia — przemijające po zaprzestaniu leczenia, oraz zwiększona aktywność enzymów wątrobowych.

Przedawkowanie

Przedawkowanie pochodnych sulfonylomocznika może wywołać hipoglikemię. Nieznaczne jej objawy, bez utraty przytomności i objawów neurologicznych, koryguje się podaniem węglowodanów, dostosowaniem dawki lub zmianą diety, a pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją, dopóki lekarz nie upewni się, że zagrożenie minęło.

Ciężkie objawy ze śpiączką, drgawkami lub innymi zaburzeniami neurologicznymi wymagają natychmiastowej pomocy medycznej i hospitalizacji. W razie rozpoznania lub podejrzenia śpiączki hipoglikemicznej podaje się pacjentowi w szybkim wlewie dożylnym 50 ml hipertonicznego roztworu glukozy 20–30%, a następnie wlew ciągły 10% roztworu glukozy wystarczający do utrzymania stężenia glukozy powyżej 1 g/l. Pacjent pozostaje pod ścisłą obserwacją, a o jej dalszym prowadzeniu decyduje lekarz. Dializa jest tu nieskuteczna, ponieważ gliklazyd silnie wiąże się z białkami osocza.

Jak uzyskać receptę na Diaprel® MR online

Gliklazyd stosuje się w cukrzycy typu 2, gdy dieta, wysiłek fizyczny i redukcja masy ciała okazały się niewystarczające. Przed pierwszym zaleceniem lekarz musi potwierdzić typ cukrzycy, ocenić czynność nerek i wątroby oraz wykluczyć ketozę, a dawkę dobiera się stopniowo, w odstępach nie częstszych niż miesięczne. Dlatego rozpoczęcie leczenia na podstawie ankiety online nie jest możliwe.

Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej terapii. W ankiecie podaj rozpoznanie, aktualną dawkę — 30, 60, 90 czy 120 mg — czas przyjmowania, ostatnie wartości glukozy i hemoglobiny glikowanej oraz pozostałe leki przeciwcukrzycowe w schemacie. Koniecznie zgłoś epizody hipoglikemii i to, czy odczuwasz jej objawy ostrzegawcze, pomijanie śniadań i nieregularne posiłki, choroby nerek i wątroby, zaburzenia czynności tarczycy, przysadki i nadnerczy, a także planowane operacje, infekcje i gorączkę — w tych sytuacjach potrzebna bywa insulina. Osobno wymień leki: mikonazol, flukonazol, klarytromycynę, leki β-adrenolityczne, inhibitory ACE, NLPZ, glikokortykosteroidy, neuroleptyki i suplementy z dziurawcem. Kobiety powinny poinformować o ciąży, jej planowaniu lub karmieniu piersią: w tych przypadkach stosuje się insulinę. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.