Deprexolet®: skład i postać farmaceutyczna
Deprexolet® jest dostępny w postaci tabletek powlekanych. Jedna tabletka zawiera 10 mg, 30 mg lub 60 mg mianseryny w postaci chlorowodorku. Trzy dawki umożliwiają rozpoczęcie leczenia od małej dawki i jej stopniowe zwiększanie, a następnie przejście na wygodny schemat dawki podtrzymującej.
Różne dawki przeznaczone są także do różnych wskazań: tabletki 10 mg i 30 mg stosuje się w zespole depresyjnym, tabletki 60 mg — w objawach depresyjnych różnego pochodzenia. Tabletkę należy połykać w całości, nie rozgryzając.
Jak działa Deprexolet®
Mianseryna jest czteropierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym z grupy piperyzynoazepin, który dodatkowo wykazuje działanie uspokajające. Pod względem budowy chemicznej nie jest podobna do trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych: w jej strukturze nie występuje łańcuch boczny uważany za odpowiedzialny za działanie przeciwcholinergiczne tej grupy leków. Mechanizm działania jest złożony i obejmuje blokowanie presynaptycznych receptorów α2-adrenergicznych, co nasila ośrodkowe przekaźnictwo noradrenergiczne, hamowanie wychwytu zwrotnego noradrenaliny oraz wpływ na ośrodkowe receptory serotoninowe 5-HT1c, 5-HT2 i 5-HT3. Metabolity mianseryny, 8-hydroksymianseryna i demetylmianseryna, są słabymi inhibitorami neuronalnego wychwytu noradrenaliny.
Pod względem aktywności przeciwdepresyjnej mianseryna jest zbliżona do amitryptyliny i imipraminy, jednak w odróżnieniu od nich nie wywiera istotnego działania przeciwcholinergicznego i nie wpływa na przekaźnictwo dopaminergiczne. Właściwe działanie przeciwdepresyjne ujawnia się po kilku dniach leczenia, a poprawa kliniczna zwykle następuje po kilku tygodniach. Na początku terapii wyraźnie występuje stosunkowo silne działanie uspokajające i nasenne, związane głównie z blokowaniem receptorów histaminowych H1 oraz receptorów α1-adrenergicznych: może ono pojawić się już w pierwszej dobie i jest najbardziej zauważalne w pierwszym tygodniu. Lek ma także działanie przeciwlękowe, pogłębia i wydłuża sen, a w dawkach terapeutycznych nie wpływa na układ krążenia i jest lepiej tolerowany niż trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.
Wskazania do stosowania
Tabletki 10 mg i 30 mg stosuje się w leczeniu zespołu depresyjnego. Tabletki 60 mg zaleca się w przypadku objawów depresyjnych różnego pochodzenia, gdy wskazane jest leczenie farmakologiczne.
Lek nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Decyzję o rozpoczęciu terapii, wyborze dawki i jej modyfikacji podejmuje lekarz, oceniając nasilenie stanu, choroby współistniejące oraz inne stosowane leki.
Sposób podawania i dawkowanie
Dawkę dobiera się indywidualnie dla każdego pacjenta. Leczenie rozpoczyna się od dawki 30 mg na dobę — jednorazowo wieczorem lub w dawkach podzielonych; dawka wieczorna jest preferowana ze względu na korzystny wpływ na sen. Dawkę zwiększa się stopniowo, co kilka dni, aż do uzyskania pożądanego efektu klinicznego. Zwykła dawka podtrzymująca wynosi 30–90 mg na dobę, przy stosowaniu tabletek 60 mg — od 60 do 90 mg na dobę, w zależności od nasilenia depresji. U niektórych pacjentów konieczne są większe dawki, jednak maksymalną dawką dobową w leczeniu depresji jest 120 mg. U pacjentów w podeszłym wieku w początkowej fazie leczenia nie należy przekraczać dawki 30 mg na dobę, dawkę zwiększa się ostrożnie, a zadowalający efekt kliniczny zwykle uzyskuje się przy mniejszej dawce podtrzymującej niż u pozostałych dorosłych.
| Sytuacja | Dawka mianseryny |
|---|---|
| Dorośli, początek leczenia | 30 mg na dobę — wieczorem lub w dawkach podzielonych |
| Dorośli, terapia podtrzymująca | 30–90 mg na dobę |
| Maksymalna dawka dobowa w depresji | 120 mg |
| Pacjenci w podeszłym wieku | początkowo — nie więcej niż 30 mg na dobę, zwiększanie dawki ostrożne, dawka podtrzymująca zazwyczaj mniejsza |
| Dzieci i młodzież poniżej 18 lat | nie stosować |
Czas trwania leczenia
Przy odpowiednio dobranej dawce korzystna odpowiedź kliniczna zazwyczaj występuje w ciągu 2–4 tygodni. W razie jej braku dawkę można zwiększyć; jeśli poprawa nie nastąpi w ciągu kolejnych 2–4 tygodni, leczenie przerywa się. W pojedynczych przypadkach poprawę uzyskuje się dopiero po kilku miesiącach stosowania. Po uzyskaniu poprawy leczenie warto kontynuować jeszcze przez 4–6 miesięcy: terapię przeciwdepresyjną należy prowadzić co najmniej kilka miesięcy po ustąpieniu objawów depresji, w przeciwnym razie istnieje duże ryzyko nawrotu choroby. Nagłe odstawienie leku bardzo rzadko powoduje objawy odstawienne, jednak decyzję o zakończeniu terapii również podejmuje lekarz.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na mianserynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów monoaminooksydazy oraz przez 2 tygodnie po zakończeniu ich przyjmowania. Kolejne dwa przeciwwskazania wynikają ze stanu pacjenta: pobudzenie maniakalne i ciężkie uszkodzenie wątroby.
Wyraźnie zaznaczono, że leku nie należy stosować u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat: w badaniach klinicznych zachowania samobójcze i wrogość występowały u nich częściej niż podczas przyjmowania placebo, a długoterminowe dane dotyczące wpływu na wzrost, dojrzewanie płciowe i rozwój poznawczy są niedostępne.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Depresji z natury towarzyszy zwiększone ryzyko myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstwa, a ryzyko to utrzymuje się aż do uzyskania pełnej remisji. Ponieważ poprawa może nie wystąpić w ciągu pierwszych tygodni leczenia lub później, pacjenta należy w tym czasie szczególnie uważnie obserwować; wiadomo, że ryzyko może wzrastać także we wczesnej fazie zdrowienia. Metaanaliza badań z zastosowaniem placebo u dorosłych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25. roku życia. Pacjenta i jego bliskich należy ostrzec o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku nasilenia objawów, pojawienia się myśli samobójczych lub nietypowych zmian zachowania, a pacjentowi wydaje się ograniczoną liczbę tabletek.
- ostrożność po niedawno przebytym zawale mięśnia sercowego, w bloku serca oraz w chorobach szpiku kostnego;
- ostrożność u pacjentów w podeszłym wieku, a także w cukrzycy, niewydolności wątroby i nerek oraz podczas przyjmowania innych leków;
- stosowania u pacjentów z padaczką należy unikać; w razie wystąpienia drgawek leczenie przerywa się;
- w razie pojawienia się żółtaczki leczenie należy przerwać;
- u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową możliwa jest hipomania — w takim przypadku lek należy odstawić;
- ostrożność w jaskrze z wąskim kątem przesączania i w przeroście gruczołu krokowego, choć lek w dawkach terapeutycznych nie wykazuje działania przeciwcholinergicznego;
- lek nasila depresyjny wpływ alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego należy zrezygnować ze spożywania alkoholu;
- przed planowanym zabiegiem operacyjnym należy poinformować anestezjologa o stosowaniu mianseryny.
W ciągu pierwszych trzech miesięcy leczenia, szczególnie u osób w podeszłym wieku, co 4 tygodnie kontroluje się morfologię krwi; w przypadku spadku liczby leukocytów poniżej 3000 na milimetr sześcienny leczenie przerywa się i po przerwie ponownie wykonuje się rozmaz krwi. Okresowo kontroluje się czynność wątroby i nerek, u pacjentów z cukrzycą regularnie oznacza się poziom glukozy, a w nadciśnieniu tętniczym mierzy się ciśnienie. Podczas leczenia mianseryną opisywano przypadki wydłużenia odstępu QT i komorowych zaburzeń rytmu, w tym częstoskurczu typu „torsade de pointes”, dlatego przed rozpoczęciem terapii koryguje się niski poziom potasu i magnezu, a przy obecności czynników ryzyka — wrodzonego zespołu wydłużonego QT, wieku powyżej 65 lat, organicznych chorób serca, chorób nerek lub wątroby, jednoczesnego stosowania innych leków wydłużających odstęp QT — zachowuje się szczególną ostrożność. W przypadku wydłużenia QTc powyżej 500 milisekund lub o więcej niż 60 milisekund rozważa się zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Ze względu na możliwą senność i zmęczenie, zwłaszcza w pierwszych dniach, w trakcie leczenia nie wolno prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn w ruchu.
Interakcje z innymi lekami
Mianseryny nie wolno stosować jednocześnie z inhibitorami monoaminooksydazy — moklobemidem, tranylcyprominą, linezolidem — ani przez 2 tygodnie po ich odstawieniu; odwrotnie, przed rozpoczęciem terapii tymi lekami po zakończeniu stosowania mianseryny również powinno upłynąć około 2 tygodni. Lek nasila działanie alkoholu, barbituranów, leków uspokajających i przeciwlękowych, a także może nasilać działanie leków cholinolitycznych i efekt przeciwdepresyjny fluoksetyny. Jednoczesne stosowanie z glikozydami nasercowymi lub lekami przeciwarytmicznymi o działaniu podobnym do chinidyny zwiększa ryzyko zaburzeń rytmu, a połączenie z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, na przykład z niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi i antybiotykami, zwiększa ryzyko komorowego częstoskurczu typu „torsade de pointes”.
Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji z lekami hipotensyjnymi — betanidyną, klonidyną, metylodopą, guanetydyną, hydralazyną i propranololem — jednak podczas leczenia skojarzonego zaleca się częstsze pomiary ciśnienia tętniczego. Leki przeciwpadaczkowe indukujące enzym CYP3A4, takie jak fenytoina i karbamazepina, mogą zmniejszać stężenie mianseryny w osoczu, dlatego przy ich włączaniu lub odstawianiu dawkę należy zweryfikować, a podczas leczenia fenytoiną kontrolować jej stężenie we krwi. Mianseryna może wpływać na metabolizm pochodnych kumaryny, w tym warfaryny: takie skojarzenie wymaga szczególnej ostrożności i częstszej kontroli parametrów krzepnięcia krwi.
Ciąża i karmienie piersią
Mianseryna w niewielkim stopniu przenika przez łożysko. W badaniach na zwierzętach nie wykazano działania teratogennego, ograniczone dane dotyczące stosowania u ludzi nie wskazują na szkodliwy wpływ na płód lub noworodka, jednak odpowiednio kontrolowanych badań u ludzi nie przeprowadzono. Dlatego lek może być stosowany w ciąży wyłącznie wówczas, gdy w ocenie lekarza korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.
Mianseryna przenika do mleka kobiecego tylko w bardzo niewielkich ilościach, jednak nie zaleca się jej stosowania u kobiet karmiących piersią: w razie konieczności leczenia przeciwdepresyjnego mianseryną karmienie piersią należy przerwać.
Działania niepożądane
Najczęstszym działaniem niepożądanym mianseryny jest senność, zwłaszcza w pierwszych dniach przyjmowania; może się ona nasilać po spożyciu alkoholu. Zmniejszenie dawki zwykle nie łagodzi sedacji, ale może obniżyć skuteczność przeciwdepresyjną. Na szczególną uwagę zasługuje wpływ na krwiotworzenie: granulocytopenia lub agranulocytoza jako objaw uszkodzenia szpiku kostnego najczęściej rozwijają się między 4. a 6. tygodniem leczenia, częściej u pacjentów w podeszłym wieku i są całkowicie odwracalne po odstawieniu leku. Pojawienie się objawów zakażenia — gorączki, bólu gardła, zapalenia błony śluzowej jamy ustnej — stanowi wskazanie do natychmiastowego odstawienia leku i wykonania morfologii krwi z rozmazem.
- często: sedacja na początku leczenia, zmniejszająca się w trakcie terapii, senność, zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, obrzęki;
- niezbyt często: ortostatyczny spadek ciśnienia tętniczego, wysypka skórna, bóle stawów;
- rzadko: zaburzenia składu krwi w postaci granulocytopenii lub agranulocytozy, zwiększenie masy ciała;
- rzadko: drgawki, hiperkineza (zespół niespokojnych nóg), złośliwy zespół neuroleptyczny;
- rzadko: bradykardia po pierwszej dawce, żółtaczka, hipomania;
- częstość nieznana: myśli samobójcze i zachowania samobójcze, zmiana fazy u pacjentów z chorobą afektywną dwubiegunową, nasilenie objawów psychotycznych;
- częstość nieznana: wydłużenie odstępu QT i komorowy częstoskurcz typu „torsade de pointes”, obniżenie ciśnienia tętniczego, uszkodzenie wątroby i zapalenie wątroby;
- częstość nieznana: niedokrwistość, zwiększony apetyt, zawroty głowy, nadmierna potliwość, drżenie, osłabienie, ginekomastia, tkliwość brodawek sutkowych, mlekotok.
Żółtaczka, hipomania i drgawki mogą wystąpić nawet przy dawkach terapeutycznych i stanowią wskazanie do odstawienia leku. O przypadkach myśli samobójczych i zachowań samobójczych informowano zarówno w trakcie leczenia mianseryną, jak i wkrótce po jego zakończeniu. U pacjentów z depresją część dolegliwości — suchość w ustach, zaparcia, zaburzenia akomodacji — wiąże się z samą chorobą, dlatego nie zawsze jest łatwo odróżnić objawy choroby od działań niepożądanych leczenia.
Przedawkowanie
Następstwem przedawkowania mianseryny jest głównie przedłużone działanie uspokajające i senność. Zaburzenia rytmu serca, znaczne obniżenie ciśnienia tętniczego, drgawki i zaburzenia oddychania występują rzadko. Opisywano również wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG oraz komorowy częstoskurcz typu „torsade de pointes”, dlatego zapis EKG należy monitorować.
Specyficzna odtrutka na mianserynę nie istnieje. Leczenie polega na płukaniu żołądka w połączeniu z terapią objawową i podtrzymywaniem podstawowych funkcji życiowych. W razie podejrzenia przyjęcia zbyt dużej dawki należy niezwłocznie zwrócić się po pomoc medyczną, nawet jeśli samopoczucie wydaje się zadowalające.
Jak otrzymać receptę na Deprexolet® online
Do otrzymania recepty na Deprexolet® wymagana jest konsultacja lekarska: lek ma przeciwwskazania, wymaga stopniowego doboru dawkowania i monitorowania stanu, szczególnie na początku leczenia oraz przy zmianie dawki. Lekarz ustali charakter i czas trwania objawów, choroby współistniejące oraz wszystkie przyjmowane leki, w tym te, które wpływają na odstęp QT.
Konsultacja online umożliwia omówienie tych kwestii na odległość, a w razie wskazań lekarz wystawi e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
