Cyxodil: skład i postać farmaceutyczna
Jedna dawka leku podawana przez ustnik inhalatora zawiera 160 µg lub 320 µg cyklezonidu. Dwie moce dawek umożliwiają lekarzowi dobranie ilości substancji czynnej odpowiednio do ciężkości przebiegu astmy u konkretnego pacjenta.
Preparat ma postać inhalatora ciśnieniowego z roztworem aerozolowym, a nie zawiesiną, dlatego nie ma potrzeby wstrząsania go przed użyciem. Każda dawka zawiera 4,7 mg alkoholu (etanolu) — ilość ta odpowiada mniej niż jednemu mililitrowi piwa lub wina i nie powoduje zauważalnych następstw. Lek przeznaczony jest wyłącznie do stosowania wziewnego.
Jak działa Cyxodil
Substancja czynna, cyklezonid, sama w sobie wykazuje niewielkie powinowactwo do receptora glikokortykosteroidowego. Po inhalacji ulega ona przemianie enzymatycznej bezpośrednio w płucach do głównego metabolitu — dezmetylopropionylo‑cyklezonidu, który wykazuje wyraźne działanie przeciwzapalne i dlatego jest uważany za aktywny metabolit. Taki dwustopniowy schemat oznacza, że efekt przeciwzapalny rozwija się przede wszystkim tam, gdzie dociera aerozol, czyli w drogach oddechowych.
W czterech badaniach klinicznych u pacjentów z nadreaktywnością oskrzeli cyklezonid zmniejszał reakcję dróg oddechowych na adenozynomonofosforan, przy czym maksymalne działanie obserwowano po dawce 640 µg. W innym badaniu wstępne stosowanie leku przez 7 dni istotnie osłabiało wczesną i późną fazę reakcji na alergen w teście prowokacji wziewnej. Wykazano także, że leczenie wziewnym cyklezonidem zmniejszało przyrost liczby komórek zapalnych, czyli całkowitą liczbę eozynofilów, oraz stężenie mediatorów zapalenia w plwocinie indukowanej.
Wskazania do stosowania
Preparat jest wskazany w leczeniu przewlekłej astmy oskrzelowej u dorosłych i młodzieży w wieku 12 lat i starszej. Chodzi o leczenie podstawowe, czyli stałą terapię przeciwzapalną, której celem jest utrzymywanie choroby pod kontrolą, a nie przerywanie już rozpoczętego napadu.
Objawy zaczynają ustępować w ciągu 24 godzin od rozpoczęcia leczenia. Lek nie jest przeznaczony do leczenia stanu astmatycznego ani innego nagłego nasilenia objawów astmy, w których konieczne jest leczenie intensywne, i nie zastępuje wziewnego krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela, który pacjent powinien zawsze mieć przy sobie. Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania u dzieci poniżej 12 lat nie zostały ustalone.
Sposób podawania i dawkowanie
Zalecana dawka dla dorosłych i młodzieży wynosi 160 µg raz na dobę — jest to wystarczające do kontroli astmy u większości pacjentów. Zwiększenie dawki dobowej do 640 µg, czyli 320 µg dwa razy na dobę, stosuje się w ciężkiej astmie, a także w okresie zmniejszania dawki lub odstawiania kortykosteroidów podawanych doustnie. Dawkę dobiera się odpowiednio do ciężkości choroby, a po uzyskaniu kontroli stopniowo zmniejsza do najmniejszej dawki pozwalającej tę kontrolę utrzymać. Lek najlepiej stosować wieczorem, jednak wykazano skuteczność także dawkowania porannego — ostateczną decyzję podejmuje lekarz. Pacjenci z ciężką astmą należą do grupy ryzyka ostrych napadów i wymagają regularnej oceny stopnia kontroli choroby, w tym badania czynności płuc.
| Grupa pacjentów | Dawka |
|---|---|
| Dorośli i młodzież od 12 lat, typowy schemat | 160 µg raz na dobę |
| Ciężka astma, zmniejszanie lub odstawianie kortykosteroidów doustnych | 320 µg dwa razy na dobę (640 µg na dobę) |
| Pacjenci w podeszłym wieku, zaburzenia czynności wątroby lub nerek | modyfikacja dawki nie jest wymagana |
| Dzieci poniżej 12 lat | nie stosować, brak wystarczających danych |
Jak używać inhalatora
Jeśli inhalator jest nowy lub nie był używany przez tydzień lub dłużej, należy uwolnić trzy dawki w powietrze. Podczas inhalacji należy siedzieć lub stać, trzymając inhalator pionowo, z kciukiem u podstawy pod ustnikiem. Po zdjęciu nasadki ochronnej ustnik umieszcza się w jamie ustnej, obejmuje szczelnie wargami i rozpoczyna powolny, głęboki wdech, w trakcie którego naciska się górną część inhalatora. Następnie inhalator wyjmuje się z ust i wstrzymuje oddech przez około 10 sekund lub tak długo, jak to możliwe, po czym powoli wydycha powietrze — nie wolno wydychać do inhalatora. Ustnik przeciera się raz w tygodniu suchą chusteczką lub ściereczką; mycie inhalatora i zanurzanie go w wodzie jest zabronione. Jeżeli pacjent ma trudności z jednoczesnym naciśnięciem inhalatora i wykonaniem wdechu, lek można stosować za pomocą komory inhalacyjnej (spejsera). Zwiększona potrzeba stosowania krótko działającego leku rozszerzającego oskrzela świadczy o pogorszeniu kontroli astmy i wymaga ponownej oceny stanu pacjenta przez lekarza.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą. W razie wystąpienia objawów reakcji alergicznej — wysypki, pokrzywki, obrzęku twarzy lub języka, nagłego utrudnienia oddychania — leczenie należy przerwać i zasięgnąć porady medycznej.
Ponadto preparat nie jest stosowany jako lek doraźny. Nie jest wskazany w stanie astmatycznym ani w innych stanach wymagających intensywnego leczenia i nie przerywa napadu astmy, w którym konieczny jest wziewny krótko działający lek rozszerzający oskrzela. Nie stosuje się go także u dzieci poniżej 12 lat, ponieważ bezpieczeństwo i skuteczność w tej grupie wiekowej nie zostały zbadane.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Należy zachować ostrożność u pacjentów z czynną lub utajoną gruźlicą płuc, a także z grzybiczymi, wirusowymi lub bakteryjnymi zakażeniami — pod warunkiem, że zakażenia te są odpowiednio leczone. Szczególnej uwagi wymaga przejście z kortykosteroidów podawanych doustnie: odtworzenie czynności kory nadnerczy po długotrwałej ogólnoustrojowej terapii hormonalnej zajmuje dłuższy czas, dlatego dawkę steroidu ogólnoustrojowego zmniejsza się ostrożnie, o około 1 mg prednizolonu lub równoważną dawkę na tydzień, rozpoczynając mniej więcej po tygodniu od włączenia leku wziewnego. Przy dawkach podtrzymujących prednizolonu powyżej 10 mg na dobę tempo zmniejszania może być szybsze, ale równie ostrożne. Pacjenci, u których utrzymują się objawy niewydolności nadnerczy, powinni mieć przy sobie kartę informującą o stosowaniu steroidów.
- podczas długotrwałego leczenia dużymi dawkami mogą wystąpić działania ogólnoustrojowe: zespół Cushinga, cechy cushingoidalne, niewydolność nadnerczy, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma, jaskra;
- rzadziej mogą wystąpić zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania — zwiększona aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, niepokój, depresja, agresja, szczególnie u dzieci;
- u dzieci i młodzieży długotrwale otrzymujących wziewne kortykosteroidy należy regularnie kontrolować wzrost, a w razie jego spowolnienia ponownie ocenić dawkę i rozważyć konsultację pulmonologiczną;
- w ciężkiej niewydolności wątroby należy spodziewać się zwiększonej ekspozycji na lek, dlatego takich pacjentów należy obserwować pod kątem ogólnoustrojowych działań niepożądanych;
- w sytuacjach nagłych i planowych obciążających organizm — operacjach, urazach, ciężkich zakażeniach — należy brać pod uwagę możliwość niewydolności nadnerczy i w razie potrzeby zastosować kortykosteroidy;
- paradoksalny skurcz oskrzeli z nasileniem świstów oddechowych bezpośrednio po inhalacji należy leczyć krótko działającym lekiem rozszerzającym oskrzela, a kontynuacja terapii jest możliwa tylko przy wyraźnej przewadze korzyści nad ryzykiem;
- technikę inhalacji należy regularnie kontrolować, aby uruchomienie inhalatora zbiegało się z rozpoczęciem wdechu;
- należy unikać jednoczesnego stosowania z ketokonazolem i innymi silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym z kobicystatem.
W okresie odstawiania steroidów ogólnoustrojowych u niektórych pacjentów mogą wystąpić nieswoiste dolegliwości, mimo zachowanej lub nawet poprawionej czynności układu oddechowego; takich pacjentów należy zachęcać do kontynuowania leczenia wziewnego, o ile nie występują obiektywne objawy niewydolności nadnerczy. Zastąpienie steroidu ogólnoustrojowego lekiem wziewnym może ujawnić choroby alergiczne wcześniej tłumione leczeniem ogólnym — alergiczny nieżyt nosa lub egzemę. Lek nie ma wpływu lub wywiera nieistotny wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Z danych badań in vitro wynika, że za przemianę cyklezonidu do aktywnego metabolitu u człowieka odpowiada głównie enzym CYP3A4. W badaniu interakcji z ketokonazolem, silnym inhibitorem tego enzymu, stężenie aktywnego metabolitu w stanie stacjonarnym zwiększało się około 3,5‑krotnie, podczas gdy stężenie samego cyklezonidu nie ulegało zmianie.
Z tego powodu należy unikać jednoczesnego stosowania silnych inhibitorów CYP3A4 — ketokonazolu, itrakonazolu, kobicystatu, a także rytonawiru lub nelfinawiru — chyba że korzyść z takiego leczenia przewyższa zwiększone ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych kortykosteroidów. Gdy skojarzenie jest mimo wszystko konieczne, pacjenta należy obserwować pod kątem ogólnoustrojowych objawów terapii glikokortykosteroidowej.
Ciąża i karmienie piersią
Nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań z udziałem kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach wykazały, że glikokortykosteroidy powodują wady rozwojowe, jednak nie odnosi się to do ludzi stosujących zalecane dawki wziewne. Cyklezonid może być stosowany w okresie ciąży jedynie wtedy, gdy potencjalna korzyść dla matki uzasadnia możliwe ryzyko dla płodu, i w najmniejszej skutecznej dawce, zapewniającej kontrolę astmy. Noworodki, których matki otrzymywały kortykosteroidy w czasie ciąży, należy uważnie obserwować pod kątem niewydolności nadnerczy.
Nie wiadomo, czy wziewny cyklezonid przenika do mleka kobiecego. Dlatego stosowanie leku u kobiet karmiących piersią można rozważać tylko w przypadkach, gdy oczekiwana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla dziecka. W obu sytuacjach decyzję podejmuje lekarz, oceniając ciężkość astmy i konsekwencje rezygnacji z leczenia.
Działania niepożądane
Większość działań niepożądanych ma charakter miejscowy i wiąże się z osadzaniem się leku w jamie ustnej i gardle; prawidłowa technika inhalacji pomaga zmniejszyć ich prawdopodobieństwo.
- niezbyt często: grzybicze zakażenia jamy ustnej, ból głowy, nudności, wymioty, nieprzyjemny smak;
- niezbyt często: chrypka, kaszel po inhalacji, paradoksalny skurcz oskrzeli;
- niezbyt często: reakcje i suchość w miejscu podania, egzema i wysypka;
- rzadko: kołatanie serca, ból brzucha, niestrawność, nadciśnienie tętnicze;
- rzadko: obrzęk naczynioruchowy i inne reakcje nadwrażliwości;
- częstość nieznana: niewyraźne widzenie, centralna surowicza chorioretinopatia;
- częstość nieznana: zwiększona aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, niepokój, depresja, agresja, zmiany zachowania, szczególnie u dzieci.
Paradoksalny skurcz oskrzeli może wystąpić bezpośrednio po inhalacji: jest to nieswoista, nagła reakcja typowa dla wszystkich leków wziewnych, którą mogą wywołać zarówno substancja czynna, jak i pomocnicza, a także strumień zimnego aerozolu. W ciężkich przypadkach należy rozważyć przerwanie leczenia. Podczas długotrwałego stosowania dużych dawek mogą wystąpić ogólnoustrojowe działania kortykosteroidów wziewnych — zespół Cushinga i cechy cushingoidalne, niewydolność nadnerczy, zahamowanie wzrostu u dzieci i młodzieży, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćma i jaskra.
Przedawkowanie
Jednorazowa inhalacja 2880 µg cyklezonidu przez zdrowych ochotników była dobrze tolerowana. Ryzyko ostrego działania toksycznego po przedawkowaniu wziewnego cyklezonidu jest niewielkie i w przypadku ostrego przekroczenia dawki nie jest wymagane specyficzne leczenie.
Podczas długotrwałego stosowania leku w dawce 1280 µg nie obserwowano klinicznych objawów niewydolności nadnerczy. Niemniej jednak przy dłuższym stosowaniu dawek przekraczających zalecane nie można wykluczyć pewnego stopnia zahamowania czynności nadnerczy; w takiej sytuacji może być konieczna ocena rezerwy czynnościowej nadnerczy.
Jak uzyskać receptę na Cyxodil online
Do uzyskania recepty na Cyxodil konieczna jest konsultacja lekarska: dawkę dobiera się w zależności od ciężkości przebiegu astmy, a przy przejściu z hormonów stosowanych doustnie wymagana jest szczególna ostrożność i stopniowe zmniejszanie wcześniejszej dawki. Lekarz zapyta o charakter i częstość objawów, zapotrzebowanie na krótko działający lek rozszerzający oskrzela, choroby współistniejące oraz inne stosowane leki.
Konsultacja online umożliwia omówienie tych kwestii na odległość, a w razie wskazań lekarz wystawia e‑receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
