Curacne®: skład i postać leku
Jedna kapsułka zawiera 5 mg, 10 mg, 20 mg lub 40 mg izotretynoiny. Cztery moce w jednej gamie to nie nadmiar: dawkę izotretynoiny wylicza się na kilogram masy ciała, a im drobniejszy krok dostępnych kapsułek, tym precyzyjniej można trafić w zaleconą dawkę i tym łatwiej ją zmienić przy złej tolerancji.
W składzie kapsułek jest olej sojowy, dlatego lek jest przeciwwskazany u osób z alergią na orzeszki ziemne lub olej sojowy. O takiej alergii trzeba powiedzieć lekarzowi przed rozpoczęciem leczenia, a nie po pierwszej kapsułce.
Jak działa Curacne®
Izotretynoina jest stereoizomerem kwasu all-trans-retynowego, czyli tretynoiny. Dokładny mechanizm jej działania nie został szczegółowo wyjaśniony i producent mówi o tym wprost.
Ustalono jednak rzecz najważniejszą: poprawa stanu klinicznego w ciężkim trądziku wiąże się z hamowaniem aktywności gruczołów łojowych i potwierdzonym histologicznie zmniejszeniem ich wielkości. Wykazano ponadto przeciwzapalne działanie izotretynoiny na skórę. Z tego mechanizmu wynikają też typowe działania niepożądane — suchość skóry, warg i oczu: lek hamuje pracę gruczołów łojowych nie tylko tam, gdzie jest to pożądane.
Wskazania do stosowania
Wskazanie jest jedno i sformułowane wąsko: ciężkie postacie trądziku — trądzik guzkowy, trądzik skupiony lub trądzik z ryzykiem powstawania trwałych blizn — oporne na prawidłowo przeprowadzone standardowe leczenie lekami przeciwbakteryjnymi działającymi ogólnie oraz lekami stosowanymi miejscowo.
Każdy warunek ma tu wagę. Izotretynoina nie jest lekiem pierwszego rzutu w trądziku: wcześniej musi zostać przeprowadzone leczenie standardowe, i to przeprowadzone prawidłowo. Ponadto lek nie jest wskazany w trądziku występującym przed okresem dojrzewania i nie zaleca się go u dzieci poniżej 12 lat.
Sposób stosowania i dawkowanie
Izotretynoinę może przepisywać wyłącznie lekarz mający doświadczenie w leczeniu ciężkich postaci trądziku retynoidami działającymi ogólnie oraz pełną wiedzę o ryzyku terapii i wymogach monitorowania pacjenta, bądź inny lekarz pod jego nadzorem. Leczenie rozpoczyna się od dawki 0,5 mg na kilogram masy ciała na dobę; u większości pacjentów dawka wynosi od 0,5 do 1 mg/kg na dobę, a dobór jest zawsze indywidualny, ponieważ zarówno odpowiedź na leczenie, jak i część działań niepożądanych zależą od dawki.
| Wskaźnik kluczowy | Długotrwała remisja i częstość nawrotów zależą bardziej od całkowitej podanej dawki niż od czasu leczenia czy dawki dobowej |
| Dawka skumulowana | Po dawce skumulowanej 120–150 mg/kg nie należy oczekiwać znaczących dodatkowych korzyści leczniczych |
| Czas kuracji | Zależy od indywidualnej dawki dobowej; zwykle 16–24 tygodnie wystarczają do uzyskania remisji |
| Powtórny cykl | U większości pacjentów całkowite ustąpienie objawów uzyskuje się po jednym cyklu. Przy wyraźnym nawrocie można rozważyć powtórzenie kuracji w tej samej dawce dobowej i skumulowanej, ale nie wcześniej niż po 8 tygodniach: poprawa może postępować także po zakończeniu leczenia |
| Ciężka niewydolność nerek | Leczenie zaczyna się od mniejszej dawki, na przykład 10 mg na dobę, a następnie zwiększa do wartości nie większej niż 1 mg/kg na dobę lub do maksymalnej dawki tolerowanej |
| Zła tolerancja | Leczenie można kontynuować mniejszą dawką, co wydłuża terapię |
Przeciwwskazania
Pierwszym przeciwwskazaniem jest ciąża i okres karmienia piersią. Izotretynoina jest też przeciwwskazana u kobiet w wieku rozrodczym, o ile nie są spełnione wszystkie wymagania Programu Zapobiegania Ciąży.
- Niewydolność wątroby.
- Zwiększone stężenie lipidów we krwi.
- Hiperwitaminoza A, czyli nadmiar witaminy A w organizmie.
- Nadwrażliwość na izotretynoinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą produktu.
- Alergia na orzeszki ziemne lub olej sojowy — ze względu na zawartość oleju sojowego.
- Jednoczesne leczenie tetracyklinami.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Ulotka nazywa produkt lekiem o działaniu TERATOGENNYM wielkimi literami i to wyznacza cały reżim nadzoru. U kobiet w wieku rozrodczym izotretynoina jest przeciwwskazana, o ile nie zostaną spełnione wszystkie wymagania Programu Zapobiegania Ciąży.
| Warunki dopuszczenia | Ciężka postać trądziku oporna na prawidłowo przeprowadzone leczenie standardowe; świadomość pacjentki co do ryzyka teratogennego; zrozumienie konieczności comiesięcznych kontroli lekarskich |
| Antykoncepcja | W sposób ciągły przez 1 miesiąc przed rozpoczęciem leczenia, przez cały okres leczenia i przez 1 miesiąc po jego zakończeniu. Przynajmniej jedna skuteczna metoda, najlepiej dwie uzupełniające się, w tym metoda mechaniczna. Zasada obowiązuje także wtedy, gdy miesiączki nie występują |
| Testy ciążowe | Ujemne wyniki przed leczeniem, w trakcie leczenia i 5 tygodni po jego zakończeniu; daty i wyniki odnotowuje się w dokumentacji pacjentki |
| Kogo to dotyczy | Wymagania obejmują także kobiety, które obecnie nie są aktywne seksualnie, o ile lekarz nie uzna, że w danym przypadku nie ma ryzyka zajścia w ciążę |
| Obowiązek lekarza | Upewnić się, że pacjentka przestrzega wymagań, rozumie przekazane informacje i je akceptuje; przy braku skutecznej antykoncepcji skierować po poradę |
Interakcje z innymi lekami
Najostrzejsze ograniczenie trafiło wprost do przeciwwskazań: jednoczesne leczenie tetracyklinami jest niedopuszczalne. Powodem jest to, że zarówno izotretynoina, jak i tetracykliny mogą zwiększać ciśnienie wewnątrzczaszkowe, a nałożenie się tych ryzyk jest nie do przyjęcia.
Drugi zasadniczy zakaz wynika z natury substancji. Izotretynoina jest pochodną witaminy A, więc dodatkowe przyjmowanie witaminy A lub suplementów z nią stwarza ryzyko hiperwitaminozy, a sama hiperwitaminoza A znajduje się na liście przeciwwskazań. Dlatego o wszelkich preparatach witaminowych i suplementach trzeba informować lekarza. Osobnej uwagi wymaga też antykoncepcja: kobiecie w wieku rozrodczym dobiera się przynajmniej jedną, a lepiej dwie uzupełniające się metody, a ich niezawodność omawia się z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia.
Ciąża i karmienie piersią
W ciąży i w okresie karmienia piersią izotretynoina jest przeciwwskazana. To nie jest ostrzeżenie ogólne, lecz zakaz bezwzględny, wynikający z udowodnionego działania teratogennego leku.
Stąd bierze się cała konstrukcja Programu Zapobiegania Ciąży: antykoncepcja miesiąc przed leczeniem, przez całą kurację i miesiąc po niej; testy ciążowe przed, w trakcie i 5 tygodni po zakończeniu; comiesięczne kontrole. Pacjentka musi rozumieć możliwe następstwa zajścia w ciążę i konieczność natychmiastowej konsultacji z lekarzem przy najmniejszym podejrzeniu ciąży. Jeśli ciąża jednak wystąpi, kontakt z lekarzem musi być natychmiastowy.
Działania niepożądane
Sfera psychiczna wymaga osobnej uwagi. U pacjentów leczonych izotretynoiną obserwowano depresję, zaostrzenie depresji, lęk, zachowania agresywne, zmiany nastroju, objawy psychotyczne i bardzo rzadko myśli samobójcze, próby samobójcze oraz samobójstwa. Szczególna ostrożność jest konieczna u pacjentów z depresją w wywiadzie, a wszystkich pacjentów należy monitorować pod względem objawów depresji i w razie potrzeby kierować na odpowiednie leczenie; w niektórych przypadkach samo przerwanie leczenia może nie wystarczyć.
Pozostałe działania są przewidywalne dla retynoidu ogólnoustrojowego. Ze strony oczu możliwe są suchość, którą łagodzi się nawilżającą maścią do oczu lub preparatami zastępującymi łzy, nietolerancja soczewek kontaktowych zmuszająca do noszenia okularów oraz pogorszenie widzenia w ciemnościach, niekiedy pojawiające się nagle — przy jakichkolwiek zaburzeniach widzenia pacjenta kieruje się na konsultację okulistyczną, a lek może wymagać odstawienia. Opisywano bóle mięśniowe i stawowe oraz zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej w surowicy, szczególnie u osób bardzo aktywnych fizycznie. Zmiany kostne — przedwczesne zamknięcie chrząstek nasadowych, hiperostoza oraz zwapnienie ścięgien i więzadeł — występowały po kilku latach stosowania dużych dawek izotretynoiny w leczeniu zaburzeń rogowacenia. Obserwuje się także przemijające i odwracalne zwiększenie aktywności aminotransferaz oraz wzrost stężenia lipidów i trójglicerydów w surowicy.
Przedawkowanie
Izotretynoina jest pochodną witaminy A i choć jej ostra toksyczność jest niewielka, w razie przypadkowego przedawkowania mogą pojawić się objawy hiperwitaminozy A.
Zespół objawów ostrej toksyczności witaminy A obejmuje ciężki ból głowy, nudności, wymioty, senność, drażliwość i świąd. Objawy przypadkowego lub umyślnego przedawkowania izotretynoiny są przypuszczalnie podobne. Należy oczekiwać, że są one odwracalne i powinny ustępować bez konieczności leczenia. Nie jest to jednak powód, by przedawkowanie lekceważyć: silny ból głowy z nudnościami i wymiotami wymaga oceny lekarskiej, bo może odzwierciedlać także wzrost ciśnienia wewnątrzczaszkowego.
Jak uzyskać receptę na Curacne® online
Izotretynoinę przepisuje wyłącznie lekarz z doświadczeniem w leczeniu retynoidami działającymi ogólnie. Przed rozpoczęciem leczenia potrzebne są badania — enzymy wątrobowe i lipidy na czczo — a u kobiet w wieku rozrodczym obowiązują warunki Programu Zapobiegania Ciąży z comiesięcznymi kontrolami i testami ciążowymi. Dlatego rozpoczęcie leczenia na podstawie ankiety online nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do pytań o już zaleconą kurację. W ankiecie podaj, kto prowadzi leczenie, swoją masę ciała, dawkę dobową i czas jej przyjmowania — z tych danych liczy się dawkę skumulowaną, kluczowy wskaźnik kuracji. Koniecznie zgłoś alergię na orzeszki ziemne i soję, choroby wątroby, podwyższone lipidy, przyjmowanie tetracyklin i witaminy A oraz depresję w wywiadzie. Osobno powiedz, jeśli pojawiły się przygnębienie, lęk, zmiany nastroju, pogorszenie widzenia w ciemnościach, silny ból głowy z nudnościami albo bóle mięśni i stawów: część tych objawów wymaga natychmiastowej oceny. Kobiety w wieku rozrodczym muszą potwierdzić, jakie metody antykoncepcji stosują i kiedy wykonano ostatni test ciążowy — bez tego kontynuacja leczenia nie jest możliwa. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
