Clostilbegyt - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Clostilbegyt: skład i postać leku

Jedna tabletka zawiera 50 mg cytrynianu klomifenu. Tabletki zawierają laktozę, dlatego leku nie należy stosować przy rzadko występującej dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoborze laktazy typu Lapp lub zespole złego wchłaniania glukozy-galaktozy.

Moc 50 mg jest jednocześnie standardową dawką dobową pierwszego schematu i „krokiem” dla wszystkich pozostałych: dawka dobowa w leczeniu nie przekracza 100 mg, a w zespole policystycznych jajników zaczyna się wręcz od połowy tabletki.

Jak działa Clostilbegyt

Cytrynian klomifenu to racemiczna mieszanina izomeru cis, czyli zuklomifenu, oraz izomeru trans, czyli enklomifenu; izomer cis stanowi 30–50% substancji.

Jest to związek antyestrogenowy, który selektywnie hamuje receptor podwzgórzowy wiążący estradiol. Podwzgórze „nie widzi” estrogenów i na drodze sprzężenia zwrotnego zwiększa produkcję gonadotropin, a te z kolei stymulują owulację. Innymi słowy, lek nie zastępuje hormonów, lecz zdejmuje hamulec z własnej osi hormonalnej pacjentki — właśnie dlatego jest bezradny tam, gdzie sama oś nie działa.

Wskazania do stosowania

Wskazanie jest jedno: leczenie niepłodności u kobiet spowodowanej brakiem owulacji. U dzieci i młodzieży lek nie ma zastosowania.

Granice tego wskazania ulotka wyznacza twardo. Leczenie nie jest skuteczne u pacjentek z pierwotną niewydolnością jajników lub przysadki. Nie zastępuje swoistego leczenia innych przyczyn zahamowania owulacji, takich jak zaburzenia czynności tarczycy lub nadnerczy. W hiperprolaktynemii zalecane są inne metody. Lek nie jest preparatem pierwszego rzutu w niepłodności związanej z brakiem miesiączek wywołanym małą masą ciała i nie jest skuteczny, gdy wczesnej menopauzie towarzyszą duże stężenia FSH we krwi.

Sposób stosowania i dawkowanie

Dawkowanie ustala się indywidualnie, zależnie od wrażliwości jajników. Przy cyklicznych krwawieniach zaleca się rozpoczynanie leczenia w 5. dniu cyklu, a w razie wczesnej owulacji — czyli fazy folikularnej krótszej niż 12 dni — w 3. dniu. W przypadku braku miesiączek leczenie można zacząć w dowolnym dniu.

Schemat I	50 mg dziennie przez 5 dni. W tym czasie reakcję jajników sprawdza się badaniem ginekologicznym lub badaniami laboratoryjnymi. Owulacja następuje zazwyczaj między 11. a 15. dniem cyklu.
Schemat II	Stosuje się go w razie niepowodzenia schematu I: 100 mg na dobę przez 5 dni, począwszy od 5. dnia następnego cyklu. Jeśli owulacji nie uda się wywołać, ten sam schemat można powtórzyć jeszcze raz.
Gdy owulacji nadal brak	Po trzech miesiącach przerwy można przeprowadzić dodatkowy, trzymiesięczny cykl leczenia. Dalszego powtarzania leczenia się nie zaleca.
Twarde granice	Nie należy zwiększać dawki powyżej 100 mg dziennie ani wydłużać czasu podawania powyżej 5 dni.
Zespół policystycznych jajników	Ze względu na możliwość hiperstymulacji dawka początkowa powinna być mniejsza — 25 mg na dobę.
Brak miesiączki po antykoncepcji	50 mg na dobę; zwykle pięciodniowe leczenie jest skuteczne już podczas pierwszego cyklu.

Przeciwwskazania

Lista przeciwwskazań łączy stany, w których leczenie jest albo niebezpieczne, albo z góry bezcelowe.

• Nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
• Choroby wątroby i zaburzenia jej czynności.
• Ciąża.
• Torbiel jajnika — z wyjątkiem zespołu policystycznych jajników.
• Pierwotna niedoczynność przysadki, zaburzenia czynności tarczycy lub nadnerczy.
• Krwawienia z macicy o nieznanej przyczynie.
• Zaburzenia widzenia — zarówno występujące od dawna, jak i te, które pojawiły się ostatnio.
• Nowotwory hormonozależne, dysgenezja jajników, okres po menopauzie i każda inna sytuacja, w której przewiduje się brak odpowiedzi.

Środki ostrożności i szczególne zalecenia

Leczenie powinno być zawsze poprzedzone dokładnym badaniem lekarskim, a przed jego rozpoczęciem zaleca się wykonanie testu czynności wątroby. Stosowanie leku jest zalecane, gdy całkowite stężenie gonadotropiny w moczu jest poniżej dolnej granicy normy albo prawidłowe, gdy jajniki są w badaniu palpacyjnym prawidłowe oraz gdy czynność tarczycy i nadnerczy jest prawidłowa. Inne możliwe przyczyny niepłodności należy przed leczeniem wykluczyć lub wyleczyć. Jeśli stwierdzono powiększenie jajników lub zmiany torbielowate, leczenie nie jest wskazane do czasu powrotu jajników do prawidłowej wielkości, a następnie zaleca się zmniejszenie dawki lub skrócenie kuracji. Regularne badanie jajników w trakcie leczenia jest konieczne, a lek wolno stosować wyłącznie pod stałą kontrolą ginekologa.

• Wzrok. W trakcie leczenia lub krótko po nim może występować niewyraźne widzenie oraz inne zaburzenia — plamki lub błyski, mroczki iskrzące. Zwykle są odwracalne, opisywano jednak przypadki przedłużonych zaburzeń, w tym pojawiających się po przerwaniu leczenia; nieodwracalne mogą być zwłaszcza po zwiększonych dawkach lub przedłużonym czasie leczenia. Przy jakichkolwiek zaburzeniach widzenia leczenie się przerywa i przeprowadza badanie okulistyczne. Takie objawy zwiększają zagrożenie podczas prowadzenia samochodu i obsługi maszyn, szczególnie przy zmiennym oświetleniu.
• Hiperstymulacja jajników. U pacjentek leczonych klomifenem w celu wywołania jajeczkowania może wystąpić zespół hiperstymulacji jajników. W części przypadków pojawiał się on po cyklicznym leczeniu klomifenem albo przy jego skojarzeniu z gonadotropinami; wśród opisanych objawów wymieniono wysięk w osierdziu i obrzęki tkanek.
• Ciąża mnoga i pozamaciczna. Przy zapłodnieniu w trakcie leczenia prawdopodobieństwo ciąży mnogiej jest większe: w badaniach klinicznych wynosiło 7,9% (186 z 2369 ciąż), w tym ciąże bliźniacze 6,9%, trojacze 0,5%, czworacze 0,3%, pięcioracze 0,13%. Zwiększone jest też ryzyko ciąży ektopowej, w tym jajowodowej i jajnikowej; zgłaszano przypadki jednoczesnej ciąży wewnątrzmacicznej i pozamacicznej. Możliwe powikłania ciąży mnogiej należy omówić z lekarzem zawczasu.
• Ryzyko onkologiczne i czas leczenia. Odnotowano rzadkie przypadki raka jajnika w okresie stosowania leków zwiększających płodność; głównym czynnikiem ryzyka jest sama niepłodność, jednak z danych epidemiologicznych wynika, że przewlekłe podawanie klomifenu może to ryzyko zwiększać. Właśnie dlatego nie należy przekraczać zalecanego okresu leczenia.
• Pozostałe. U pacjentek z mięśniakami macicy leczenie prowadzi się bardzo ostrożnie ze względu na możliwość dalszego powiększania się mięśniaków. Po wprowadzeniu leku do obrotu opisywano przypadki hipertrójglicerydemii — przy hiperlipidemii w wywiadzie osobistym lub rodzinnym wskazana bywa okresowa kontrola trójglicerydów. Określenie czasu owulacji w trakcie leczenia często bywa trudne, a niewydolność ciałka żółtego występuje nierzadko, dlatego po zapłodnieniu zalecane jest dodatkowe profilaktyczne leczenie progesteronem.

Interakcje z innymi lekami

Nie przeprowadzano badań interakcji z innymi produktami leczniczymi. Formalnie oznacza to, że listy „niebezpiecznych połączeń” w ulotce nie ma — ale nie oznacza, że o innych lekach można nie mówić.

Sens praktyczny jest inny. Klomifen działa poprzez własną oś hormonalną pacjentki, więc wszystko, co na tę oś wpływa, zmienia wynik leczenia: leki tarczycowe, preparaty stosowane w hiperprolaktynemii, antykoncepcja hormonalna, którą trzeba odstawić przed rozpoczęciem. Osobno warto wspomnieć o gonadotropinach: ich skojarzenie z klomifenem wymieniono wśród sytuacji, w których dochodziło do zespołu hiperstymulacji jajników. Pełna lista przyjmowanych leków jest więc ginekologowi potrzebna w każdym przypadku.

Ciąża i karmienie piersią

W ciąży lek jest przeciwwskazany. Nie ma dowodów na to, że klomifen szkodliwie wpływa na płód ludzki, jednak w dużych dawkach powodował zgon płodów u ciężarnych samic szczura i królika. U noworodków matek, u których owulację wywoływano klomifenem, obserwowano wady rozwojowe — wrodzone wady serca, zespół Downa, szpotawość, nieprawidłowości rozwoju jelit, spodziectwo — ale ich częstość była taka sama jak w populacji ogólnej, czyli poniżej 1%. Z badań klinicznych wynika, że odsetek ciąż zakończonych poronieniem lub obumarciem płodu wynosił 21,4%, a ciąż ektopowych 1,18%.

Aby uniknąć nieumyślnego stosowania klomifenu we wczesnym okresie ciąży, w trakcie każdego cyklu leczenia przeprowadza się badania stwierdzające występowanie owulacji, a przed kolejnym cyklem pacjentka powinna mieć wykonany test ciążowy. Ważny jest też ogólny kontekst, o którym lekarz ma obowiązek uprzedzić: ryzyko poronień i wad rozwojowych istnieje w każdej ciąży, niezależnie od tego, czy owulację wywołano klomifenem, czy wystąpiła naturalnie, a wpływają na nie wiek obojga partnerów, poronienia w wywiadzie, genotyp Rh, cukrzyca, choroby serca i inne czynniki. Nie wiadomo, czy cytrynian klomifenu przenika do mleka kobiecego; ponadto klomifen może hamować wydzielanie mleka.

Działania niepożądane

Bardzo często obserwuje się powiększenie jajników. Często występują ból głowy, uderzenia gorąca, nudności, wymioty, wzdęcia i gazy, dyskomfort piersi, plamienie lub krwawienie w środku cyklu, a także zaburzenia widzenia: niewyraźne widzenie, plamki, migotanie i powidoki. Niezbyt często pojawiają się depresja, zawroty głowy, uczucie omdlewania lub wirowania, napięcie nerwowe, bezsenność i zmęczenie. Rzadko opisywano drgawki, zaćmę i zapalenie nerwu wzrokowego.

Z nieznaną częstością zgłaszano zdarzenia poważniejsze: guzy hormonozależne i raka jajnika, reakcje alergiczne, hipertrójglicerydemię, psychozę paranoidalną, niepokój i wahania nastroju, omdlenia, incydenty naczyniowo-mózgowe oraz zakrzepicę żył i zatok mózgu, dezorientację i zaburzenia mowy, tachykardię i kołatanie serca, zapalenie trzustki, upośledzenie czynności komórek wątrobowych z żółtaczką i wzrostem transaminaz, pokrzywkę, zapalenie skóry, rumień wielopostaciowy i obrzęk naczynioruchowy, endometriozę i jej zaostrzenie, zmniejszenie grubości endometrium, olbrzymie powiększenie jajników oraz zespół hiperstymulacji. Istotna uwaga ogólna: działania niepożądane zależą od dawki i występują częściej przy większych dawkach oraz dłuższych okresach leczenia, a przy dawkach zalecanych nie są znaczące i rzadko mają wpływ na leczenie.

Przedawkowanie

Toksycznych efektów ostrego przedawkowania klomifenu nie opisywano, jednak liczba zgłoszonych przypadków jest niewielka i nie należy wyciągać z tego wniosku o bezpieczeństwie przekraczania dawki.

Po przyjęciu dawki większej niż zalecana obserwowano nudności, wymioty, objawy naczynioruchowe w postaci uderzeń gorąca, napadowe zaczerwienienie twarzy, zaburzenia widzenia — pogorszenie ostrości, błyski, mroczki iskrzące — oraz powiększenie jajników z bólem podbrzusza lub brzucha. W przypadku przedawkowania, poza usunięciem klomifenu z organizmu, można zastosować jedynie leczenie podtrzymujące. Brak danych dotyczących możliwości usuwania klomifenu metodą dializy.

Jak uzyskać receptę na Clostilbegyt online

Klomifen stosuje się wyłącznie pod stałą kontrolą ginekologa. Przed rozpoczęciem leczenia trzeba wykluczyć inne przyczyny niepłodności, ocenić stan jajników palpacyjnie i na podstawie badań, sprawdzić czynność wątroby, tarczycy i nadnerczy, a w każdym cyklu potwierdzać owulację. Dlatego zalecenie leku na podstawie ankiety online nie jest możliwe.

Konsultacja online bywa pomocna przy pytaniach o zalecony schemat i przy wystawieniu kolejnego opakowania w ramach leczenia już rozpoczętego przez lekarza. W ankiecie podaj, kto prowadzi leczenie, jaki schemat zalecono — 50 czy 100 mg i od którego dnia cyklu — ile kuracji już przeprowadzono i czy była trzymiesięczna przerwa. Koniecznie zgłoś zespół policystycznych jajników, torbiele jajników i mięśniaki macicy, choroby wątroby, tarczycy i nadnerczy, hiperprolaktynemię, hiperlipidemię u siebie lub w rodzinie oraz drgawki w wywiadzie. Osobno powiedz, jeśli pojawiły się jakiekolwiek zaburzenia widzenia, ból podbrzusza lub szybkie powiększanie się brzucha — to powód, by zgłosić się do lekarza natychmiast, a nie czekać do końca kuracji. Przed nowym cyklem leczenia koniecznie wykonaj test ciążowy. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.