Brintellix: skład i postać
Jedna tabletka powlekana zawiera bromowodorek wortioksetyny w ilości odpowiadającej 5 mg lub 10 mg wortioksetyny. Tabletki można przyjmować z pokarmem lub bez niego.
Dwie moce pokrywają cały zakres roboczy: standardowa dawka początkowa dla dorosłych poniżej 65 lat to 10 mg, minimalna 5 mg, a maksymalna 20 mg na dobę. Przyjmowanie raz dziennie ułatwia trzymanie się schematu, co przy długim leczeniu depresji znaczy nie mniej niż sama skuteczność.
Jak działa Brintellix
Uważa się, że mechanizm działania wortioksetyny wiąże się z bezpośrednim modulowaniem aktywności receptorów serotoninergicznych oraz z zahamowaniem aktywności przenośnika serotoniny.
To odróżnia wortioksetynę od klasycznych leków przeciwdepresyjnych. Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny działają głównie jednym mechanizmem — blokadą przenośnika; wortioksetyna dokłada do niego bezpośredni wpływ na same receptory. Praktyczne następstwa widać w dwóch miejscach charakterystyki: z jednej strony lek zachowuje typowe dla substancji serotoninergicznych ryzyka — zespół serotoninowy, krwawienia, hiponatremię — z drugiej można go odstawić od razu, bez stopniowego zmniejszania dawki, co dla leku przeciwdepresyjnego jest nietypowe.
Wskazania do stosowania
Wskazanie jest jedno i całkiem konkretne: leczenie dużych epizodów depresyjnych u dorosłych.
Ograniczenie wiekowe ma osobne uzasadnienie. Leku nie zaleca się w leczeniu depresji u pacjentów poniżej 18 lat, ponieważ bezpieczeństwa stosowania i skuteczności wortioksetyny w tej grupie nie ustalono. Poza tym w badaniach klinicznych u dzieci i młodzieży leczonych innymi lekami przeciwdepresyjnymi zachowania samobójcze — próby i myśli — oraz wrogość w postaci agresji, zachowań buntowniczych i gniewu obserwowano częściej niż przy placebo. To sygnał wspólny dla całej klasy, obejmujący również wortioksetynę.
Sposób stosowania i dawkowanie
Zalecana dawka początkowa dla dorosłych poniżej 65 lat wynosi 10 mg wortioksetyny raz na dobę. Zależnie od indywidualnej odpowiedzi można ją zwiększyć maksymalnie do 20 mg na dobę albo zmniejszyć do minimalnych 5 mg na dobę. Po ustąpieniu objawów depresji zaleca się kontynuowanie leczenia przez co najmniej 6 miesięcy, aby utrwalić odpowiedź przeciwdepresyjną.
Są też odrębności dla wybranych grup. Pacjentom w wieku 65 lat i starszym jako dawkę początkową zawsze podaje się najmniejszą skuteczną dawkę — 5 mg raz na dobę; przy leczeniu dawkami większymi niż 10 mg w tej grupie potrzebna jest ostrożność ze względu na ograniczone dane. Przy dołączeniu silnego inhibitora CYP2D6 — bupropionu, chinidyny, fluoksetyny czy paroksetyny — można rozważyć zmniejszenie dawki wortioksetyny, a przy dołączeniu induktora cytochromu P450 jej dostosowanie; w obu przypadkach kieruje się indywidualną odpowiedzią pacjenta. I najbardziej nietypowy szczegół: przyjmowanie wortioksetyny można przerwać nagle, bez stopniowego zmniejszania dawki. U leku przeciwdepresyjnego to rzadkość, dlatego warto zapamiętać: to, co jest prawdą dla wortioksetyny, nie przenosi się na inne leki z tej grupy.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazania są dwa, a drugie dotyczy konkretnej klasy leków.
- Nadwrażliwość na wortioksetynę lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.
- Jednoczesne stosowanie nieselektywnych inhibitorów MAO lub selektywnych inhibitorów MAO-A.
Powodem drugiego zakazu jest ryzyko zespołu serotoninowego — stanu potencjalnie zagrażającego życiu, który powstaje przy nadmiernym oddziaływaniu serotoninergicznym. Właśnie dlatego skojarzenie wortioksetyny z tymi lekami jest całkowicie wykluczone, a nie tylko obwarowane ostrożnością.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Pierwszym tematem jest ryzyko samobójcze, wspólne dla wszystkich leków przeciwdepresyjnych. Depresja sama w sobie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstwa, a ryzyko to utrzymuje się do czasu znaczącej remisji. Poprawa może nie nastąpić w pierwszych tygodniach leczenia lub dłużej, dlatego pacjent powinien pozostawać pod ścisłą kontrolą aż do jej wystąpienia; doświadczenie kliniczne wskazuje, że ryzyko może wzrastać także na wczesnym etapie powrotu do zdrowia. Metaanaliza badań kontrolowanych placebo u dorosłych wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów poniżej 25 lat. Szczególnie ścisły nadzór potrzebny jest na początku leczenia i po zmianach dawki, a pacjenta oraz jego bliskich prosi się o natychmiastowe zgłoszenie się po pomoc przy pogorszeniu stanu, myślach samobójczych albo nietypowych zmianach zachowania.
- Zespół serotoninowy i złośliwy zespół neuroleptyczny. Oba stany potencjalnie zagrażają życiu. Ryzyko rośnie przy jednoczesnym stosowaniu substancji serotoninergicznych, w tym tryptanów, leków zaburzających metabolizm serotoniny, w tym inhibitorów MAO, a także leków przeciwpsychotycznych i innych antagonistów dopaminy. Objawy zespołu serotoninowego to zmiany stanu psychicznego aż po pobudzenie, omamy i śpiączkę, niestabilność układu wegetatywnego z częstoskurczem, zmiennym ciśnieniem i hipertermią, zaburzenia nerwowo-mięśniowe w rodzaju hiperrefleksji i braku koordynacji oraz nudności, wymioty i biegunka. Przy ich wystąpieniu leczenie natychmiast się przerywa i wdraża leczenie objawowe.
- Drgawki i mania. Stosowanie leków przeciwdepresyjnych wiąże się z ryzykiem napadów drgawkowych, dlatego u pacjentów z drgawkami w wywiadzie lub z niestabilną padaczką leczenie rozpoczyna się ostrożnie, a przy wystąpieniu napadów albo wzroście ich częstości lek zawsze się odstawia. Ostrożność jest potrzebna także przy manii lub hipomanii w wywiadzie: gdy pacjent wchodzi w fazę maniakalną, leczenie się przerywa.
- Krwawienia. Przy lekach przeciwdepresyjnych o działaniu serotoninergicznym rzadko zgłaszano zaburzenia krwawienia — krwawe wylewy podskórne, plamicę, krwawienia z przewodu pokarmowego i z dróg rodnych. Ostrożność jest potrzebna u pacjentów przyjmujących leki przeciwkrzepliwe lub wpływające na czynność płytek krwi — atypowe leki przeciwpsychotyczne i fenotiazyny, większość trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, NLPZ i kwas acetylosalicylowy — oraz u osób ze znaną skłonnością do krwawień.
- Hiponatremia, nerki i wątroba. Hiponatremia, prawdopodobnie spowodowana nieprawidłowym wydzielaniem hormonu antydiuretycznego, była rzadko zgłaszana przy lekach serotoninergicznych. Ostrożność jest potrzebna u osób starszych, u pacjentów z marskością wątroby oraz u przyjmujących leki mogące wywoływać hiponatremię; przy jej objawach rozważa się odstawienie preparatu. Danych o pacjentach z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek jest niewiele, a u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby wortioksetyny nie badano — w obu przypadkach wymagana jest ostrożność.
Na zdolność prowadzenia pojazdów lek nie wpływa lub wpływa nieistotnie. Pacjentom zaleca się jednak ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn, zwłaszcza po rozpoczęciu leczenia i po zmianie dawki.
Interakcje z innymi lekami
Interakcje wortioksetyny grupują się wokół dwóch tematów: serotoniny i metabolizmu wątrobowego.
- Zakaz bezwzględny. Nieselektywne inhibitory MAO i selektywne inhibitory MAO-A — ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego. To przeciwwskazanie, a nie ostrzeżenie.
- Leki serotoninergiczne i dopaminergiczne. Ryzyko zespołu serotoninowego i złośliwego zespołu neuroleptycznego rośnie przy łączeniu z substancjami serotoninergicznymi, w tym tryptanami, z lekami zaburzającymi metabolizm serotoniny, a także z lekami przeciwpsychotycznymi i innymi antagonistami dopaminy.
- Wpływ na krzepnięcie. Z lekami przeciwkrzepliwymi i wpływającymi na czynność płytek krwi — atypowymi lekami przeciwpsychotycznymi, fenotiazynami, większością trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, NLPZ i kwasem acetylosalicylowym — rośnie ryzyko krwawień.
- Metabolizm. Przy dołączeniu silnego inhibitora CYP2D6 — bupropionu, chinidyny, fluoksetyny lub paroksetyny — można rozważyć zmniejszenie dawki wortioksetyny. Przy dołączeniu induktora cytochromu P450 dawkę może być odwrotnie konieczne dostosować. W obu przypadkach decyzję podejmuje się według indywidualnej odpowiedzi pacjenta, a nie automatycznie.
Ciąża i karmienie piersią
Danych o stosowaniu wortioksetyny u kobiet w ciąży jest niewiele, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję. Leku nie należy stosować w okresie ciąży, chyba że stan kliniczny matki wymaga właśnie tego leczenia.
Na osobną uwagę zasługuje późny okres ciąży. Po zastosowaniu przez matkę leków serotoninergicznych pod koniec ciąży u noworodka mogą wystąpić zespół zaburzeń oddechowych, sinica, bezdech, drgawki, niestabilna temperatura ciała, trudności w przyjmowaniu pokarmu, wymioty, hipoglikemia, hipertonia lub hipotonia, hiperrefleksja, drżenie, drażliwość, letarg, ciągły płacz, senność i trudności ze snem. Objawy te mogą wynikać z odstawienia leku albo z nadmiernego działania serotoninergicznego i w większości przypadków pojawiają się bezpośrednio lub wkrótce po porodzie. Możliwe jest też zwiększenie ryzyka przetrwałego nadciśnienia płucnego u noworodków: związku akurat z wortioksetyną nie badano, ale nie da się go wykluczyć, biorąc pod uwagę mechanizm działania. Według danych ze zwierząt wortioksetyna i jej metabolity przenikają do mleka i należy spodziewać się tego samego u człowieka, więc ryzyka dla dziecka nie można wykluczyć.
Działania niepożądane
Najczęstszym działaniem niepożądanym są nudności. Ogólnie reakcje były łagodne lub umiarkowane, występowały w ciągu pierwszych dwóch tygodni leczenia, zwykle okazywały się przemijające i na ogół nie prowadziły do przerwania terapii. Działania ze strony przewodu pokarmowego, w tym nudności, częściej występowały u kobiet niż u mężczyzn.
| Częstość | Reakcje |
|---|---|
| Bardzo często | Nudności |
| Często | Zmniejszony apetyt; nietypowe sny; zawroty głowy; biegunka, zaparcie, wymioty; uogólniony świąd |
| Niezbyt często | Bruksizm; zaczerwienienie twarzy; nocne poty |
Warto zwrócić uwagę na dwie cechy tego profilu. Po pierwsze, działania niepożądane skupiają się na początku leczenia — a więc pierwsze dwa tygodnie wymagają nie odstawienia, lecz cierpliwości i rozmowy z lekarzem. Po drugie, w zestawieniu brakuje wielu efektów typowych dla leków przeciwdepresyjnych, ale poważne ryzyka — zespół serotoninowy, krwawienia, hiponatremia — opisano osobno, w części z ostrzeżeniami, i pozostają one aktualne.
Przedawkowanie
Doświadczenie z przedawkowaniem wortioksetyny jest ograniczone. Zażycie dawek z przedziału od 40 do 75 mg powodowało nasilenie tych samych działań niepożądanych co przy zwykłym stosowaniu: nudności, ortostatycznych zawrotów głowy, biegunki, dyskomfortu w jamie brzusznej, uogólnionego świądu, senności i zaczerwienienia twarzy.
Postępowanie sprowadza się do leczenia objawów klinicznych i monitorowania istotnych parametrów. Zaleca się obserwację medyczną w warunkach specjalistycznych. Innymi słowy, nawet stosunkowo łagodny obraz przedawkowania nie zwalnia z konieczności zgłoszenia się po pomoc — zwłaszcza jeśli lek przyjęto razem z alkoholem lub innymi preparatami.
Jak uzyskać receptę na Brintellix online
Wortioksetynę przepisuje się przy ustalonym rozpoznaniu dużego epizodu depresyjnego u osoby dorosłej. Rozpoczęcie leczenia i każda zmiana dawki wymagają uważnej obserwacji, a u pacjentów powyżej 65 lat obowiązują odrębne zasady dobierania dawki. Dlatego pierwsze przepisanie na podstawie ankiety online nie jest możliwe: rozpoznanie stawia lekarz podczas wizyty.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej terapii. W ankiecie podaje się rozpoznanie i kto je postawił, obecną dawkę i czas przyjmowania, tolerancję oraz osiągnięty efekt, a także wiek. Koniecznie trzeba zgłosić drgawki i padaczkę, epizody manii lub hipomanii, zaburzenia krzepnięcia i skłonność do krwawień, choroby wątroby i nerek oraz ciążę lub jej planowanie. Osobno warto wymienić leki: inhibitory MAO — ich łączenie z wortioksetyną jest zabronione — tryptany, leki przeciwpsychotyczne, przeciwkrzepliwe, NLPZ i kwas acetylosalicylowy, a także bupropion, chinidynę, fluoksetynę i paroksetynę, przy których może być potrzebna mniejsza dawka. I szczegół praktyczny: w odróżnieniu od większości leków przeciwdepresyjnych wortioksetynę można odstawić nagle — ale decyzję o tym i tak podejmuje lekarz. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
