Benodil: skład i postać farmaceutyczna
Benodil to zawiesina do inhalacji przez nebulizator, pakowana w ampułki po 2 ml. Jedna ampułka zawiera 0,25 mg, 0,5 mg lub 1 mg budezonidu, w zależności od dawki leku, co odpowiada stężeniom 0,125 mg/ml, 0,25 mg/ml i 0,5 mg/ml. Taki zakres dawek pozwala dobrać odpowiednią ilość leku zarówno dla małych dzieci, jak i dla dorosłych.
Ampułki są połączone w paski: przed użyciem jedną ampułkę oddziela się, wstrząsa przez około 30 sekund i otwiera, odkręcając górną część. Lek jest przeznaczony wyłącznie do podawania wziewnego przez nebulizator kompresorowy i nie nadaje się ani do podawania doustnego, ani do stosowania w nebulizatorach ultradźwiękowych.
Jak działa Benodil
Substancją czynną preparatu jest budezonid, glikokortykosteroid o wyraźnym miejscowym działaniu. Po podaniu wziewnym trafia bezpośrednio na błonę śluzową dróg oddechowych i wywiera miejscowe działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne, przeciwwysiękowe i przeciwobrzękowe.
Główna praktyczna zaleta takiej drogi podania to relacja skuteczności do bezpieczeństwa: miejscowe działanie leku w oskrzelach pozwala uzyskać kontrolę nad stanem zapalnym przy mniejszej częstości i mniejszym nasileniu działań niepożądanych niż w przypadku leczenia kortykosteroidami w tabletkach. Dlatego przy niewystarczającym efekcie częściej decyduje się na zwiększenie dawki wziewnego budezonidu, a nie na dodanie kortykosteroidu doustnego.
Wskazania do stosowania
Benodil stosuje się w astmie oskrzelowej w sytuacjach, gdy używanie inhalatora ciśnieniowego lub proszkowego jest niewygodne lub niemożliwe — na przykład u małych dzieci lub u pacjentów, którym trudno jest skoordynować wdech z naciśnięciem inhalatora. Nebulizator rozwiązuje ten problem: lek dociera do dróg oddechowych podczas zwykłego, spokojnego oddychania.
Drugim wskazaniem jest zespół krupu, czyli ostre zapalenie krtani, tchawicy i oskrzeli dowolnego pochodzenia, któremu towarzyszy znaczne zwężenie górnych dróg oddechowych, duszność lub szczekający kaszel i prowadzące do zaburzeń oddychania. Trzecim wskazaniem jest zaostrzenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, w którym zastosowanie budezonidu w postaci zawiesiny do inhalacji jest uzasadnione. Lek nie jest przeznaczony do przerywania ostrego napadu astmy, stanu astmatycznego ani bezdechu.
Sposób podawania i dawkowanie
Dawkę dobiera się indywidualnie, dążąc do najniższej, która zapewnia kontrolę objawów astmy. Dawka dobowa jest zwykle dzielona na dwa podania — rano i wieczorem; w razie niewystarczającego efektu można ją podzielić na trzy lub cztery podania. Lek jest przeznaczony do długotrwałego leczenia astmy, a nie do stosowania doraźnego.
| Grupa pacjentów | Dawka początkowa | Dawka podtrzymująca | Maksymalna dawka dobowa |
|---|---|---|---|
| Dzieci 6–23 miesięcy i 2–11 lat | 0,5–1 mg 2 razy na dobę | 0,25–0,5 mg 2 razy na dobę | 2 mg |
| Młodzież 12–17 lat i dorośli | 1–2 mg 2 razy na dobę | 0,5–1 mg 2 razy na dobę | 4 mg |
Krup, POChP i objętość inhalacji
Maksymalną dawkę dobową 2 mg u dzieci do 12. roku życia stosuje się wyłącznie w ciężkiej astmie i przez ograniczony czas. W rzekomym krupie u dzieci zazwyczaj stosuje się 2 mg leku: całą dawkę jednorazowo lub w dwóch częściach po 1 mg w odstępie 30 minut; w razie potrzeby taki schemat można powtarzać co 12 godzin, maksymalnie do 36 godzin lub do poprawy stanu. W zaostrzeniu POChP zaleca się 1–2 mg na dobę, podzielone na dwa podania w odstępie 12 godzin, do uzyskania poprawy. Objętość zawiesiny na jedną inhalację zależy od stężenia: 2 ml preparatu 0,25 mg/ml daje dawkę 0,5 mg, 4 ml — 1 mg, natomiast 2 ml preparatu 0,5 mg/ml daje 1 mg, a 4 ml — 2 mg.
Technika inhalacji
Potrzebny jest nebulizator kompresorowy zapewniający przepływ powietrza 5–8 litrów na minutę przy objętości napełnienia komory 2–6 ml; nebulizatory ultradźwiękowe nie nadają się do tego leku. Zawartość ampułki ostrożnie wyciska się do komory, pustą ampułkę wyrzuca, a niewykorzystaną zawiesinę natychmiast utylizuje. Dzieciom dobiera się dobrze przylegającą maskę twarzową, a po inhalacji płucze jamę ustną wodą i myje twarz, jeśli stosowano maskę. Dzieci powinny wykonywać inhalację wyłącznie pod nadzorem osoby dorosłej. Podczas przechodzenia z kortykosteroidów doustnych na wziewne pacjent powinien być w stanie stabilnym: dużą dawkę leku wziewnego przez około 10 dni łączy się z dotychczasową dawką doustną, po czym stopniowo ją zmniejsza, na przykład o 2,5 mg prednizolonu miesięcznie.
Przeciwwskazania
Jedynym przeciwwskazaniem do stosowania leku jest nadwrażliwość na budezonid lub na którąkolwiek substancję pomocniczą. W razie wystąpienia wysypki, pokrzywki, obrzęku twarzy lub duszności po inhalacji należy przerwać stosowanie leku i zasięgnąć pomocy medycznej.
Należy też pamiętać o ograniczeniu związanym z charakterem sytuacji, a nie ze stanem pacjenta: lek nie jest stosowany do szybkiego przerwania ostrego napadu astmy, stanu astmatycznego ani bezdechu — w takich przypadkach konieczne są wziewne krótko działające leki rozszerzające oskrzela.
Środki ostrożności i szczególne ostrzeżenia
Budezonid nie jest przeznaczony do szybkiego przerywania ostrych epizodów astmy. Działanie terapeutyczne rozwija się zwykle około dziesiątego dnia leczenia. Jeśli krótko działające leki rozszerzające oskrzela przestają pomagać lub są potrzebne częściej niż zwykle, należy skonsultować się z lekarzem: może być konieczne wzmocnienie terapii przewlekłej. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z czynną lub przebytą gruźlicą płuc, a także z grzybiczymi i wirusowymi zakażeniami dróg oddechowych.
- u pacjentów z POChP podczas stosowania wziewnych kortykosteroidów częściej obserwuje się zapalenie płuc, którego objawy mogą nakładać się na zaostrzenie choroby podstawowej;
- czynniki ryzyka zapalenia płuc to palenie tytoniu, podeszły wiek, niska masa ciała i ciężki przebieg POChP;
- podczas przechodzenia z kortykosteroidów doustnych na wziewne mogą pojawić się nieżyt nosa, egzema, bóle mięśni i stawów, a zmęczenie, ból głowy, nudności i wymioty mogą wskazywać na niewydolność glikokortykosteroidową;
- możliwy jest paradoksalny skurcz oskrzeli z nasileniem świszczącego oddechu bezpośrednio po inhalacji — lek należy natychmiast odstawić;
- działania ogólnoustrojowe podczas długotrwałego stosowania dużych dawek obejmują zespół Cushinga, zahamowanie czynności kory nadnerczy, spowolnienie wzrostu u dzieci, zmniejszenie gęstości mineralnej kości, zaćmę, jaskrę, zaburzenia zachowania i snu;
- wzrost dzieci długotrwale otrzymujących wziewne glikokortykosteroidy należy regularnie kontrolować;
- w razie zaburzeń widzenia konieczna jest konsultacja okulistyczna, ponieważ możliwe są zaćma, jaskra i centralna surowicza chorioretinopatia;
- w przypadku kandydozy jamy ustnej może być konieczne leczenie przeciwgrzybicze, a czasem także przerwanie terapii kortykosteroidem.
Należy unikać jednoczesnego stosowania z ketokonazolem, itrakonazolem, inhibitorami proteazy HIV i innymi silnymi inhibitorami CYP3A4, w tym preparatami z kobicystatem; jeśli jest to niemożliwe, odstęp między podaniami powinien być jak najdłuższy, a dawkę budezonidu należy rozważyć do zmniejszenia. W zaburzeniach czynności wątroby wydalanie kortykosteroidów jest spowolnione, co zwiększa ogólnoustrojową ekspozycję. Każda ampułka 2 ml zawiera 6,99 mg sodu, co odpowiada 0,35% maksymalnej zalecanej przez WHO dobowej dawki 2 g sodu dla osoby dorosłej, oraz 0,1 mg/ml dinatrydowego edetynianu, który w stężeniu powyżej 1,2 mg/ml może wywoływać skurcz oskrzeli; przy rozcieńczaniu leku należy również uwzględnić zawartość sodu w rozpuszczalniku. Budezonid nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów ani obsługiwania maszyn.
Interakcje z innymi lekami
Budezonid jest metabolizowany głównie z udziałem enzymu CYP3A4, dlatego inhibitory tego enzymu — na przykład ketokonazol i itrakonazol — mogą zwiększać ogólnoustrojową ekspozycję na lek. Brak jest danych pozwalających na jednoznaczne dostosowanie dawki w takiej sytuacji, dlatego leczenia skojarzonego należy unikać. Jeśli jednoczesne stosowanie jest konieczne, odstęp między podaniami leków powinien być jak najdłuższy, a ponadto należy rozważyć zmniejszenie dawki budezonidu.
Ograniczone dane wskazują, że przy stosowaniu itrakonazolu w dawce 200 mg raz na dobę stężenie wziewnego budezonidu w osoczu wzrastało około czterokrotnie po pojedynczej dawce 1000 µg. U kobiet jednocześnie przyjmujących estrogeny lub steroidowe środki antykoncepcyjne obserwowano wzrost stężenia glikokortykosteroidów w osoczu i nasilenie ich działania, jednak przy jednoczesnym stosowaniu budezonidu i niskodawkowych doustnych środków antykoncepcyjnych takiego efektu nie odnotowano. Ponieważ czynność kory nadnerczy może być zahamowana, test stymulacji ACTH stosowany w diagnostyce niedoczynności przysadki może dawać fałszywie niskie wyniki.
Ciąża i karmienie piersią
Większość wyników prospektywnych badań epidemiologicznych oraz dane zgromadzone po wprowadzeniu wziewnego budezonidu do obrotu nie wskazują na zwiększone ryzyko działań niepożądanych u płodu lub noworodka podczas stosowania leku w ciąży. Jednocześnie dla matki i dziecka istotne jest, aby astma w czasie ciąży była odpowiednio kontrolowana. Jak w przypadku każdego leku stosowanego u kobiety ciężarnej, lekarz ocenia korzyści dla matki i potencjalne ryzyko dla płodu.
Budezonid przenika do mleka kobiecego, jednak przy stosowaniu dawek terapeutycznych nie oczekuje się wpływu na dziecko, dlatego lek może być stosowany u kobiet karmiących piersią. W badaniu farmakokinetycznym u kobiet z astmą otrzymujących dawki podtrzymujące budezonidu wziewnego 200 lub 400 µg dwa razy na dobę szacunkowa dawka dobowa przenikająca do dziecka wynosiła 0,3% dobowej dawki matki, a średnie stężenie w osoczu u dzieci oceniono jako jedną sześćsetną stężenia u matki; w próbkach osocza dzieci stężenie budezonidu było poniżej progu oznaczalności.
Działania niepożądane
Prawdopodobieństwo wystąpienia działań niepożądanych zależy od wieku, czynności nerek i ogólnego stanu pacjenta. Najbardziej typowe reakcje miejscowe są związane z osadzaniem się leku w jamie ustnej i gardle, dlatego płukanie jamy ustnej po każdej inhalacji wyraźnie zmniejsza ich ryzyko. Działania ogólnoustrojowe dotyczą przede wszystkim długotrwałego stosowania dużych dawek.
- często: kandydoza jamy ustnej i gardła, kaszel, chrypka, podrażnienie gardła, a u pacjentów z POChP — zapalenie płuc;
- niezbyt często: drżenie, niepokój, depresja, zaćma, niewyraźne widzenie, kurcze mięśni;
- rzadko: natychmiastowe i opóźnione reakcje nadwrażliwości, w tym wysypka, kontaktowe zapalenie skóry, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy i reakcja anafilaktyczna;
- rzadko: objawy ogólnoustrojowego działania glikokortykosteroidów, w tym zahamowanie czynności kory nadnerczy i spowolnienie wzrostu;
- rzadko: nadmierna aktywność psychoruchowa, zaburzenia snu, agresja i zmiany zachowania, głównie u dzieci, nerwowość;
- rzadko: skurcz oskrzeli, afonia, skłonność do łatwego powstawania siniaków;
- częstość nieznana: jaskra;
- bardzo rzadko, podobnie jak w przypadku innej terapii wziewnej, możliwy jest paradoksalny skurcz oskrzeli.
Podrażnienie skóry twarzy jako objaw nadwrażliwości obserwowano przy stosowaniu maski — aby temu zapobiec, po inhalacji należy umyć twarz wodą. W badaniach klinicznych z udziałem ponad 13 000 pacjentów otrzymujących budezonid wziewny i ponad 7000 otrzymujących placebo częstość lęku wyniosła odpowiednio 0,52% wobec 0,63%, a depresji 0,67% wobec 1,15%, czyli nie przekraczała wartości obserwowanych w grupie placebo. Z uwagi na ryzyko spowolnienia wzrostu u dzieci i młodzieży konieczna jest regularna kontrola wzrostu.
Przedawkowanie
Oczekuje się, że ostre przedawkowanie budezonidu, nawet przy zastosowaniu dużych dawek, nie ma znaczenia klinicznego; ostra toksyczność leku nie jest znana. Przy krótkotrwałym przedawkowaniu dochodzi do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–nadnercza, a przy długotrwałym stosowaniu bardzo dużych dawek możliwy jest zanik kory nadnerczy z objawami działania glikokortykosteroidów i zaburzeniem reakcji na stres.
W przypadku przewlekłego przedawkowania nie są wymagane pilne działania. Jeśli leczenie wziewne jest kontynuowane w zalecanych dawkach, prawidłowa czynność osi podwzgórze–przysadka–nadnercza zwykle samoistnie wraca do normy w ciągu 1–2 dni. W sytuacjach stresowych może być konieczne zabezpieczenie kortykosteroidem — na przykład podaniem dużej dawki hydrokortyzonu. W przypadku zaniku kory nadnerczy stan pacjenta należy traktować jako zależny od steroidów i dobrać podtrzymującą dawkę kortykosteroidu o działaniu ogólnoustrojowym.
Jak uzyskać receptę na Benodil online
Benodil jest wydawany z przepisu lekarza: dawka budezonidu zależy od wieku pacjenta, wskazania i ciężkości choroby, a sam lek wymaga odpowiednio dobranego nebulizatora. Podczas konsultacji online lekarz doprecyzowuje rozpoznanie, częstość objawów, dotychczas stosowane leczenie i choroby współistniejące. W razie istnienia wskazań wystawia e-receptę, na podstawie której lek można odebrać w aptece.
