Atywia Daily: skład i postać leku
Opakowanie zawiera 21 białych tabletek powlekanych — aktywnych — oraz 7 zielonych tabletek placebo. Każda tabletka aktywna zawiera 0,03 mg etynyloestradiolu i 2 mg dienogestu.
Słowo Daily w nazwie oddaje istotę schematu: tabletkę przyjmuje się codziennie bez przerw, a tydzień pauzy zastępuje siedem zielonych tabletek bez hormonów. To odróżnia lek od klasycznych schematów „21 dni przyjmowania i 7 dni przerwy”: trudniej tu przeoczyć początek nowego opakowania, bo przyjmowanie nie przerywa się ani na jeden dzień.
Jak działa Atywia Daily
To skuteczny hormonalny środek antykoncepcyjny do stosowania doustnego o działaniu antyandrogennym, zawierający etynyloestradiol i dienogest jako gestagen. Działanie antykoncepcyjne opiera się na współdziałaniu wielu czynników, z których najważniejsze to zahamowanie owulacji i zmiany wydzieliny szyjki macicy.
Działanie antyandrogenne połączenia etynyloestradiolu i dienogestu również składa się z kilku mechanizmów, a głównym z nich jest obniżenie stężenia androgenów w surowicy. Skutek praktyczny opisano wprost: produkt wykazuje istotną poprawę w zakresie objawów trądziku od łagodnego do umiarkowanego oraz korzystnie wpływa na łojotok, zmniejszając go. To właśnie tłumaczy drugie wskazanie.
Wskazania do stosowania
Wskazania są dwa, a drugie jest zawsze wtórne wobec pierwszego.
Pierwsze to antykoncepcja doustna. Drugie to leczenie trądziku o umiarkowanym nasileniu po niepowodzeniu odpowiedniego leczenia miejscowego lub leczenia antybiotykami doustnymi, u kobiet, które zdecydowały się na stosowanie doustnego środka antykoncepcyjnego. Sformułowanie nie jest przypadkowe: leku nie zaleca się jako preparatu na trądzik osobom, które antykoncepcji nie potrzebują. Decyzja o przepisaniu zapada ponadto na podstawie indywidualnej oceny czynników ryzyka u danej pacjentki, zwłaszcza ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, oraz oceny tego ryzyka w odniesieniu do innych złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych.
Sposób stosowania i dawkowanie
Pierwszą tabletkę przyjmuje się zgodnie z dniem tygodnia na opakowaniu: na przykład „Pon” odnosi się do poniedziałku. Kolejne tabletki stosuje się zgodnie z kierunkiem strzałki na blistrze. Każde następne opakowanie rozpoczyna się dzień po przyjęciu ostatniej tabletki z poprzedniego blistra — bez przerwy.
- Krwawienie z odstawienia. Zwykle występuje 2. lub 3. dnia po przyjęciu zielonej tabletki, czyli z ostatniego rzędu blistra, i może trwać jeszcze wtedy, gdy zaczniesz tabletki z następnego opakowania. To zjawisko spodziewane, a nie błąd w schemacie.
- Zielone tabletki. Nie zawierają hormonów, ale ich przyjmowanie ma znaczenie: utrzymuje codzienny rytm i wyznacza właściwy dzień startu kolejnego opakowania.
- Szczegółowe schematy. Ulotka odsyła do pełnej charakterystyki produktu po szczegóły dawkowania — na przykład po zasady zmiany z innego środka antykoncepcyjnego i postępowania przy pominięciu tabletki. Warto uzyskać je od lekarza lub w aptece razem z opakowaniem, a nie odtwarzać z pamięci.
Przeciwwskazania
Złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych nie stosuje się w wielu sytuacjach, a większość przeciwwskazań wiąże się z ryzykiem zakrzepicy.
- Nadwrażliwość na substancje czynne lub którąkolwiek substancję pomocniczą.
- Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa: czynna, czyli leczona lekami przeciwzakrzepowymi, albo przebyta — zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna.
- Znana dziedziczna lub nabyta predyspozycja do żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej: oporność na aktywowane białko C, w tym czynnik V Leiden, niedobór antytrombiny III, białka C lub białka S.
- Rozległy zabieg operacyjny związany z długotrwałym unieruchomieniem, a także wysokie ryzyko takiej choroby wskutek wielu czynników ryzyka.
- Tętnicze zaburzenia zakrzepowo-zatorowe: czynne, na przykład zawał mięśnia sercowego, albo objawy prodromalne w rodzaju dławicy piersiowej; choroby naczyń mózgowych — czynny udar, przebyty udar lub przemijający napad niedokrwienny w wywiadzie.
- Dziedziczna lub nabyta skłonność do zaburzeń tętniczych — hiperhomocysteinemia, przeciwciała antyfosfolipidowe; migrena z ogniskowymi objawami neurologicznymi w wywiadzie.
- Poważne czynniki ryzyka: cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie tętnicze, ciężka dyslipoproteinemia, palenie tytoniu.
- Czynne lub przebyte zapalenie trzustki związane z ciężką hipertriglicerydemią oraz czynna lub przebyta ciężka choroba wątroby do czasu powrotu prób wątrobowych do normy.
Środki ostrożności i szczególne zalecenia
Podstawowe ostrzeżenie dotyczy żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej i wyrażono je w liczbach, a nie w ogólnikach. Stosowanie jakichkolwiek złożonych hormonalnych środków antykoncepcyjnych wiąże się ze zwiększonym ryzykiem tej choroby w porównaniu z sytuacją, gdy terapii się nie stosuje. Spośród preparatów tej grupy najmniejsze ryzyko wiąże się ze środkami zawierającymi lewonorgestrel, norgestymat lub noretisteron; ryzyko preparatów z dienogestem, według ograniczonych danych epidemiologicznych, może być podobne do ryzyka lewonorgestrelu, choć bezpośredniego porównania nie przeprowadzono.
- Liczby ryzyka. U około 2 na 10 000 kobiet, które nie stosują złożonych środków antykoncepcyjnych i nie są w ciąży, w ciągu roku rozwinie się żylna choroba zakrzepowo-zatorowa. Wśród stosujących preparaty złożone zawierające mniej niż 50 µg etynyloestradiolu w ciągu roku zachoruje około 6 kobiet na 10 000, w przedziale 5–7 na 10 000. Dla porównania: to mniej niż oczekiwana liczba przypadków u kobiet w ciąży i w okresie poporodowym. Choroba ta bywa śmiertelna w 1–2% przypadków.
- Kiedy ryzyko jest większe. Jest największe w pierwszym roku stosowania, a istnieją dowody, że rośnie przy ponownym rozpoczęciu przyjmowania po przerwie równej 4 tygodniom lub dłuższej.
- Świadomy wybór. Decyzję o zastosowaniu produktu spoza grupy o najniższym znanym ryzyku podejmuje się wyłącznie po rozmowie z pacjentką — tak, by rozumiała zarówno samo ryzyko, jak i to, jak wpływają na nie jej własne czynniki.
- Nowe stany. Jeśli którykolwiek z wymienionych stanów lub czynników ryzyka wystąpi po raz pierwszy albo się nasili, kobieta powinna zgłosić się do lekarza prowadzącego, który zdecyduje, czy konieczne jest przerwanie stosowania.
Interakcje z innymi lekami
Główna grupa interakcji to leki indukujące enzymy mikrosomalne. Zwiększają one klirens hormonów płciowych, co może prowadzić do krwawienia śródcyklicznego i do nieskuteczności działania antykoncepcyjnego. Indukcja enzymów może wystąpić po kilku dniach leczenia, maksimum osiąga w ciągu kilku tygodni i utrzymuje się przez około 4 tygodnie po jego zakończeniu.
Praktyczne zasady są z tego wprost. Przy leczeniu krótkoterminowym takimi lekami kobieta powinna stosować metodę mechaniczną lub inną dodatkową — przez cały okres terapii skojarzonej i jeszcze przez 28 dni po jej zakończeniu; jeśli leczenie trwa dłużej niż tabletki aktywne z bieżącego opakowania, pomija się tabletki placebo i od razu rozpoczyna następne opakowanie. Przy długotrwałym przyjmowaniu induktorów zaleca się w ogóle inną, niehormonalną metodę zapobiegania ciąży. Do induktorów należą barbiturany, bosentan, karbamazepina, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, leki stosowane w zakażeniu HIV — rytonawir, newirapina, efawirenz — a także prawdopodobnie felbamat, gryzeofulwina, okskarbazepina, topiramat oraz produkty ziołowe z zielem dziurawca. Osobno wymieniono leki zwiększające perystaltykę przewodu pokarmowego, na przykład metoklopramid: one również mogą wpływać na skuteczność.
Ciąża i karmienie piersią
Produktu nie należy przyjmować w czasie ciąży, a przed rozpoczęciem stosowania ciążę trzeba wykluczyć. Jeżeli kobieta zajdzie w ciążę podczas stosowania, lek odstawia się natychmiast.
Co wiadomo o ryzyku. Badania epidemiologiczne nie wykazały zwiększenia ryzyka wad wrodzonych u dzieci, których matki przyjmowały doustne środki antykoncepcyjne przed zajściem w ciążę, a znaczna większość najnowszych badań nie wskazuje na działanie teratogenne przy niezamierzonym stosowaniu we wczesnym okresie ciąży. Dla tego konkretnego produktu takich badań nie prowadzono, a dostępne dane o stosowaniu w ciąży są ograniczone i niewystarczające do wniosków o wpływie na ciążę oraz zdrowie płodu i noworodka; w badaniach na zwierzętach stwierdzono działania niepożądane w okresie ciąży i karmienia piersią, a na ich podstawie nie można wykluczyć działań niepożądanych spowodowanych aktywnością hormonalną.
Działania niepożądane
Zacząć trzeba od rzeczy najważniejszej: u kobiet stosujących złożone hormonalne środki antykoncepcyjne odnotowano zwiększone ryzyko zakrzepicy żył i tętnic oraz zdarzeń zakrzepowo-zatorowych, w tym zawału serca, udaru, przemijającego napadu niedokrwiennego, zakrzepicy żylnej i zatorowości płucnej. To właśnie te zdarzenia wyznaczają profil bezpieczeństwa całej grupy, choć występują rzadko.
Pozostałe działania niepożądane zarejestrowano w badaniach klinicznych z udziałem 4942 kobiet stosujących produkt w antykoncepcji i w leczeniu średnio nasilonego trądziku. Często występuje ból głowy. Niezbyt często — zapalenie pochwy i sromu, kandydoza pochwy oraz inne zakażenia grzybicze sromu i pochwy, zwiększony apetyt, obniżenie nastroju, zawroty głowy i migrena. Rzadko opisywano zapalenie jajników i jajowodów, zakażenia dróg moczowych, zapalenie pęcherza, zapalenie sutka, zapalenie szyjki macicy, różne zakażenia i grzybice, mięśniak gładki macicy i tłuszczaka piersi, niedokrwistość, nadwrażliwość, wirylizację, anoreksję, depresję, zaburzenia psychiczne, bezsenność i zaburzenia snu, agresję, udar mózgu i zaburzenia krążenia mózgowego, dystonię, suche oko, podrażnienie oczu, oscylopsję i zaburzenia widzenia. Z nieznaną częstością zgłaszano zmiany nastroju oraz zmiany libido w obie strony.
Przedawkowanie
Objawami przedawkowania mogą być nudności i wymioty, a u młodych dziewcząt niewielkie krwawienie z dróg rodnych.
Antidotum nie istnieje, a leczenie powinno być objawowe. Wniosek praktyczny jest prosty: przypadkowe przyjęcie dodatkowej tabletki nie wymaga działań w trybie pilnym, ale nie powinno być też rekompensowane pominięciem kolejnej. Przy wymiotach wkrótce po przyjęciu tabletki wchłanianie może być niepełne — obowiązują wtedy zasady jak przy tabletce pominiętej, które trzeba ustalić z lekarzem albo sprawdzić w pełnej informacji o leku.
Jak uzyskać receptę na Atywia Daily online
Złożony środek antykoncepcyjny zaleca się po indywidualnej ocenie czynników ryzyka, przede wszystkim ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Lekarz musi wiedzieć o zakrzepicy u ciebie i w rodzinie, o migrenie z aurą, paleniu, ciśnieniu, masie ciała i zaburzeniach metabolicznych, a przed rozpoczęciem przyjmowania wykluczyć ciążę. Dlatego pierwsze zalecenie na podstawie ankiety online nie jest możliwe.
Konsultacja online nadaje się do kontynuacji zaleconej antykoncepcji. W ankiecie podaj, kto przepisał lek i jak długo go przyjmujesz, czy była przerwa w przyjmowaniu równa 4 tygodniom lub dłuższa — po takiej przerwie ryzyko zakrzepicy rośnie — a także charakter krwawień i tolerancję. Koniecznie zgłoś zakrzepicę, udary i zawały u siebie i u bliskich krewnych, migrenę z ogniskowymi objawami neurologicznymi, palenie tytoniu, podwyższone ciśnienie, cukrzycę, zaburzenia lipidowe, choroby wątroby i zapalenie trzustki. Osobno wymień leki — przeciwpadaczkowe, ryfampicynę, leki przeciw HIV, suplementy z dziurawcem — i zapytaj o dodatkową antykoncepcję: przy ich stosowaniu jest obowiązkowa, i to jeszcze przez 28 dni po zakończeniu. Zapamiętaj też objawy alarmowe wymagające pilnej pomocy: ból i obrzęk jednej nogi, nagła duszność, ból w klatce piersiowej, osłabienie kończyn lub zaburzenia mowy. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
