Aspulmo: skład i postać farmaceutyczna
Aspulmo to inhalator z dawkownikiem. Jedna dawka inhalacyjna zawiera 100 µg salbutamolu w postaci siarczanu salbutamolu.
Lek przeznaczony jest wyłącznie do stosowania wziewnego. Pacjenci, którzy mają trudności ze skoordynowaniem wdechu z uwolnieniem leku z inhalatora, powinni stosować komorę inhalacyjną. Warto też wiedzieć, że produkt zawiera składniki mogące dawać pozytywny wynik testów antydopingowych.
Jak działa Aspulmo
Salbutamol jest selektywnym β2-agonistą. W dawkach leczniczych pobudza receptory β2-adrenergiczne w mięśniach gładkich oskrzeli.
Praktycznie istotne są dwie cechy jego działania: występuje ono szybko — w ciągu 5 minut — i trwa krótko, 4–6 godzin. To właśnie tłumaczy rolę leku: znosi on skurcz oskrzeli w odwracalnej obturacji dróg oddechowych, ale nie zastępuje podstawowego leczenia przeciwzapalnego.
Wskazania do stosowania
Lek zaleca się w leczeniu skurczu oskrzeli lub odwracalnej obturacji dróg oddechowych, a także zapobiegawczo — przed wysiłkiem fizycznym u pacjentów z astmą wysiłkową i przed przewidywanym kontaktem z alergenami wywołującymi zwykle napady duszności.
Osobno omówiono stosowanie w astmie: lek jest szczególnie zalecany w jej łagodnym, umiarkowanym i ciężkim przebiegu — pod warunkiem, że jego zastosowanie nie opóźnia rozpoczęcia podawania wziewnych glikokortykosteroidów. To zastrzeżenie wyznacza całą logikę leczenia: lek rozszerzający oskrzela znosi objaw, a nie leczy zapalenia.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawki różnią się u dorosłych i dzieci, a także zależnie od tego, czy znosi się już powstały skurcz oskrzeli, czy mu zapobiega.
| Sytuacja | Schemat |
|---|---|
| Dorośli, złagodzenie skurczu oskrzeli | 1–2 inhalacje (100–200 µg salbutamolu); jeśli nie nastąpi spodziewana poprawa, można wykonać więcej niż 2 inhalacje |
| Dorośli, maksymalna zalecana dawka | 2 inhalacje 3 razy na dobę |
| Zapobieganie skurczowi przy wysiłku lub kontakcie z alergenem | 2 inhalacje (2 × 100 µg) 10–15 minut przed wysiłkiem lub spodziewanym kontaktem |
| Osoby w podeszłym wieku | Takie same zalecenia jak u dorosłych |
| Dzieci, ostry skurcz oskrzeli i zapobieganie astmie wysiłkowej | 1 inhalacja (100 µg); jeśli nie nastąpi poprawa, dawkę można zwiększyć do 200 µg |
| Dzieci, maksimum | Nie zaleca się więcej niż 4 inhalacji na dobę |
Kluczowa zasada: przy nasilaniu się objawów astmy nie należy zwiększać liczby inhalacji. W takiej sytuacji lekarz powinien rozważyć zwiększenie dawki przyjmowanego leku lub systematyczne przyjmowanie glikokortykosteroidów. Jeśli dotychczas skuteczna dawka wziewnego salbutamolu nie przyniesie poprawy w ciągu 3 godzin, pacjent powinien zgłosić się do lekarza; może być też konieczne sprawdzenie sposobu wykonywania inhalacji.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany przy nadwrażliwości na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także w poronieniu zagrażającym.
Osobne zastrzeżenie dotyczy zastosowań położniczych. Choć salbutamol dożylnie, a sporadycznie i w tabletkach, stosuje się w zapobieganiu porodowi przedwczesnemu niepowikłanemu przez łożysko przodujące, krwawienie wczesnoporodowe lub zatrucie ciążowe, salbutamolu w postaci inhalacji do zapobiegania porodowi przedwczesnemu stosować nie należy.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Główne ostrzeżenie dotyczy roli leku w leczeniu astmy. Leki rozszerzające oskrzela nie powinny być jedynym ani podstawowym leczeniem u pacjentów z astmą łagodną przewlekłą, umiarkowaną, ciężką lub niestabilną. W ciężkiej astmie konieczne są regularne kontrole lekarskie z testami czynności płuc — z uwagi na ryzyko zaostrzenia choroby, a nawet śmierci; lekarz powinien wtedy rozważyć maksymalne zalecane dawki kortykosteroidów wziewnych i (lub) dołączenie doustnych. Zwiększone zużycie krótko działających leków rozszerzających oskrzela, zwłaszcza β2-agonistów, świadczy o pogorszeniu przebiegu choroby, dlatego pacjenta uprzedza się: jeśli reakcja na dotychczasową dawkę jest słabsza albo potrzeba więcej inhalacji niż wcześniej, trzeba niezwłocznie skontaktować się z lekarzem. Nagłe i postępujące pogorszenie przebiegu astmy może zagrażać życiu.
- technikę inhalacji się sprawdza, aby zapewnić optymalne dostarczenie leku do płuc; pacjentów uprzedza się, że smak może różnić się od wcześniej stosowanego aerozolu;
- reakcję na leczenie astmy kontroluje się regularnie, wykonując testy czynności płuc;
- szczególna ostrożność jest potrzebna przy nadczynności tarczycy, niewydolności serca, nadciśnieniu tętniczym, tętniaku, zmniejszonej tolerancji glukozy, cukrzycy, guzie chromochłonnym nadnerczy i jednoczesnym przyjmowaniu glikozydów nasercowych;
- ostrożność jest potrzebna także przy niedokrwieniu mięśnia sercowego, tachyarytmii i kardiomiopatii przerostowej; w zgłoszeniach po wprowadzeniu do obrotu i w literaturze opisano rzadkie przypadki niedokrwienia mięśnia sercowego związane ze stosowaniem salbutamolu;
- pacjentom z ciężką chorobą serca — chorobą niedokrwienną, tachyarytmią lub ciężką niewydolnością serca — przyjmującym salbutamol z powodu choroby dróg oddechowych zaleca się konsultację medyczną przy bólu w klatce piersiowej lub innych objawach zaostrzenia choroby serca;
- stosowanie β2-agonistów, zwłaszcza pozajelitowo lub w nebulizacji, może wywoływać potencjalnie ciężką hipokaliemię;
- szczególna ostrożność jest potrzebna w ostrej astmie: hipokaliemia może nasilić się przy jednoczesnym leczeniu pochodnymi ksantyny, steroidami lub lekami moczopędnymi, a także przy niedotlenieniu narządów i tkanek — zaleca się wtedy kontrolę stężenia potasu w surowicy;
- salbutamolu nie przyjmuje się jednocześnie z nieselektywnymi lekami blokującymi receptory β-adrenergiczne, takimi jak propranolol.
Interakcje z innymi lekami
Salbutamolu nie należy przyjmować jednocześnie z innymi wziewnymi sympatykomimetycznymi lekami rozszerzającymi oskrzela. Jeśli konieczne jest jednoczesne przyjmowanie leków adrenergicznych inną drogą, potrzebna jest ostrożność z uwagi na ryzyko niebezpiecznych powikłań sercowo-naczyniowych.
- inhibitory monoaminooksydazy i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne mogą zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowych działań niepożądanych, dlatego przy ich stosowaniu salbutamol podaje się ostrożnie;
- nieselektywnych leków blokujących receptory β-adrenergiczne, na przykład propranololu, nie podaje się razem z salbutamolem: u pacjentów z astmą wiąże się to z ryzykiem silnego zwężenia oskrzeli;
- szczególna ostrożność jest potrzebna także przy glikozydach nasercowych;
- pochodne ksantyny, steroidy i leki moczopędne mogą nasilić hipokaliemię;
- salbutamol może zmniejszać stężenie potasu we krwi, dlatego przy innych lekach obniżających potas możliwy jest efekt addycji i potrzebna jest ostrożność;
- po podaniu halogenowych środków znieczulających — halotanu, metoksyfluranu, enfluranu — pacjentom leczonym salbutamolem można oczekiwać zwiększonego ryzyka ciężkich zaburzeń rytmu serca i niedociśnienia tętniczego;
- jeśli planowane jest podanie takich środków, należy upewnić się, że salbutamol nie został podany przez co najmniej 6 godzin przed rozpoczęciem znieczulenia.
Ciąża i karmienie piersią
Lek można stosować w okresie ciąży tylko wtedy, gdy korzyści dla matki znacznie przewyższają zagrożenia dla płodu. Podczas szerokich obserwacji u dzieci pacjentek przyjmujących salbutamol rzadko obserwowano wady wrodzone, w tym rozszczep wargi i zniekształcenie kończyn; część matek przyjmowała jednak w ciąży także inne leki, więc powiązanie tych wad z działaniem salbutamolu jest trudne. Testy na zwierzętach wskazują na możliwość zwiększenia ryzyka dla płodów po dawkach znacznie przekraczających zalecane klinicznie; jednocześnie badania wpływu na reprodukcję nie wykazały działania bezfreonowego nośnika HFA-134a na rozwój płodów zwierząt.
Jeśli konieczne jest podanie leku kobiecie karmiącej piersią, zaleca się przerwanie karmienia. Salbutamol może przenikać do mleka kobiecego i nie wiadomo, czy ma to negatywny wpływ na zdrowie noworodków, dlatego jego stosowanie u kobiet karmiących ogranicza się do przypadków, gdy spodziewana korzyść dla matki jest większa niż możliwe ryzyko dla dziecka.
Działania niepożądane
Często występują drżenie mięśni szkieletowych, bóle głowy i tachykardia; niezbyt często — kołatanie serca oraz podrażnienie błony śluzowej jamy ustnej i gardła.
- rzadko — zmniejszenie stężenia potasu we krwi: stosowanie leków pobudzających receptory β2-adrenergiczne może powodować znaczne obniżenie poziomu potasu;
- rzadko — rozszerzenie obwodowych naczyń krwionośnych;
- rzadko — kurcze mięśni;
- bardzo rzadko — reakcje nadwrażliwości, w tym obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, skurcz oskrzeli, obniżenie ciśnienia tętniczego i zapaść;
- bardzo rzadko — nadmierna pobudliwość;
- bardzo rzadko — niemiarowość serca, w tym migotanie przedsionków, częstoskurcz nadkomorowy i skurcze dodatkowe;
- bardzo rzadko — paradoksalny skurcz oskrzeli;
- częstość nieznana — niedokrwienie mięśnia sercowego.
Paradoksalny skurcz oskrzeli zasługuje na osobną wzmiankę: podobnie jak przy innych lekach wziewnych może objawić się świstami bezpośrednio po przyjęciu. W takiej sytuacji niezwłocznie przerywa się podawanie leku i podaje inny szybko działający lek rozszerzający oskrzela, po czym ocenia stan pacjenta i w razie potrzeby zmienia leczenie.
Przedawkowanie
Najczęstszym objawem przedawkowania salbutamolu są przemijające zaburzenia związane z farmakologicznym działaniem β-agonistów: tachykardia, kołatanie serca, drżenie, nadmierna pobudliwość, a także zaburzenia metaboliczne, w tym hipokaliemia.
W przypadku przedawkowania stosuje się leczenie objawowe. Zaleca się podanie kardioselektywnego leku blokującego receptory β-adrenergiczne, jednak u osób ze skurczem oskrzeli w wywiadzie takie leki stosuje się ze szczególną ostrożnością. Po przedawkowaniu salbutamolu może nastąpić zmniejszenie stężenia potasu we krwi, dlatego się je monitoruje i w razie potrzeby uzupełnia elektrolity.
Jak otrzymać receptę na Aspulmo online
Salbutamol w inhalatorze wydawany jest na receptę. Służy do znoszenia i zapobiegania skurczowi oskrzeli, ale nie zastępuje leczenia podstawowego: rosnące zapotrzebowanie na inhalacje to sygnał, że choroba się pogarsza i schemat trzeba zweryfikować.
Podczas konsultacji online lekarz ustali charakter napadów i ich częstość, dotychczasowe leczenie podstawowe, stan serca i tarczycy, przyjmowanie β-adrenolityków i leków moczopędnych, a przy istniejących wskazaniach wystawi e-receptę — z jej kodem lek można odebrać w aptece.
