Aribit - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Aribit: skład i postać farmaceutyczna

Aribit jest dostępny w tabletkach zawierających 5 mg, 10 mg, 15 mg lub 30 mg substancji czynnej – arypiprazolu. Dostępność kilku dawek pozwala na stopniowe zwiększanie dawki na początku leczenia oraz na precyzyjny dobór terapii podtrzymującej.

Preparat zawiera laktozę, dlatego nie należy go stosować u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy. U pacjentów, którzy mają trudności z połykaniem tabletek, zamiast tej postaci leku można zastosować tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej lub roztwór doustny.

Jak działa Aribit

Arypiprazol zalicza się do atypowych leków przeciwpsychotycznych. Uważa się, że jego skuteczność w leczeniu schizofrenii i choroby afektywnej dwubiegunowej typu I jest związana z połączeniem częściowego agonizmu wobec receptorów dopaminowych D2 i receptorów serotoninowych 5-HT1a z antagonizmem wobec receptorów serotoninowych 5-HT2a. W modelach zwierzęcych działał jak antagonista w warunkach nadmiernej aktywności dopaminergicznej oraz jak agonista – przy jej niedoborze.

W badaniach in vitro arypiprazol wykazał wysokie powinowactwo do receptorów dopaminowych D2 i D3 oraz receptorów serotoninowych 5-HT1a i 5-HT2a, umiarkowane – do receptorów dopaminowych D4, serotoninowych 5-HT2c i 5-HT7, a także do receptorów α1-adrenergicznych i receptorów histaminowych H1. Nie wykazuje istotnego powinowactwa do receptorów muskarynowych. Interakcje z receptorami innymi niż dopaminowe i serotoninowe tłumaczą część klinicznych właściwości leku.

Wskazania do stosowania

Aribit stosuje się w leczeniu schizofrenii u dorosłych oraz u młodzieży w wieku 15 lat i starszej.

Drugim wskazaniem jest choroba afektywna dwubiegunowa typu I. U dorosłych lek jest stosowany w epizodach manii o umiarkowanym i ciężkim nasileniu, a także w celu zapobiegania kolejnym epizodom manii u pacjentów, u których przeważają epizody maniakalne i którzy odpowiedzieli na leczenie arypiprazolem. U młodzieży w wieku 13 lat i starszej lek jest wskazany w leczeniu epizodów manii o umiarkowanym i ciężkim nasileniu przez okres do 12 tygodni.

Sposób podawania i dawkowanie

Lek przyjmuje się raz na dobę, o tej samej porze, niezależnie od posiłków. U dorosłych z rozpoznaną schizofrenią zalecana dawka początkowa wynosi 10–15 mg na dobę, a dawka podtrzymująca – 15 mg na dobę; lek jest skuteczny w zakresie dawek 10–30 mg na dobę, i chociaż przewaga dawek powyżej 15 mg nie została potwierdzona, u niektórych pacjentów wyższa dawka może być korzystna. W epizodach manii w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej typu I dawka początkowa wynosi 15 mg na dobę – w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym. Maksymalna dawka dobowa w obu przypadkach wynosi 30 mg.

Dawkowanie u młodzieży

U młodzieży od 15. roku życia w schizofrenii oraz od 13. roku życia w epizodach manii zalecana dawka wynosi 10 mg na dobę. Leczenie rozpoczyna się od 2 mg przez dwa dni, stosując arypiprazol w postaci roztworu doustnego 1 mg/ml, następnie przez dwa dni podaje się 5 mg i dochodzi do dawki 10 mg na dobę; w razie potrzeby dawkę zwiększa się o 5 mg, nie przekraczając 30 mg na dobę. U młodzieży dawki wyższe niż 10 mg stosuje się jedynie w wyjątkowych przypadkach i pod ścisłą kontrolą kliniczną, ponieważ dawka 30 mg znacznie częściej powoduje zaburzenia pozapiramidowe, senność, zmęczenie oraz zwiększenie masy ciała. Lek nie jest zalecany dzieciom młodszym niż 13 lat, a w schizofrenii – młodszym niż 15 lat.

• łagodne i umiarkowane zaburzenia czynności wątroby: modyfikacja dawki nie jest konieczna;
• ciężka niewydolność wątroby: brak wystarczających danych do sformułowania zaleceń dotyczących dawkowania;
• zaburzenia czynności nerek: modyfikacja dawki nie jest konieczna;
• wiek 65 lat i więcej: bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały zbadane, w miarę możliwości klinicznych należy rozważyć mniejszą dawkę początkową;
• płeć pacjenta oraz palenie tytoniu nie wpływają na dobór dawki;
• silne inhibitory CYP3A4 lub CYP2D6: dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć, a po ich odstawieniu powrócić do dawki wyjściowej;
• silne induktory CYP3A4: dawkę arypiprazolu należy zwiększyć, a po ich odstawieniu zmniejszyć do dawki zalecanej.

Przeciwwskazania

Jedynym przeciwwskazaniem wymienionym w Charakterystyce Produktu Leczniczego jest nadwrażliwość na arypiprazol lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu.

Nie oznacza to, że stosowanie leku jest pozbawione ograniczeń: szereg stanów klinicznych wymaga szczególnej ostrożności i nadzoru lekarskiego, o czym mowa w części dotyczącej specjalnych ostrzeżeń. Ponadto, ze względu na zawartość laktozy, lek nie jest odpowiedni dla pacjentów z dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy lub zaburzeniami wchłaniania glukozy i galaktozy.

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Wyraźna poprawa kliniczna podczas leczenia przeciwpsychotycznego nie pojawia się od razu – czasem dopiero po kilku tygodniach, i przez cały ten okres pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją. Zachowania samobójcze są charakterystyczne dla samych zaburzeń psychicznych i zaburzeń nastroju, a pojedyncze przypadki opisywano wkrótce po rozpoczęciu lub zmianie leczenia przeciwpsychotycznego, dlatego pacjenci z grupy wysokiego ryzyka wymagają szczególnie wnikliwego nadzoru. Arypiprazol nie jest wskazany w leczeniu psychoz w przebiegu otępienia: w badaniach u pacjentów w podeszłym wieku z psychozą w chorobie Alzheimera śmiertelność i częstość działań niepożądanych ze strony krążenia mózgowego były wyższe niż w grupie placebo.

• ostrożnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego, zaburzeniami przewodzenia, chorobami naczyń mózgowych, ze skłonnością do niedociśnienia oraz z nadciśnieniem tętniczym;
• ostrożnie w przypadku wydłużenia odstępu QT w wywiadzie rodzinnym oraz przy czynnikach ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej;
• wystąpienie późnych dyskinez, akatyzji lub objawów parkinsonizmu jest powodem do rozważenia zmniejszenia dawki lub odstawienia leku po konsultacji z lekarzem;
• złośliwy zespół neuroleptyczny – bardzo wysoka gorączka, sztywność mięśni, zaburzenia świadomości, niestabilność autonomiczna, zwiększenie aktywności kinazy kreatynowej – wymaga natychmiastowego odstawienia leku przeciwpsychotycznego;
• ostrożnie u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie oraz w chorobach predysponujących do wystąpienia drgawek;
• opisywano przypadki hiperglikemii, w tym z kwasicą ketonową i śpiączką hiperosmolarną; u pacjentów z cukrzycą i z czynnikami ryzyka konieczna jest regularna kontrola;
• możliwe są: zwiększenie masy ciała, senność, niedociśnienie ortostatyczne oraz niestabilność prowadząca do upadków;
• spowolnienie motoryki przełyku zwiększa ryzyko zachłystowego zapalenia płuc.

Na szczególną uwagę zasługują zaburzenia kontroli impulsów: podczas leczenia arypiprazolem opisywano patologiczną skłonność do hazardu, nasilenie popędu seksualnego, przymus niekontrolowanego wydawania pieniędzy, napady objadania się i inne impulsywne formy zachowań. Lekarz powinien wprost pytać o to pacjenta i jego bliskich, a w razie wystąpienia takich objawów rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Arypiprazol wywiera niewielki do umiarkowanego wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn: mogą wystąpić sedacja, senność, omdlenia, niewyraźne widzenie i podwójne widzenie.

Interakcje z innymi lekami

Ze względu na antagonizm wobec receptorów α1-adrenergicznych arypiprazol może nasilać działanie niektórych leków obniżających ciśnienie tętnicze. Jednoczesne stosowanie z alkoholem i innymi lekami działającymi na ośrodkowy układ nerwowy wymaga ostrożności ze względu na sumowanie się działania sedującego, a skojarzenie z lekami wydłużającymi odstęp QT lub powodującymi zaburzenia elektrolitowe – dodatkowej kontroli. Opisywano przypadki zespołu serotoninowego, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków serotoninergicznych – selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny oraz inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny.

Arypiprazol jest metabolizowany kilkoma szlakami, w tym z udziałem CYP2D6 i CYP3A4, i nie jest metabolizowany przez enzymy z grupy CYP1A, dlatego u pacjentów palących tytoń nie jest konieczna dodatkowa modyfikacja dawki. Silne inhibitory CYP2D6 (chinidyna, fluoksetyna, paroksetyna) oraz silne inhibitory CYP3A4 (ketokonazol, itrakonazol, inhibitory proteazy HIV) zwiększają stężenie arypiprazolu: po ich włączeniu dawkę leku zmniejsza się mniej więcej o połowę, a po odstawieniu powraca się do dawki wyjściowej. Silne induktory CYP3A4 działają przeciwnie – karbamazepina zmniejszała pole pod krzywą stężenia arypiprazolu o około 73%, dlatego podczas jednoczesnego stosowania z nią, a także z ryfampicyną, ryfabutyną, fenytoiną, fenobarbitalem, prymidonem, efawirenzem, newirapiną i dziurawcem zwyczajnym dawkę arypiprazolu się podwaja, a po odstawieniu induktora powraca do dawki zalecanej. Arypiprazol nie wywiera klinicznie istotnego wpływu na stężenia walproinianów, litu i lamotryginy.

Ciąża i karmienie piersią

Nie przeprowadzono odpowiednio kontrolowanych badań stosowania arypiprazolu u kobiet w ciąży. Zgłaszano wrodzone wady rozwojowe, jednak nie udało się ustalić związku przyczynowo-skutkowego z lekiem, a wyniki badań na zwierzętach nie pozwalają wykluczyć toksycznego wpływu na płód. Dlatego w ciąży leku nie stosuje się, chyba że spodziewane korzyści wyraźnie przewyższają ryzyko dla płodu; o trwającej lub planowanej ciąży należy niezwłocznie poinformować lekarza.

Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych w trzecim trymestrze ciąży są obciążone zwiększonym ryzykiem działań niepożądanych: opisywano zaburzenia pozapiramidowe i objawy odstawienne – pobudzenie, zwiększenie lub obniżenie napięcia mięśniowego, drżenie, senność, zaburzenia oddychania i trudności w karmieniu, o różnym nasileniu i czasie trwania. Takie dzieci wymagają uważnej obserwacji. Arypiprazol przenika do mleka kobiecego, dlatego lekarz powinien zalecić kobiecie, aby nie karmiła piersią podczas przyjmowania leku.

Działania niepożądane

Najczęściej występującymi działaniami niepożądanymi w badaniach kontrolowanych placebo były akatyzja i nudności – każda u więcej niż 3% pacjentów przyjmujących arypiprazol doustnie. Do częstych działań niepożądanych należą także bezsenność, lęk, niepokój psychoruchowy, zaburzenia pozapiramidowe, drżenie, ból głowy, sedacja, senność, zawroty głowy, niewyraźne widzenie, zaparcia, niestrawność, nadmierne ślinienie, wymioty, zmęczenie oraz cukrzyca.

• niezbyt często: hiperprolaktynemia, hiperglikemia, depresja, zwiększenie popędu seksualnego, późne dyskinezy, dystonia, podwójne widzenie, tachykardia, niedociśnienie ortostatyczne, czkawka;
• częstość nieznana: leukopenia, neutropenia, trombocytopenia;
• częstość nieznana: reakcje alergiczne, w tym reakcja anafilaktyczna i obrzęk naczynioruchowy z obrzękiem języka i twarzy, świąd, pokrzywka;
• częstość nieznana: kwasica ketonowa, hiperosmolarna śpiączka cukrzycowa, hiponatremia, zmniejszenie lub zwiększenie masy ciała;
• częstość nieznana: próby samobójcze, myśli samobójcze i dokonane samobójstwa, zachowania agresywne, nerwowość;
• częstość nieznana: złośliwy zespół neuroleptyczny, duże napady drgawkowe, zespół serotoninowy, zaburzenia mowy;
• częstość nieznana: nagły niewyjaśniony zgon, częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, wydłużenie odstępu QT, arytmie komorowe, zatrzymanie akcji serca, żylna choroba zakrzepowo-zatorowa;
• częstość nieznana: niewydolność wątroby, zapalenie wątroby, żółtaczka, rabdomioliza, zatrzymanie lub nietrzymanie moczu, priapizm, zachłystowe zapalenie płuc.

U młodzieży niektóre działania niepożądane występują częściej niż u dorosłych: w schizofrenii są to senność i zaburzenia pozapiramidowe, a w epizodach manii – senność (23,0%), zaburzenia pozapiramidowe (18,4%), akatyzja (16,0%) i zmęczenie (11,8%), a także zwiększenie masy ciała. Częstość zaburzeń pozapiramidowych i akatyzji u młodzieży zależy od dawki: przy 30 mg występowały one istotnie częściej niż przy 10 mg.

Przedawkowanie

Opisywano przypadki przypadkowego i celowego przedawkowania arypiprazolu u dorosłych w dawkach do około 1260 mg, które nie zakończyły się zgonem. Klinicznie istotne objawy obejmowały ospałość, podwyższenie ciśnienia tętniczego, senność, przyspieszenie czynności serca, nudności, wymioty i biegunkę. U dzieci, przy przedawkowaniu do 195 mg, również bez zgonów, obserwowano senność, przemijającą utratę przytomności i objawy pozapiramidowe.

Leczenie jest objawowe i podtrzymujące: zapewnienie drożności dróg oddechowych, tlenoterapia i wentylacja, leczenie objawowe. Należy uwzględnić możliwość jednoczesnego przyjęcia kilku leków oraz jak najwcześniej rozpocząć monitorowanie czynności serca z ciągłym zapisem elektrokardiograficznym w celu wykrycia zaburzeń rytmu. Węgiel aktywowany w dawce 50 g, podany w ciągu godziny od przyjęcia arypiprazolu, zmniejsza maksymalne stężenie leku o około 41%, a pole pod krzywą – o około 51%. Hemodializa prawdopodobnie nie będzie skuteczna, ponieważ arypiprazol w dużym stopniu wiąże się z białkami osocza.

Jak uzyskać receptę na Aribit online

Aribit jest lekiem przeciwpsychotycznym wydawanym z przepisu lekarza, którego ordynacja i dobór dawki są możliwe wyłącznie po ocenie lekarskiej: istotne są rozpoznanie, wiek, choroby współistniejące oraz wszystkie przyjmowane leki wpływające na metabolizm arypiprazolu. Kwestie te można omówić podczas konsultacji zdalnej.

Przy potwierdzonych wskazaniach lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece. Nie wolno samodzielnie przerywać leczenia ani zmieniać dawki – decyzje te podejmuje lekarz prowadzący.