Alventa®: skład i postać farmaceutyczna
Alventa® jest dostępna w postaci twardych kapsułek o przedłużonym uwalnianiu. Jedna kapsułka zawiera 37,5 mg, 75 mg lub 150 mg wenlafaksyny w postaci chlorowodorku wenlafaksyny. Trzy moce dawek umożliwiają rozpoczęcie leczenia od małej dawki i stopniowe jej zwiększanie, a następnie równie łagodne zmniejszanie przy zakończeniu terapii.
Kapsułki zawierają sacharozę. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją fruktozy, zaburzeniami wchłaniania glukozy i galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni stosować tego leku. Kapsułkę należy połykać w całości, popijając płynem; nie wolno jej dzielić, kruszyć, żuć ani rozpuszczać, ponieważ zaburza to przedłużone uwalnianie substancji czynnej.
Jak działa Alventa®
Uważa się, że działanie przeciwdepresyjne wenlafaksyny wiąże się ze zwiększeniem aktywności neuroprzekaźników w ośrodkowym układzie nerwowym. Badania przedkliniczne wykazały, że wenlafaksyna i jej główny metabolit O-desmetylwenlafaksyna są silnymi inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny; wychwyt dopaminy jest przez wenlafaksynę hamowany słabo. Zarówno substancja czynna, jak i aktywny metabolit zmniejszają odpowiedź beta-adrenergiczną po podaniu jednorazowym i długotrwałym oraz są bardzo zbliżone pod względem ogólnego wpływu na wychwyt zwrotny neuroprzekaźników i wiązanie z receptorami.
Nie mniej istotne jest to, czego wenlafaksyna nie robi. W badaniach in vitro nie wykazywała ona powinowactwa do receptorów muskarynowych cholinergicznych, H1-histaminergicznych ani alfa1-adrenergicznych w mózgu szczurów, a to właśnie z wpływem na te receptory wiąże się działanie przeciwcholinergiczne, sedacyjne i działania niepożądane ze strony układu sercowo-naczyniowego występujące przy stosowaniu części innych leków przeciwdepresyjnych. Wenlafaksyna nie hamuje również monoaminooksydazy i nie wiąże się z receptorami opioidowymi ani benzodiazepinowymi.
Wskazania do stosowania
Alventa® jest stosowana w leczeniu epizodów dużej depresji, a także w zapobieganiu nawrotom tych epizodów. W takich sytuacjach uzasadniona jest długotrwała terapia: przyjmowanie leku przeciwdepresyjnego kontynuuje się przez co najmniej 6 miesięcy od momentu osiągnięcia remisji, a dawka stosowana w profilaktyce nawrotu zazwyczaj odpowiada dawce skutecznej w leczeniu.
Druga grupa wskazań to zaburzenia lękowe. Lek stosuje się w uogólnionym zaburzeniu lękowym, w fobii społecznej oraz w zaburzeniu panicznym, przebiegającym zarówno z agorafobią, jak i bez niej.
Sposób podawania i dawkowanie
Kapsułki przyjmuje się doustnie raz na dobę podczas posiłku, mniej więcej o tej samej porze. Dawkę zwiększa się stopniowo, w odstępach około 2 tygodni lub dłuższych; w uzasadnionych klinicznie przypadkach, związanych z ciężkością objawów, odstęp ten może być krótszy, ale nie mniejszy niż 4 dni. Ponieważ część działań niepożądanych zależy od wielkości dawki, każde jej zwiększenie powinno być poprzedzone oceną lekarską, z dążeniem do stosowania najmniejszej skutecznej dawki. Leczenie powinno być wystarczająco długie — zazwyczaj trwać kilka miesięcy lub dłużej — z regularną oceną jego efektów.
| Wskazanie | Dawka początkowa | Dawka maksymalna |
|---|---|---|
| Epizody dużej depresji | 75 mg raz na dobę | 375 mg na dobę |
| Uogólnione zaburzenie lękowe | 75 mg raz na dobę | 225 mg na dobę |
| Fobia społeczna | 75 mg na dobę | 225 mg na dobę |
| Zaburzenie paniczne | 37,5 mg na dobę przez 7 dni, następnie 75 mg | 225 mg na dobę |
Zaburzenia czynności wątroby i nerek
W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby dawkę zazwyczaj zmniejsza się mniej więcej o połowę, a w ciężkich zaburzeniach rozważa się redukcję o ponad 50%, odnosząc możliwą korzyść do ryzyka; ze względu na indywidualne różnice w klirensie dawkę w każdym przypadku dobiera się indywidualnie. Przy przesączaniu kłębuszkowym w zakresie od 30 do 70 ml/min modyfikacja dawki nie jest konieczna, jednak wymagana jest ostrożność. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek, gdy przesączanie kłębuszkowe jest mniejsze niż 30 ml/min, oraz u pacjentów poddawanych hemodializie dawkę zmniejsza się o 50%. U osób w podeszłym wieku nie ma potrzeby korekty dawki wyłącznie ze względu na wiek, należy jednak stosować najmniejszą skuteczną dawkę i uważnie obserwować pacjenta przy jej zwiększaniu. Stosowanie wenlafaksyny u dzieci i młodzieży nie jest zalecane.
Zakończenie leczenia
Nie wolno nagle przerywać przyjmowania leku. Przy odstawianiu dawkę zmniejsza się stopniowo, przez co najmniej 1–2 tygodnie, a przy długotrwałym leczeniu — w ciągu kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od reakcji pacjenta. Jeżeli po zmniejszeniu dawki lub odstawieniu leku wystąpią objawy, które są dla pacjenta źle tolerowane, lekarz może powrócić do poprzedniej dawki, a następnie zmniejszać ją wolniej. Pacjenta przyjmującego wenlafaksynę w postaci tabletek o natychmiastowym uwalnianiu można przestawić na kapsułki o przedłużonym uwalnianiu w dawce równoważnej: na przykład zamiast 37,5 mg dwa razy na dobę zaleca się 75 mg raz na dobę.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na wenlafaksynę lub na którąkolwiek substancję pomocniczą.
Drugim przeciwwskazaniem jest jednoczesne stosowanie z nieodwracalnymi inhibitorami monoaminooksydazy: takie połączenie grozi wystąpieniem zespołu serotoninowego z pobudzeniem, drżeniem i hipertermią. Leczenie wenlafaksyną można rozpocząć nie wcześniej niż 14 dni po zakończeniu przyjmowania nieodwracalnych inhibitorów monoaminooksydazy, a samą wenlafaksynę należy odstawić co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem terapii tymi lekami.
Środki ostrożności i specjalne ostrzeżenia
Depresja sama w sobie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstwa i ryzyko to utrzymuje się do momentu uzyskania istotnej remisji. Poprawa może nie pojawić się w pierwszych tygodniach leczenia, dlatego do tego czasu pacjent wymaga ścisłej obserwacji; metaanaliza badań kontrolowanych placebo wykazała zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u pacjentów młodszych niż 25 lat. Pacjenta i jego bliskich należy poinformować o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w przypadku nasilenia objawów, pojawienia się myśli samobójczych lub nietypowych zmian zachowania. Leku nie stosuje się u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.
- zespół serotoninowy — potencjalnie zagrażający życiu stan, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami serotoninergicznymi;
- ciśnienie tętnicze należy kontrolować przed rozpoczęciem leczenia, po jego rozpoczęciu oraz po każdym zwiększeniu dawki;
- może wystąpić przyspieszenie czynności serca, wydłużenie odstępu QT i ciężkie zaburzenia rytmu serca, dlatego w przypadku czynników ryzyka korzyści i ryzyko trzeba ocenić z wyprzedzeniem;
- u pacjentów z napadami drgawkowymi w wywiadzie lek stosuje się ostrożnie, a w razie wystąpienia drgawek leczenie należy przerwać;
- ryzyko hiponatremii i zespołu nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego jest większe u osób w podeszłym wieku, przy jednoczesnym stosowaniu leków moczopędnych oraz w odwodnieniu;
- występuje zwiększone ryzyko krwawień, zwłaszcza podczas stosowania leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych;
- możliwe są epizody manii lub hipomanii, a także zachowania agresywne, dlatego ważny jest wywiad w kierunku choroby dwubiegunowej;
- w trakcie długotrwałego leczenia okresowo oznacza się stężenie cholesterolu w surowicy.
Szczególnej uwagi wymagają oczy i metabolizm: wenlafaksyna może powodować rozszerzenie źrenic, dlatego pacjentów ze zwiększonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym i ryzykiem jaskry z zamkniętym kątem przesączania obserwuje się szczególnie uważnie, a w cukrzycy może być konieczna korekta dawek insuliny lub doustnych leków hipoglikemizujących. W pierwszych tygodniach leczenia możliwa jest akatyzja — uciążliwy niepokój ruchowy, przy którym zwiększenie dawki może pogorszyć stan. Około co dziesiąty pacjent zgłasza suchość w jamie ustnej, która zwiększa ryzyko próchnicy. Możliwe są fałszywie dodatnie wyniki testów moczu na fencyklidynę i amfetaminę.
Interakcje z innymi lekami
Najbardziej niebezpieczne są skojarzenia z lekami wpływającymi na transmisję serotoninergiczną. Nieodwracalne inhibitory monoaminooksydazy są niezgodne z wenlafaksyną, a odwracalny selektywny inhibitor moklobemid jest przeciwwskazany; antybiotyku linezolidu, który jest słabym odwracalnym nieselektywnym inhibitorem monoaminooksydazy, nie należy stosować u pacjentów przyjmujących wenlafaksynę. Ryzyko zespołu serotoninowego stwarzają także tryptany, inne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny, lit, sibutramina, ziele dziurawca, fentanyl i jego analogi, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna, a jednoczesne stosowanie prekursorów serotoniny, takich jak suplementy tryptofanu, nie jest zalecane.
Należy unikać skojarzenia z lekami wydłużającymi odstęp QT: lekami przeciwarytmicznymi klasy Ia i III (chinidyna, amiodaron, sotalol), niektórymi lekami przeciwpsychotycznymi (tioridazyna), makrolidami (erytromycyna) i chinolonami (moksyfloksacyna). Inhibitory CYP3A4 — ketokonazol, itrakonazol, klarytromycyna, rytonawir i inne — zwiększają stężenia wenlafaksyny i jej metabolitu, dlatego takie skojarzenie wymaga ostrożności. W badaniach wenlafaksyna zwiększała pole pod krzywą dla haloperydolu o 70%, dla rysperydonu o 50% oraz stężenie metoprololu w osoczu o 30–40%; kliniczne znaczenie tych interakcji nie jest znane, ale konieczna jest ostrożność. Podczas leczenia nie należy spożywać alkoholu.
Ciąża i karmienie piersią
Brak wystarczających danych dotyczących stosowania wenlafaksyny u kobiet w ciąży, a badania na zwierzętach wykazały szkodliwy wpływ na rozrodczość; potencjalne ryzyko dla człowieka jest nieznane. Dlatego lek stosuje się w ciąży tylko wtedy, gdy spodziewana korzyść dla kobiety przewyższa możliwe ryzyko. Stosowanie pod koniec ciąży lub bezpośrednio przed porodem może wywołać u noworodka objawy odstawienne — drażliwość, drżenie, hipotonię mięśniową, uporczywy płacz, problemy z ssaniem i snem; u części dzieci narażonych na działanie leku pod koniec trzeciego trymestru występowały powikłania wymagające wspomagania oddechu, żywienia przez zgłębnik lub długotrwałej hospitalizacji. Nie można wykluczyć zwiększonego ryzyka przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka.
Wenlafaksyna i O-desmetylwenlafaksyna przenikają do mleka kobiecego. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano płaczliwość, drażliwość i zaburzenia rytmu snu u dzieci karmionych piersią, a po zakończeniu karmienia — objawy odpowiadające odstawieniu leku. Nie można wykluczyć działań niepożądanych u dziecka, dlatego decyzję o kontynuowaniu lub przerwaniu karmienia piersią bądź leczenia podejmuje się, rozważając korzyści z karmienia piersią dla dziecka i korzyści z terapii dla matki.
Działania niepożądane
Bardzo często w badaniach klinicznych obserwowano nudności, suchość w jamie ustnej, ból głowy oraz zwiększoną potliwość, w tym poty nocne, a także bezsenność, zawroty głowy, sedację i zaparcia.
- często: zmniejszenie łaknienia, splątanie, nerwowość, nietypowe sny, obniżenie libido, anorgazmia, akatyzja, drżenie, parestezje, zaburzenia smaku;
- często: zaburzenia widzenia i akomodacji, rozszerzenie źrenic, szumy uszne;
- często: tachykardia, kołatanie serca, nadciśnienie tętnicze, uderzenia gorąca, niedociśnienie ortostatyczne, duszność, ziewanie;
- często: biegunka, wymioty, wysypka, świąd, hipertonia mięśniowa, słaby strumień moczu, zatrzymanie moczu, częstomocz;
- często: krwawienia z macicy i zaburzenia miesiączkowania, zaburzenia erekcji i ejakulacji, zmiana masy ciała, zwiększenie stężenia cholesterolu;
- niezbyt często: mania, hipomania, halucynacje, bruksizm, omdlenia, krwawienie z przewodu pokarmowego, pokrzywka, obrzęk Quinckego;
- rzadko: agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, reakcje anafilaktyczne, hiponatremia, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, zapalenie trzustki, zapalenie wątroby, rabdomioliza;
- rzadko: jaskra z zamkniętym kątem przesączania, tachykardia komorowa i jej odmiana torsade de pointes, migotanie komór, zespół Stevensa–Johnsona, toksyczna nekroliza naskórka.
Częstość występowania myśli i zachowań samobójczych oraz agresji nie została ustalona. Zakończenie leczenia, zwłaszcza nagłe, często powoduje objawy odstawienne: zawroty głowy, zaburzenia czucia, zaburzenia snu z bezsennością i intensywnymi snami, pobudzenie lub lęk, nudności, wymioty, drżenie, ból głowy i objawy grypopodobne. Zwykle są one łagodne lub umiarkowane i ustępują samoistnie, ale u części pacjentów mogą być ciężkie lub długotrwałe, dlatego leczenie zawsze kończy się poprzez stopniowe zmniejszanie dawki.
Przedawkowanie
Najczęściej w przypadku przedawkowania, często w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami, obserwowano tachykardię, zaburzenia świadomości od senności do śpiączki, rozszerzenie źrenic, drgawki i wymioty. Odnotowano również zmiany w zapisie elektrokardiograficznym — wydłużenie odstępu QT, blok odnogi pęczka Hisa, poszerzenie zespołu QRS — tachykardię komorową, bradykardię, obniżenie ciśnienia tętniczego, zawroty głowy oraz przypadki zgonu.
Nie istnieje swoista odtrutka. Wskazane jest ogólne leczenie podtrzymujące i objawowe, monitorowanie rytmu serca i innych parametrów życiowych. Nie należy wywoływać wymiotów przy ryzyku aspiracji; płukanie żołądka może być zasadne bezpośrednio po przyjęciu leku lub w obecności objawów klinicznych, a węgiel aktywowany może zmniejszyć wchłanianie. Wymuszona diureza, dializa, hemoperfuzja i wymienna transfuzja krwi prawdopodobnie są nieskuteczne.
Jak uzyskać receptę na Alventa® online
Alventa® jest wydawana z przepisu lekarza: lekarz dobiera dawkę w zależności od rozpoznania, uwzględniając stan wątroby i nerek, ciśnienie tętnicze, rytm serca oraz wszystkie przyjmowane leki, zwłaszcza środki serotoninergiczne i leki wydłużające odstęp QT.
Konsultacja online pozwala omówić te kwestie na odległość, a w przypadku istnienia wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
