Alpragen - ulotka, cena, sposób stosowania i przeciwwskazania leku

Alpragen: skład i postać

Alpragen jest dostępny w tabletkach w trzech dawkach: jedna tabletka zawiera 0,25 mg, 0,5 mg lub 1 mg alprazolamu. Kilka mocy jest potrzebnych nie tylko ze względów praktycznych, ale również dla samego schematu leczenia: lekarz zaczyna od najmniejszej skutecznej dawki, w razie potrzeby zwiększa ją małymi krokami i równie stopniowo zmniejsza po zakończeniu kuracji.

W skład tabletek wchodzi laktozy jednowodzian. Pacjenci z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy nie powinni przyjmować tego leku.

Jak działa Alpragen

Substancją czynną leku jest alprazolam, pochodna benzodiazepiny. Wykazuje on zależne od dawki działanie depresyjne na ośrodkowy układ nerwowy: od lekkiego uspokojenia przy małych dawkach, poprzez sen, aż do śpiączki w przypadku znacznego przekroczenia dawki. Dlatego dobór dawki prowadzi się stopniowo, kierując się reakcją konkretnego pacjenta.

Mechanizm działania związany jest z kwasem γ-aminomasłowym (GABA) – głównym neuroprzekaźnikiem hamującym w mózgu, który pośredniczy w hamowaniu pre- i postsynaptycznym we wszystkich jego strukturach. Benzodiazepiny nasilają i ułatwiają działanie hamujące GABA. U alprazolamu silniej wyrażone jest działanie przeciwlękowe, przy jednoczesnym zachowaniu zdolności do zmniejszania napięcia mięśniowego, a także działania przeciwdrgawkowego, sedatywnego i nasennego.

Wskazania do stosowania

Alpragen stosuje się w krótkotrwałym leczeniu objawowym uogólnionego zaburzenia lękowego. Alprazolam jest wskazany wyłącznie wtedy, gdy zaburzenia są znacznie nasilone, utrudniają prawidłowe funkcjonowanie lub są dla pacjenta bardzo uciążliwe.

Przepisując lek, lekarz uwzględnia, że długotrwałe stosowanie benzodiazepin może prowadzić do rozwoju uzależnienia od leku. Dlatego leczenie planuje się jako ograniczone w czasie, a konieczność jego kontynuacji regularnie się weryfikuje – zwłaszcza po złagodzeniu lub ustąpieniu objawów.

Sposób podawania i dawkowanie

Optymalną dawkę ustala się w zależności od nasilenia objawów i indywidualnej odpowiedzi na leczenie. Zaczyna się od najmniejszej możliwej skutecznej dawki i zwiększa ją ostrożnie, krok po kroku: najpierw zwiększa się dawkę wieczorną, a dopiero potem dzienne. Pacjenci, którzy wcześniej nie stosowali leków psychotropowych, wymagają mniejszych dawek niż osoby, które już przyjmowały leki uspokajające, przeciwdepresyjne lub nasenne, a także osoby z uzależnieniem od alkoholu.

Dawkowanie u poszczególnych grup pacjentów

Grupa pacjentów	Dawka początkowa	Maksymalna dawka dobowa
Dorośli	0,25–0,5 mg 3 razy na dobę	4 mg, zwiększanie w odstępach co 3–4 dni
Osoby w podeszłym wieku w dobrym stanie ogólnym	0,25 mg 2–3 razy na dobę	1,5 mg, zwiększanie nie więcej niż o 0,5 mg co 3 dni
Osłabieni pacjenci w podeszłym wieku	0,25 mg 2–3 razy na dobę	0,75 mg
Wyniszczające choroby, zaburzenia czynności wątroby i (lub) nerek	ostrożny dobór dawki początkowej	od 0,75 do 1,5 mg w zależności od ciężkości stanu
Dzieci i młodzież poniżej 18 lat	bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały ustalone	stosowanie nie jest zalecane

Czas trwania leczenia i odstawianie

Kurs leczenia powinien być możliwie jak najkrótszy i nie przekraczać 8–12 tygodni, łącznie z okresem stopniowego zmniejszania dawki. Przedłużenie ponad ten okres jest dopuszczalne wyłącznie po ponownej ocenie stanu pacjenta i konsultacji ze specjalistą. Stan pacjenta jest regularnie monitorowany i ponownie ocenia się konieczność dalszego przyjmowania leku, zwłaszcza jeśli objawy ustąpiły.

Leczenie kończy się jedynie poprzez stopniowe zmniejszanie dawki: przyjmuje się, że nie należy redukować dawki dobowej szybciej niż o 0,25–0,5 mg w ciągu 3 dni. Jest to szczególnie istotne po długotrwałym stosowaniu, gdy ryzyko wystąpienia objawów odstawiennych jest wyższe. Przed rozpoczęciem leczenia pacjenta informuje się, że terapia jest ograniczona w czasie, dawka będzie zmniejszana stopniowo, a po odstawieniu leku możliwy jest nawrót i przejściowe nasilenie objawów – tzw. efekt z odbicia.

Przeciwwskazania

Alprazolam jest przeciwwskazany w następujących sytuacjach:

• nadwrażliwość na alprazolam, inne benzodiazepiny lub którykolwiek składnik produktu;
• miastenia;
• ciężka niewydolność oddechowa;
• zespół bezdechu sennego;
• ciężka niewydolność wątroby;
• ostre zatrucie alkoholem lub innymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy;
• jaskra z wąskim kątem przesączania.

Ciężkie uszkodzenie wątroby znajduje się wśród przeciwwskazań nieprzypadkowo: benzodiazepiny u takich pacjentów mogą sprzyjać rozwojowi encefalopatii. W przypadku zaburzeń czynności nerek oraz lekkiej lub umiarkowanej niewydolności wątroby lek nie jest bezwzględnie przeciwwskazany, ale wymaga ostrożności i stosowania mniejszych dawek.

Środki ostrożności i szczególne ostrzeżenia

Główne ryzyko podczas leczenia benzodiazepinami stanowi rozwój uzależnienia fizycznego i psychicznego. Prawdopodobieństwo jego wystąpienia rośnie wraz ze zwiększeniem dawki i czasu trwania terapii i jest szczególnie wysokie u pacjentów nadużywających alkoholu lub narkotyków. Uzależnienie może rozwinąć się także podczas stosowania dawek terapeutycznych i u osób bez indywidualnych czynników ryzyka, a jednoczesne przyjmowanie kilku benzodiazepin jeszcze to ryzyko zwiększa.

Po rozwinięciu uzależnienia fizycznego nagłe przerwanie leczenia wywołuje zespół odstawienny: bóle głowy i mięśni, silny lęk, napięcie, niepokój, splątanie, drażliwość. W ciężkich przypadkach dołączają się derealizacja i depersonalizacja, nadwrażliwość na dźwięki, światło i dotyk, drętwienie i mrowienie kończyn, omamy lub napady drgawkowe. Oddzielnie może wystąpić bezsenność z odbicia z nasileniem lęku, która skłania do powrotu do leku lub zwiększenia dawki.

• benzodiazepiny mogą powodować niepamięć następczą – aby zmniejszyć to ryzyko, pacjent powinien mieć zapewnione 7–8 godzin nieprzerwanego snu;
• możliwe są reakcje paradoksalne: pobudzenie ruchowe, niepokój, drażliwość, agresja, urojenia, napady gniewu, koszmary senne, omamy, psychozy; w razie ich wystąpienia lek należy odstawić;
• reakcje te częściej występują u dzieci i osób w podeszłym wieku; szczególną ostrożność należy zachować także u pacjentów z zaburzeniami osobowości;
• w przewlekłej niewydolności oddechowej zaleca się stosowanie mniejszej dawki ze względu na ryzyko zaburzeń oddychania;
• alprazolamu nie stosuje się jako leku podstawowego w leczeniu psychoz ani w monoterapii depresji – może to zwiększać ryzyko samobójstwa;
• u osób w podeszłym wieku i pacjentów osłabionych stosuje się najmniejszą skuteczną dawkę, aby uniknąć ataksji i nadmiernej sedacji;
• bezpieczeństwo i skuteczność u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie zostały ustalone;
• lek upośledza sprawność psychofizyczną: sedacja, amnezja, zmniejszenie koncentracji uwagi i osłabienie mięśni czynią prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn niebezpiecznymi, a alkohol nasila te działania.

Interakcje z innymi lekami

Benzodiazepiny nasilają działanie alkoholu i innych leków działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego podczas leczenia należy zrezygnować ze spożywania alkoholu. Szczególną ostrożność należy zachować przy łączeniu z lekami hamującymi oddychanie – przede wszystkim z opioidami stosowanymi jako leki przeciwbólowe, przeciwkaszlowe lub w terapii substytucyjnej, szczególnie u osób w podeszłym wieku. Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy jest również możliwe podczas jednoczesnego stosowania z neuroleptykami, lekami przeciwlękowymi i uspokajającymi, niektórymi lekami przeciwdepresyjnymi, lekami przeciwdrgawkowymi, środkami do znieczulenia ogólnego i sedatywnymi blokerami receptorów H1.

• klozapina – zwiększone ryzyko nagłego zatrzymania oddechu i (lub) krążenia;
• opioidowe leki przeciwbólowe – możliwe nasilenie euforii i wzrost uzależnienia psychicznego;
• silne inhibitory CYP3A4: azolowe leki przeciwgrzybicze (ketokonazol, itrakonazol, pozakonazol, worykonazol), inhibitory proteazy, makrolidy (erytromycyna, klarytromycyna, telitromycyna) – konieczna ostrożność i znaczne zmniejszenie dawki alprazolamu;
• nefazodon, fluwoksamina, erytromycyna, cymetydyna wydłużają okres półtrwania alprazolamu, dlatego jego dawkę należy zmniejszyć;
• fluoksetyna, propoksyfen, doustne środki antykoncepcyjne, sertralina, diltiazem, troleandomycyna – stosować ostrożnie;
• imipramina i dezypramina – opisano umiarkowany wzrost ich stężenia w osoczu krwi;
• rytonawir i inne inhibitory proteazy HIV – interakcja jest złożona i zależy od czasu trwania leczenia, konieczna jest modyfikacja dawki lub odstawienie alprazolamu.

Ogólna zasada jest następująca: leki hamujące enzymy wątrobowe, przede wszystkim układ cytochromu P450, zwiększają stężenie alprazolamu we krwi i nasilają jego działanie. Dlatego o wszystkich stosowanych lekach, w tym wydawanych bez recepty i ziołowych, należy poinformować lekarza przed rozpoczęciem terapii.

Ciąża i karmienie piersią

Z danych licznych badań kohortowych wynika, że stosowanie alprazolamu w pierwszym trymestrze ciąży może zwiększać ryzyko poważnych wrodzonych wad rozwojowych. Wczesne badania kliniczne typu przypadek–kontrola wskazywały na zwiększone ryzyko rozszczepu wargi i (lub) podniebienia: ocenia się je na mniej niż 2 przypadki na 1000 przy ekspozycji na benzodiazepiny w porównaniu z około 1 przypadkiem na 1000 w populacji ogólnej. Leczenie dużymi dawkami w drugim i trzecim trymestrze zmniejszało aktywność ruchową płodu i powodowało wahania częstości jego akcji serca.

Jeśli z ważnych powodów medycznych lek jest stosowany w późnym okresie ciąży, u noworodka może wystąpić zespół wiotkiego dziecka – osiowa hipotonia i trudności z ssaniem z niewielkim przyrostem masy ciała; objawy te są przemijające i trwają od jednego do trzech tygodni, w zależności od okresu półtrwania leku. Przy dużych dawkach możliwe są depresja oddechowa lub bezdech oraz hipotermia, a po kilku dniach od urodzenia – objawy odstawienne z nadmierną pobudliwością i drżeniem. Alprazolam przenika do mleka kobiecego w niewielkiej ilości, jednak stosowanie go podczas karmienia piersią nie jest zalecane.

Działania niepożądane

Najczęściej działania niepożądane stanowią nadmierne przedłużenie podstawowego działania leku. Bardzo często występują sedacja i senność; często – ataksja, zaburzenia koordynacji, pamięci i mowy, trudności z koncentracją uwagi, zawroty głowy, ból głowy, uczucie pustki w głowie, splątanie, depresja, zmniejszenie apetytu, zaparcia, nudności i niewyraźne widzenie.

• niezbyt często: omamy, wybuchy gniewu, zachowania agresywne i wrogie, niepokój, pobudzenie, bezsenność, nerwowość;
• niezbyt często: zmiany libido, zaburzenia seksualne, zaburzenia cyklu miesiączkowego;
• niezbyt często: obniżenie ciśnienia tętniczego, tachykardia, niedrożność nosa;
• niezbyt często: wymioty, biegunka, nadmierne ślinienie, żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby;
• niezbyt często: amnezja, dystonia, drżenie, suchość w ustach, osłabienie mięśni;
• niezbyt często: zapalenie skóry i reakcje skórne, nietrzymanie lub zatrzymanie moczu, zmiana masy ciała, podwyższenie ciśnienia wewnątrzgałkowego;
• rzadko: zaburzenia składu krwi;
• częstość nieznana: zapalenie wątroby, obrzęk naczynioruchowy, stępienie emocjonalne, obniżenie uwagi, obrzęki obwodowe.

Na osobną uwagę zasługują uzależnienie i objawy odstawienne. Przyjmowanie nawet dawek terapeutycznych może prowadzić do uzależnienia fizycznego, a przerwanie leczenia – do wystąpienia objawów odstawienia lub z odbicia: od łagodnej dysforii i bezsenności po skurcze mięśni i bóle brzucha, wymioty, potliwość, drżenie i drgawki. Napady drgawkowe opisywano po szybkim zmniejszeniu dawki lub nagłym odstawieniu leku, dlatego nie wolno samodzielnie przerywać leczenia.

Przedawkowanie

Przedawkowanie benzodiazepin rzadko stanowi zagrożenie dla życia, jeśli jednocześnie nie przyjęto innych substancji działających depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy, w tym alkoholu. Objawia się ono różnego stopnia hamowaniem ośrodkowego układu nerwowego – od senności po śpiączkę. W łagodnych przypadkach są to senność, splątanie i spowolnienie reakcji, w ciężkich – ataksja, zmniejszenie napięcia mięśniowego i ciśnienia tętniczego, zaburzenia oddychania, rzadko śpiączka i bardzo rzadko zgon.

We wszystkich przypadkach monitoruje się oddech, tętno i ciśnienie tętnicze, w razie potrzeby prowadzi leczenie podtrzymujące, podaje płyny dożylnie i zapewnia drożność dróg oddechowych. U pacjenta przytomnego w ciągu pierwszej godziny wywołuje się wymioty, w stanie nieprzytomności wykonuje się płukanie żołądka po zabezpieczeniu dróg oddechowych, a w celu zmniejszenia wchłaniania podaje się węgiel aktywowany. Forsowana diureza i hemodializa są nieskuteczne w przypadku przedawkowania. Jako odtrutkę można zastosować flumazenil, chociaż jego działanie samo w sobie może wywołać zaburzenia neurologiczne, w tym drgawki.

Jak uzyskać receptę na Alpragen online

Alprazolam jest lekiem wydawanym na receptę z ryzykiem rozwoju uzależnienia, dlatego jego stosowanie zawsze poprzedza konsultacja lekarska, podczas której lekarz ocenia charakter i nasilenie objawów lękowych, choroby współistniejące i przyjmowane leki. Konsultacja online umożliwia omówienie tego na odległość i wcześniejsze ustalenie planu leczenia, w tym czasu jego trwania i sposobu stopniowego odstawiania leku. W razie wskazań lekarz wystawia e‑receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.