Alcreno: skład i postać farmaceutyczna
Alcreno jest dostępny w postaci tabletek powlekanych. Jedna tabletka zawiera 100 mg kwetiapiny w postaci półfumaranu kwetiapiny. Tabletki można przyjmować niezależnie od posiłków — zarówno w trakcie jedzenia, jak i między posiłkami.
Tabletki zawierają laktozę. Produktu nie należy stosować u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy i galaktozy.
Jak działa Alcreno
Kwetiapina jest atypowym lekiem przeciwpsychotycznym. Ona i jej aktywny metabolit norkwetiapina oddziałują z wieloma receptorami neuroprzekaźników, lecz największe powinowactwo wykazują do receptorów serotoninowych 5HT2 oraz receptorów dopaminowych D1 i D2. Uważa się, że właśnie taki profil antagonizmu receptorowego, z przewagą blokady 5HT2 nad blokadą receptorów dopaminowych D2, odpowiada za działanie przeciwpsychotyczne leku oraz za rzadsze występowanie zaburzeń pozapiramidowych w porównaniu z typowymi neuroleptykami.
Ani kwetiapina, ani norkwetiapina nie wykazują istotnego powinowactwa do receptorów benzodiazepinowych, natomiast oba związki cechują się wysokim powinowactwem do receptorów histaminowych i receptorów α1-adrenergicznych oraz umiarkowanym — do receptorów α2-adrenergicznych. Inaczej wygląda sytuacja w odniesieniu do receptorów muskarynowych: sama kwetiapina ma do nich niskie lub żadne powinowactwo, natomiast norkwetiapina wiąże się z nimi w stopniu od umiarkowanego do silnego, co tłumaczy działania przeciwcholinergiczne. Ponadto norkwetiapina hamuje transporter noradrenaliny i częściowo pobudza receptory 5HT1A — może to przyczyniać się do działania przeciwdepresyjnego leku.
Wskazania do stosowania
Kwetiapina jest wskazana u dorosłych w leczeniu schizofrenii, a także w leczeniu choroby afektywnej dwubiegunowej. W przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej lek stosuje się w umiarkowanych i ciężkich epizodach maniakalnych oraz w dużych epizodach depresyjnych.
Oddzielnym wskazaniem jest zapobieganie nawrotom: lek stosuje się w profilaktyce ponownych epizodów manii lub depresji u pacjentów, którzy odpowiedzieli na leczenie kwetiapiną. Schemat dawkowania jest odmienny dla każdego wskazania, dlatego pacjent powinien otrzymać od lekarza dokładne zalecenia, dostosowane do jego choroby.
Sposób podawania i dawkowanie
W pierwszych dniach leczenia dawkę zwiększa się stopniowo, a dalsza modyfikacja zależy od odpowiedzi klinicznej i tolerancji u danego pacjenta. W schizofrenii i manii dobową dawkę dzieli się na dwa podania, natomiast w depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej lek przyjmuje się raz na dobę, przed snem.
| Wskazanie | Dawka dobowa w dniach 1–4 | Zwykle skuteczna dawka | Zakres dostosowania dawki |
|---|---|---|---|
| Schizofrenia | 50, 100, 200 i 300 mg | 300–400 mg na dobę | 150–750 mg na dobę |
| Mania w chorobie afektywnej dwubiegunowej | 100, 200, 300 i 400 mg | 400–800 mg na dobę | 200–800 mg na dobę |
| Depresja w chorobie afektywnej dwubiegunowej | 50, 100, 200 i 300 mg | 300 mg na dobę | 200–600 mg na dobę |
| Zapobieganie nawrotom | kontynuuje się wcześniej dobraną dawkę | najmniejsza skuteczna dawka | 300–800 mg na dobę w dwóch dawkach podzielonych |
Wybrane grupy pacjentów i szczególne sytuacje
W manii dawkę po czwartym dniu można zwiększać do 800 mg na dobę do szóstego dnia leczenia, jednak nie więcej niż o 200 mg na dobę. Dawki powyżej 300 mg w depresji w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej ordynują lekarze mający doświadczenie w leczeniu zaburzeń afektywnych. U osób w podeszłym wieku lek stosuje się ze szczególną ostrożnością, zwłaszcza na początku terapii: dawkę zwiększa się wolniej, a dawki dobowe są mniejsze niż u młodszych pacjentów, ponieważ średni klirens kwetiapiny jest u nich zmniejszony o 30–50%; skuteczność i bezpieczeństwo u pacjentów powyżej 65. roku życia z depresją w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej nie były oceniane. Dzieciom i młodzieży leku nie podaje się z powodu braku danych. W zaburzeniach czynności nerek dostosowanie dawki nie jest konieczne. Kwetiapina w dużym stopniu ulega metabolizmowi w wątrobie, dlatego u pacjentów z potwierdzonymi zaburzeniami jej czynności leczenie rozpoczyna się od 25 mg na dobę i zwiększa dawkę o 25–50 mg na dobę do uzyskania dawki skutecznej.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w nadwrażliwości na kwetiapinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Drugie przeciwwskazanie dotyczy skojarzeń z innymi lekami: nie dopuszcza się jednoczesnego stosowania inhibitorów izoenzymu cytochromu P450 3A4.
Do takich inhibitorów należą inhibitory proteazy HIV, leki przeciwgrzybicze z grupy azoli, erytromycyna, klarytromycyna i nefazodon. Zakaz wyjaśnia fakt, że ten izoenzym odpowiada za rozkład kwetiapiny: jego blokada prowadzi do wielokrotnego zwiększenia stężenia leku we krwi.
Środki ostrożności i szczególne ostrzeżenia
Kwetiapinę stosuje się w różnych chorobach, a bezpieczeństwo leczenia należy oceniać z uwzględnieniem konkretnego rozpoznania i stosowanej dawki. Depresja w przebiegu choroby afektywnej dwubiegunowej sama w sobie wiąże się ze zwiększonym ryzykiem myśli samobójczych, samouszkodzeń i samobójstwa, a ryzyko to utrzymuje się do czasu osiągnięcia klinicznie istotnej remisji. Poprawa może nie wystąpić w pierwszych tygodniach leczenia, dlatego do tego czasu pacjent powinien pozostawać pod ścisłą obserwacją lekarską; szczególnej uwagi wymagają początek terapii, zmiana dawki oraz pacjenci poniżej 25. roku życia. Pacjenta i jego bliskich należy poinformować o konieczności natychmiastowego kontaktu z lekarzem w razie nasilenia objawów, pojawienia się myśli samobójczych lub nietypowych zmian w zachowaniu.
- kontrola parametrów metabolicznych — masy ciała, stężenia glukozy i lipidów we krwi — przed rozpoczęciem leczenia i regularnie w jego trakcie;
- obserwacja w kierunku objawów hiperglikemii: pragnienia, wielomoczu, zwiększonego apetytu i osłabienia;
- zwracanie uwagi na objawy pozapiramidowe, akatyzję i późne dyskinezy — w razie ich wystąpienia dawkę zmniejsza się lub leczenie przerywa;
- ostrożność u pacjentów z chorobami sercowo‑naczyniowymi i mózgowo‑naczyniowymi, ze skłonnością do niskiego ciśnienia tętniczego oraz przy obecności czynników ryzyka udaru;
- ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu leków wydłużających odstęp QT, a także w hipokaliemii i hipomagnezemii;
- ostrożność w przypadku zatrzymania moczu, klinicznie istotnego rozrostu gruczołu krokowego, niedrożności jelit, zwiększonego ciśnienia śródgałkowego oraz jaskry;
- ryzyko zachłystowego zapalenia płuc przy zaburzeniach połykania oraz ryzyko niedrożności jelit w przypadku zaparć;
- stopniowe odstawianie w ciągu co najmniej jednego–dwóch tygodni, aby uniknąć bezsenności, nudności, bólu głowy, wymiotów, biegunki i drażliwości.
Lek nie jest zatwierdzony do leczenia objawów psychotycznych w przebiegu otępienia: u pacjentów w podeszłym wieku z takimi objawami stosowanie atypowych leków przeciwpsychotycznych wiązało się z trzykrotnym wzrostem ryzyka powikłań mózgowo‑naczyniowych oraz z większą śmiertelnością w porównaniu z placebo. Szczególnej uwagi wymagają senność i sedacja, zwykle pojawiające się w pierwszych dniach leczenia, ortostatyczne obniżenie ciśnienia z zawrotami głowy i ryzykiem upadków, a także opisywane przypadki zespołu bezdechu sennego, zapalenia trzustki i żylnej choroby zakrzepowo‑zatorowej. Kwetiapina wpływa na koncentrację, dlatego do czasu poznania indywidualnej reakcji należy powstrzymać się od prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn; z ostrożnością stosuje się ją u pacjentów nadużywających leków lub alkoholu.
Interakcje z innymi lekami
Kwetiapina działa na ośrodkowy układ nerwowy, dlatego wymagana jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu z innymi lekami działającymi ośrodkowo oraz z alkoholem; dotyczy to również leków o działaniu przeciwcholinergicznym. Główną rolę w metabolizmie kwetiapiny odgrywa izoenzym CYP3A4. U zdrowych ochotników jednoczesne przyjmowanie kwetiapiny i ketokonazolu, silnego inhibitora CYP3A4, zwiększało pole pod krzywą stężenia kwetiapiny 5–8‑krotnie, dlatego takie skojarzenia są przeciwwskazane, a picia soku grejpfrutowego w czasie leczenia nie zaleca się.
Przeciwny efekt wywierają induktory enzymów wątrobowych. Karbamazepina zmniejszała ogólnoustrojową dostępność kwetiapiny średnio do 13% wartości wyjściowej, a fenytoina zwiększała jej klirens o około 450% — w obu przypadkach skuteczność leczenia może ulec obniżeniu. Tioridazyna zwiększała klirens kwetiapiny o około 70%. Imipramina, fluoksetyna, rysperydon, haloperydol i cymetydyna nie wpływały istotnie na farmakokinetykę kwetiapiny, farmakokinetyka litu przy jednoczesnym stosowaniu również nie ulegała zmianie, jednak dodanie litu wiązało się z częstszym występowaniem zaburzeń pozapiramidowych, senności i zwiększenia masy ciała. Ostrożność jest konieczna przy łączeniu z lekami wywołującymi zaburzenia elektrolitowe lub wydłużającymi odstęp QTc. Należy też pamiętać o fałszywie dodatnich wynikach testów immunologicznych na metadon i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne.
Ciąża i karmienie piersią
Umiarkowana liczba opublikowanych danych dotyczących stosowania kwetiapiny u kobiet w ciąży nie wskazuje na zwiększone ryzyko wad rozwojowych, jednak na ich podstawie nie można wyciągnąć ostatecznych wniosków, a badania na zwierzętach wykazały toksyczny wpływ na reprodukcję. Dlatego w ciąży kwetiapinę stosuje się jedynie wtedy, gdy spodziewane korzyści uzasadniają potencjalne ryzyko.
Noworodki narażone na działanie leków przeciwpsychotycznych w trzecim trymestrze ciąży należą do grupy ryzyka wystąpienia działań niepożądanych: obserwowano u nich pobudzenie, zwiększenie lub zmniejszenie napięcia mięśniowego, drżenia, senność, zaburzenia oddychania i problemy z karmieniem, przy czym nasilenie i czas trwania tych objawów są zróżnicowane. Stan takich noworodków wymaga ścisłej obserwacji. Dane dotyczące przenikania kwetiapiny do mleka kobiecego są bardzo ograniczone i niejednoznaczne, dlatego decyzję o przerwaniu karmienia piersią lub odstawieniu leku podejmuje się, rozważając korzyści karmienia dla dziecka i korzyści terapii dla matki.
Działania niepożądane
Najczęściej — co najmniej u jednego na dziesięciu pacjentów — podczas leczenia kwetiapiną obserwuje się senność, zawroty głowy, ból głowy, objawy pozapiramidowe, suchość w ustach, objawy odstawienne, zwiększenie masy ciała, obniżenie stężenia hemoglobiny, a także zmiany profilu lipidowego: wzrost stężenia triglicerydów i cholesterolu całkowitego za sprawą frakcji LDL przy jednoczesnym obniżeniu cholesterolu HDL.
- często: tachykardia, kołatanie serca, niedociśnienie ortostatyczne, duszność, niewyraźne widzenie;
- często: zaparcia, niestrawność, wymioty, zwiększenie aktywności AlAT i GGT, leukopenia, hiperprolaktynemia;
- często: zwiększony apetyt, wzrost stężenia glukozy aż do hiperglikemii, nietypowe sny i koszmary senne, myśli i zachowania samobójcze;
- niezbyt często: drgawki, późne dyskinezy, omdlenia, wydłużenie odstępu QT, bradykardia, hiponatremia, cukrzyca;
- niezbyt często: neutropenia, trombocytopenia, niedokrwistość, dysfagia, zatrzymanie moczu, zaburzenia seksualne;
- rzadko: agranulocytoza, zapalenie trzustki, niedrożność jelit, żółtaczka, zapalenie wątroby, żylna choroba zakrzepowo‑zatorowa;
- rzadko: złośliwy zespół neuroleptyczny, hipotermia, zespół metaboliczny, somnambulizm;
- bardzo rzadko: reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy, zespół Stevensa–Johnsona, rabdomioliza.
Z częstością, której nie można oszacować, zgłaszano toksyczną nekrolizę naskórka, rumień wielopostaciowy oraz zespół odstawienia u noworodków. U dzieci i młodzieży mogą wystąpić te same reakcje co u dorosłych, ale niektóre z nich obserwuje się częściej: zwiększenie stężenia prolaktyny, wzmożony apetyt, objawy pozapiramidowe, wzrost ciśnienia tętniczego i wymioty. W przypadku pojawienia się ciężkich reakcji skórnych, objawów złośliwego zespołu neuroleptycznego lub znacznego obniżenia liczby leukocytów lek należy natychmiast odstawić i zasięgnąć pomocy medycznej.
Przedawkowanie
Objawy przedawkowania zwykle stanowią nasilenie znanych efektów farmakologicznych kwetiapiny: senności i sedacji, tachykardii, obniżenia ciśnienia tętniczego oraz działań przeciwcholinergicznych. W ciężkich przypadkach możliwe jest wydłużenie odstępu QT, drgawki aż do stanu padaczkowego, rabdomioliza, depresja oddechowa, zatrzymanie moczu, majaczenie i pobudzenie, śpiączka oraz zgon. Ryzyko jest większe u pacjentów z już istniejącymi ciężkimi chorobami sercowo‑naczyniowymi.
Kwetiapina nie ma swoistej odtrutki. W ciężkim zatruciu należy uwzględnić możliwość jednoczesnego zatrucia kilkoma lekami i prowadzić intensywną terapię: zapewnić drożność dróg oddechowych, odpowiednią oksygenację i wentylację oraz kontrolować czynność układu krążenia. W ciągu pierwszej godziny po przyjęciu leku można rozważyć płukanie żołądka, a także podanie węgla aktywowanego. Uporczywe, oporne na leczenie obniżenie ciśnienia koryguje się dożylnym podaniem płynów i leków sympatykomimetycznych, unikając adrenaliny i dopaminy. Obserwację kontynuuje się do pełnego wyzdrowienia.
Jak uzyskać receptę na Alcreno online
Alcreno jest lekiem wydawanym wyłącznie na receptę, z kilkoma schematami dawkowania i rozbudowaną listą ostrzeżeń, dlatego może być przepisany jedynie przez lekarza. Podczas konsultacji online specjalista doprecyzuje rozpoznanie, choroby współistniejące, przyjmowane leki i tolerancję wcześniejszej terapii, a także wyjaśni, jak stopniowo zwiększać dawkę i jak ją odstawiać.
Jeśli wskazania zostaną potwierdzone i nie będzie przeciwwskazań, lekarz wystawi e‑receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
