Adrenalina WZF 0,1%: skład i postać farmaceutyczna
Adrenalina WZF 0,1% to roztwór do wstrzykiwań. Jeden mililitr roztworu zawiera 1 mg adrenaliny w postaci adrenaliny winianu, co odpowiada stężeniu 0,1% (rozcieńczenie 1:1000). Lek można podawać podskórnie, domięśniowo i dożylnie, a w sytuacjach nagłych — także doszpikowo i dotchawiczo.
W skład roztworu wchodzi pirosiarczyn sodu, który może wywoływać reakcje alergiczne, w tym objawy anafilaktyczne i skurcz oskrzeli, u osób z nadwrażliwością, zwłaszcza przy astmie oskrzelowej w wywiadzie. Lek zawiera 0,147 mmol/ml (3,39 mg/ml) sodu. Stosować należy wyłącznie świeżo przygotowane roztwory.
Jak działa Adrenalina WZF 0,1%
Adrenalina jest naturalną katecholaminą, którą rdzeń nadnerczy wydziela w odpowiedzi na wysiłek fizyczny lub stres. Jest to amina sympatykomimetyczna silnie pobudzająca receptory alfa- i beta-adrenergiczne i działająca na wszystkie narządy, w których receptory te są rozmieszczone. Adrenalina wywiera wyraźne dodatnie działanie inotropowe, zwiększa ciśnienie tętnicze skurczowe i zmniejsza rozkurczowe (w dużych dawkach zwiększa również i je), przyspiesza częstość rytmu serca.
Dzięki pobudzeniu receptorów alfa adrenalina silnie obkurcza naczynia i przeciwdziała ich rozszerzeniu oraz zwiększeniu przepuszczalności, które prowadzą do utraty płynu międzykomórkowego i spadku ciśnienia — głównych cech wstrząsu anafilaktycznego. Pobudzenie receptorów beta w oskrzelach powoduje silne działanie rozszerzające oskrzela, łagodzące świszczący oddech i duszność. Adrenalina zmniejsza również świąd, pokrzywkę i obrzęk naczynioruchowy związane z anafilaksją i innymi reakcjami alergicznymi oraz pozostaje lekiem z wyboru w resuscytacji krążeniowo-oddechowej.
Wskazania do stosowania
Adrenalina WZF 0,1% jest stosowana w nagłym zatrzymaniu krążenia w ramach resuscytacji krążeniowo-oddechowej, a także we wstrząsie anafilaktycznym i innych ostrych reakcjach alergicznych. Są to sytuacje, w których liczą się minuty i lek podaje pracownik ochrony zdrowia albo, w anafilaksji, przeszkolony pacjent zgodnie z zaleceniem lekarza.
Ponadto lek stosuje się w napadzie astmy oskrzelowej w celu zniesienia skurczu oskrzeli, w ciężkiej bradykardii oraz we wstrząsie kardiogennym jako lek wazopresyjny.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawki i droga podania zależą od sytuacji klinicznej i wieku pacjenta. We wstrząsie anafilaktycznym preferowana jest droga domięśniowa. Podanie dożylne poza resuscytacją krążeniowo-oddechową wiąże się z większym ryzykiem powikłań i jest przeznaczone wyłącznie dla pacjentów w stanie zagrożenia życia; powinni je wykonywać specjaliści mający doświadczenie w dożylnym podawaniu adrenaliny. U dzieci odpowiedź na adrenalinę wykazuje znaczną zmienność osobniczą, dlatego zaleca się stosowanie strzykawek o małej objętości.
| Sytuacja | Dorośli | Dzieci |
|---|---|---|
| Zatrzymanie krążenia, resuscytacja krążeniowo-oddechowa | 1 mg dożylnie po 10-krotnym rozcieńczeniu albo bez rozcieńczenia z następczym bolusem 10 ml 0,9% roztworu chlorku sodu; w razie potrzeby powtarzać co 3–5 minut | 10 µg/kg masy ciała dożylnie; w razie potrzeby powtarzać co 3–5 minut |
| Po przywróceniu krążenia | powoli dożylnie małymi bolusami po 50–100 µg do uzyskania pożądanego ciśnienia tętniczego | wlew dożylny 0,05–1,0 µg/kg masy ciała na minutę do uzyskania oczekiwanego efektu |
| Wstrząs anafilaktyczny i inne ostre reakcje alergiczne | 0,3–0,5 mg domięśniowo lub podskórnie, w ciężkich przypadkach do 1 mg jednorazowo; w razie potrzeby ponownie co 10–15 minut, w uzasadnionych przypadkach co 5 minut | 10 µg/kg masy ciała domięśniowo lub podskórnie, maksymalnie 0,5 mg jednorazowo; w razie potrzeby ponownie w odstępach 5–15 minut |
| Napad astmy oskrzelowej | 0,3 mg podskórnie lub domięśniowo, dawkę można powtórzyć trzykrotnie co 20 minut | 10 µg/kg masy ciała podskórnie lub domięśniowo, maksymalnie 0,5 mg; dawkę można powtórzyć dwukrotnie co 20 minut, następnie w razie potrzeby co 4 godziny |
| Ciężka bradykardia | przy nieskuteczności atropiny wlew dożylny z szybkością 2–10 µg na minutę do uzyskania efektu | wlew dożylny 0,05–1,0 µg/kg masy ciała na minutę |
| Wstrząs kardiogenny (jako lek wazopresyjny drugiego rzutu) | wlew dożylny 0,05–0,5 µg/kg masy ciała na minutę | wlew dożylny 0,05–1,0 µg/kg masy ciała na minutę |
Jeśli uzyskanie dostępu dożylnego nie jest możliwe, u dorosłych lek można podać doszpikowo w dawkach stosowanych dożylnie albo dotchawiczo w dawce 3 mg po rozcieńczeniu: 3 ml adrenaliny rozcieńcza się do 10 ml 0,9% roztworem chlorku sodu lub wodą do wstrzykiwań i podaje przez rurkę intubacyjną, przy czym rozcieńczenie wodą do wstrzykiwań zapewnia lepsze wchłanianie. Dzieciom przy braku dostępu dożylnego lek podaje się doszpikowo w dawkach do podania dożylnego albo dotchawiczo w dawce 100 µg/kg masy ciała po uprzednim rozcieńczeniu w 5 ml 0,9% roztworu chlorku sodu.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą leku, w tym na pirosiarczyn sodu.
Jednocześnie w ulotce osobno podkreślono: w stanach zagrożenia życia nie ma bezwzględnych przeciwwskazań do zastosowania adrenaliny. Innymi słowy, przy zatrzymaniu krążenia lub wstrząsie anafilaktycznym ograniczenia ustępują wobec konieczności ratowania życia, natomiast we wszystkich innych sytuacjach wymienione niżej środki ostrożności są obowiązkowe.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Poza sytuacjami ratowania życia adrenalinę należy stosować ostrożnie u pacjentów z chorobami serca — chorobą niedokrwienną i chorobami mięśnia sercowego, ponieważ możliwy jest napad dławicy piersiowej — a także przy przeroście prawej komory, zaburzeniach rytmu serca i częstoskurczu. Ryzyko działań niepożądanych jest zwiększone w nadczynności tarczycy, ciężkiej dławicy piersiowej, kardiomiopatii zaporowej, komorowych zaburzeniach rytmu i nadciśnieniu tętniczym, guzie chromochłonnym nadnerczy, wysokim ciśnieniu wewnątrzgałkowym, ciężkiej niewydolności nerek, gruczolaku gruczołu krokowego z zatrzymaniem moczu, hiperkalcemii, hipokaliemii i cukrzycy, a także u pacjentów w podeszłym wieku i u kobiet w ciąży.
Drogi podania i rozcieńczanie
W początkowym leczeniu anafilaksji zalecana jest droga domięśniowa. Podanie dożylne jest przeznaczone dla oddziałów intensywnej terapii i oddziałów ratunkowych. Roztwór adrenaliny o stężeniu 1 mg/ml (1:1000) nie nadaje się do podania dożylnego: jeśli roztwór 1:10 000 (0,1 mg/ml) jest niedostępny, roztwór 1:1000 przed podaniem dożylnym należy rozcieńczyć do 1:10 000. Prawidłowe rozcieńczenie i powolne podanie dożylne zwiększają bezpieczeństwo leczenia i ograniczają do minimum ryzyko działań niepożądanych.
- przypadkowe podanie w obręb dłoni, stóp i innych obwodowych części ciała może spowodować nagłe ustanie przepływu krwi w sąsiednich tkankach;
- pirosiarczyn sodu w składzie leku może prowokować reakcje alergiczne i skurcz oskrzeli, zwłaszcza przy astmie w wywiadzie;
- po zastosowaniu adrenaliny nie należy prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn — przede wszystkim ze względu na sam stan, który był powodem podania leku;
- stosować można wyłącznie świeżo przygotowane roztwory.
Interakcje z innymi lekami
Szczególnej ostrożności wymaga podanie adrenaliny pacjentom, u których zatrzymanie krążenia wiąże się z nadużywaniem kokainy lub innych leków sympatykomimetycznych. Działanie adrenaliny mogą nasilać trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne w skojarzeniu z lekami przeciwdepresyjnymi noradrenergicznymi i serotoninergicznymi, takimi jak wenlafaksyna lub milnacypran, a także inhibitory monoaminooksydazy — połączenia te mogą spowodować nagły wzrost ciśnienia tętniczego i zaburzenia rytmu serca.
- inhibitory COMT, hormony tarczycy, teofilina, oksytocyna, leki parasympatykolityczne, niektóre leki przeciwhistaminowe (difenhydramina, chlorfeniramina), lewodopa i alkohol nasilają działanie adrenaliny;
- inne leki sympatykomimetyczne stosowane jednocześnie również nasilają działanie adrenaliny;
- w skojarzeniu z nieselektywnymi beta-adrenolitykami możliwe są ciężkie nadciśnienie tętnicze i bradykardia;
- beta-adrenolityki, zwłaszcza nieselektywne, mogą osłabiać działanie adrenaliny;
- glikozydy nasercowe, chinidyna i halogenowe środki do znieczulenia ogólnego zwiększają ryzyko zaburzeń rytmu serca;
- szybko działające leki rozszerzające naczynia oraz leki blokujące receptory alfa-adrenergiczne przeciwdziałają wzrostowi ciśnienia;
- adrenalina hamuje wydzielanie insuliny, dlatego w cukrzycy może być konieczne zwiększenie dawki insuliny lub innych leków hipoglikemizujących.
Ciąża i karmienie piersią
Nie prowadzono kontrolowanych badań stosowania adrenaliny u kobiet w ciąży. Adrenalina przenika przez łożysko, dlatego w czasie ciąży można ją stosować wyłącznie w tych przypadkach, gdy w opinii lekarza spodziewana korzyść dla matki przewyższa potencjalne ryzyko dla płodu.
Do mleka kobiecego adrenalina przenika jedynie w ilościach śladowych, dlatego jest mało prawdopodobne, aby wpłynęła na dziecko karmione piersią.
Działania niepożądane
Występowanie działań niepożądanych zależy od wrażliwości pacjenta na adrenalinę i od podanej dawki. Część reakcji pojawia się nawet po małych dawkach leku.
- często: kołatanie serca i częstoskurcz, nerwowość, lęk, niepokój;
- często: zawroty głowy, drżenie, ból głowy, osłabienie, pocenie się, uczucie zimna w dłoniach i stopach;
- często: trudności w oddychaniu, nudności, wymioty, bladość skóry;
- zaburzenia rytmu serca, w tym migotanie przedsionków i zatrzymanie czynności serca — po dużych dawkach lub u osób wrażliwych;
- nagły wzrost ciśnienia tętniczego, prowadzący niekiedy do krwotoku mózgowego, oraz obkurczenie naczyń skóry, błon śluzowych i nerek — po dużych dawkach lub u osób wrażliwych;
- rzadko: hiperglikemia, hipokaliemia, kwasica metaboliczna, omdlenia, rozszerzenie źrenic;
- rzadko: omamy, drżenie mięśni, trudności w oddawaniu moczu aż do zatrzymania moczu;
- reakcje alergiczne, w tym anafilaktyczne i zagrażające życiu, lub mniej ciężkie napady astmy u osób z nadwrażliwością na pirosiarczyn sodu.
Przedawkowanie
Przedawkowanie adrenaliny wskutek nagłego wzrostu ciśnienia tętniczego może spowodować krwotok mózgowy. Obkurczenie naczyń obwodowych i pobudzenie serca mogą doprowadzić do ciężkiego obrzęku płuc i w następstwie do zgonu. W ciężkim obrzęku płuc z trudnościami w oddychaniu podaje się szybko działający lek blokujący receptory alfa-adrenergiczne, na przykład fentolaminę, i (lub) stosuje wentylację przerywanym ciśnieniem dodatnim.
Wzrostowi ciśnienia tętniczego można przeciwdziałać podaniem szybko działających leków rozszerzających naczynia lub leków blokujących receptory alfa-adrenergiczne. Przy długo utrzymującym się niedociśnieniu tętniczym może być konieczny inny lek podwyższający ciśnienie, na przykład noradrenalina. Po przedawkowaniu możliwa jest przemijająca bradykardia z następczym częstoskurczem, a także potencjalnie zagrażające życiu ciężkie zaburzenia rytmu serca, które leczy się beta-adrenolitykami; przed ich podaniem lub jednocześnie z nimi podaje się lek blokujący receptory alfa-adrenergiczne, aby zachować kontrolę nad krążeniem obwodowym.
Jak otrzymać receptę na Adrenalina WZF 0,1% online
Adrenalina WZF 0,1% to lek na receptę stosowany w stanach nagłych, którego dawki różnią się w zależności od wskazania, wieku i drogi podania, dlatego jego zastosowanie jest możliwe wyłącznie po konsultacji lekarskiej. Jest to szczególnie ważne dla pacjentów, którym lek zalecono na wypadek ciężkich reakcji alergicznych.
Podczas konsultacji online lekarz ustala rozpoznanie, choroby współistniejące serca i naczyń oraz przyjmowane leki, wyjaśnia technikę i drogę podania, a przy istnieniu wskazań wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
