Adrenalina Aguettant: skład i postać farmaceutyczna
Jeden mililitr roztworu do wstrzykiwań zawiera 0,1 mg adrenaliny w postaci winianu adrenaliny. Lek stanowi gotowy roztwór do wstrzykiwań w ampułkostrzykawce: 1 mg adrenaliny w 10 ml, co odpowiada przyjętemu w praktyce resuscytacyjnej oznaczeniu stężenia 1:10 000.
Postać farmaceutyczna określa również drogę podania. Roztwór 1 mg/10 ml (1:10 000) jest przeznaczony przede wszystkim do podania dożylnego i doszpikowego i nie jest zalecany do wstrzyknięć domięśniowych w leczeniu ostrej reakcji anafilaktycznej — do drogi domięśniowej stosuje się roztwór o stężeniu 1 mg/ml (1:1000). Ponadto ta postać farmaceutyczna nie jest przystosowana do podawania objętości mniejszych niż 0,5 ml, co ogranicza jej stosowanie u najmniejszych pacjentów.
Jak działa Adrenalina Aguettant
Adrenalina jest sympatykomimetykiem o działaniu bezpośrednim, wpływającym jednocześnie na receptory α- i β-adrenergiczne. Na receptory β-adrenergiczne działa silniej niż na receptory α, jednak po podaniu dużych dawek to właśnie działanie α-adrenergiczne staje się przeważające.
Na działanie adrenaliny składają się zwiększenie częstości i siły skurczów serca, zwężenie światła naczyń skóry oraz rozszerzenie oskrzeli. Po podaniu dużych dawek pobudzenie obwodowych receptorów α zwiększa obwodowy opór naczyniowy i ciśnienie tętnicze. To właśnie tym połączeniem — wsparciem pracy serca, zwężeniem naczyń obwodowych i rozszerzeniem oskrzeli — tłumaczy się miejsce leku w pomocy doraźnej.
Wskazania do stosowania
Adrenalina Aguettant jest stosowana w resuscytacji krążeniowo-oddechowej, a także w ostrej reakcji anafilaktycznej u dorosłych.
Oba wskazania dotyczą stanów nagłych, w których lek podaje personel medyczny. Roztwór w ampułkostrzykawce jest przeznaczony właśnie do sytuacji ratunkowych, a po jego podaniu konieczna jest obserwacja lekarska.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dożylnie adrenalinę powinna podawać wyłącznie osoba mająca doświadczenie w jej stosowaniu oraz doświadczenie w doborze dawek środków podwyższających ciśnienie tętnicze poprzez zwężenie naczyń, w ramach standardowej praktyki klinicznej. Dawkę dobiera się według odpowiedzi na leczenie, a podanie dotchawicze traktuje się wyłącznie jako ostateczność — gdy żadna inna droga podania nie jest dostępna.
| Sytuacja | Dawka roztworu 1:10 000 | Uwagi |
|---|---|---|
| Resuscytacja krążeniowo-oddechowa u dorosłych | 10 ml (1 mg) dożylnie lub doszpikowo | powtarzać co 3–5 minut do przywrócenia spontanicznego krążenia |
| Resuscytacja, podanie dotchawicze | 20–25 ml (2–2,5 mg) | wyłącznie jako ostateczność przy braku innych dostępów |
| Zatrzymanie krążenia po operacji serca | 0,5 lub 1 ml (50 lub 100 µg) dożylnie | podawać bardzo ostrożnie, kierując się uzyskiwanym efektem |
| Ostra reakcja anafilaktyczna u dorosłych | 0,5 ml (0,05 mg) dożylnie w bolusie | dawkę koryguje się w zależności od odpowiedzi na leczenie |
| Zatrzymanie krążenia u dzieci | 0,1 ml/kg (10 µg/kg), maksymalnie 10 ml (1 mg) na podanie | dożylnie lub doszpikowo, wyłącznie przy masie ciała powyżej 5 kg; powtarzać co 3–5 minut |
| Dzieci, podanie dotchawicze | 1 ml/kg (100 µg/kg), maksymalnie 25 ml (2,5 mg) | wyłącznie jako ostateczność, niezależnie od masy ciała dziecka |
Ograniczenia u dzieci i noworodków
Ta postać farmaceutyczna nie jest przystosowana do podania dawki mniejszej niż 0,5 ml, dlatego nie stosuje się jej dożylnie ani doszpikowo u noworodków i niemowląt o bardzo małej masie ciała. Podanie dożylne i doszpikowe przy zatrzymaniu krążenia u dzieci jest dopuszczalne wyłącznie przy masie ciała powyżej 5 kg; droga dotchawicza może być stosowana niezależnie od masy ciała, ale tylko przy braku alternatyw.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą leku — pod warunkiem, że dostępne są alternatywne postacie adrenaliny albo inne środki zwężające naczynia krwionośne.
Takie sformułowanie odzwierciedla specyfikę pomocy doraźnej: decyzję podejmuje lekarz, oceniając, czy dysponuje zamiennikiem. Stany, w których ryzyko toksycznego działania adrenaliny jest zwiększone, nie zostały zaliczone do przeciwwskazań, ale wymagają szczególnej ostrożności — wymieniono je w kolejnym rozdziale.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
W leczeniu reakcji anafilaktycznej, a także u innych pacjentów z zachowanym spontanicznym krążeniem dożylne podanie adrenaliny może wywołać zagrażający życiu wzrost ciśnienia tętniczego, tachykardię, zaburzenia rytmu i niedokrwienie mięśnia sercowego. Dlatego pacjenci, którym lek podaje się dożylnie, wymagają co najmniej stałego monitorowania EKG, pulsoksymetrii i częstego pomiaru ciśnienia tętniczego.
- nadczynność tarczycy i nadciśnienie tętnicze;
- organiczne choroby serca, zaburzenia rytmu serca, niewydolność wieńcowa;
- ostra kardiomiopatia ze zwężeniem drogi odpływu;
- guz chromochłonny nadnerczy;
- hipokaliemia i hiperkalcemia;
- ciężkie zaburzenia czynności nerek;
- choroby naczyń mózgowych, organiczne uszkodzenia mózgu, miażdżyca;
- przyjmowanie inhibitorów MAO lub innych leków o działaniu addycyjnym albo zwiększających wrażliwość mięśnia sercowego na sympatykomimetyki.
Długotrwałe stosowanie adrenaliny może doprowadzić do ostrej kwasicy metabolicznej z powodu zwiększenia stężenia kwasu mlekowego we krwi. U pacjentów z jaskrą z zamkniętym kątem przesączania lek może zwiększać ciśnienie wewnątrzgałkowe; przy rozroście gruczołu krokowego z zatrzymaniem moczu stosuje się go ostrożnie; u chorych na cukrzycę kontroluje się stężenie glukozy, ponieważ adrenalina wywołuje lub nasila hiperglikemię. Ostrożnie lek stosuje się u pacjentów w podeszłym wieku, a w drugim okresie porodu nie należy go stosować. Roztwór zawiera 3,54 mg sodu w 1 ml, co uwzględnia się u pacjentów na ścisłej diecie niskosodowej, choć w zwykłych warunkach stosowania nie ma to znaczenia.
Interakcje z innymi lekami
Adrenalina wchodzi w klinicznie istotne interakcje z całym szeregiem leków: jedne nasilają jej działanie na ciśnienie tętnicze, inne przeciwnie — osłabiają je i czynią reakcję organizmu mniej przewidywalną.
- wziewne anestetyki halogenowane — ostre komorowe zaburzenia rytmu z powodu zwiększenia pobudliwości serca;
- leki przeciwdepresyjne — pochodne imipraminy — napadowy wzrost ciśnienia z możliwymi zaburzeniami rytmu;
- serotoninergiczne i adrenergiczne leki przeciwdepresyjne — ten sam mechanizm i te same następstwa;
- inne sympatykomimetyki — możliwe sumowanie się efektów i wzrost toksyczności;
- nieselektywne inhibitory MAO — nasilenie działania adrenaliny podwyższającego ciśnienie, zwykle umiarkowane;
- selektywne inhibitory MAO-A i linezolid — ryzyko nasilenia działania adrenaliny na ciśnienie tętnicze;
- leki blokujące receptory α-adrenergiczne — osłabienie działania naczyniozwężającego i presyjnego z ryzykiem hipotensji i tachykardii;
- nieselektywne beta-adrenolityki — ciężkie nadciśnienie tętnicze i odruchowa bradykardia, a także osłabienie działania na serce i rozszerzającego oskrzela.
Na odrębną uwagę zasługuje połączenie z insuliną i doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi: wywołana adrenaliną hiperglikemia może doprowadzić do utraty kontroli nad stężeniem glukozy u pacjentów z cukrzycą.
Ciąża i karmienie piersią
W badaniach na zwierzętach udowodniono teratogenne działanie adrenaliny. W ciąży lek można stosować tylko wtedy, gdy oczekiwana korzyść przewyższa możliwe ryzyko dla płodu: adrenalina podana w czasie ciąży może wywołać niedotlenienie płodu.
Adrenalina zwykle hamuje spontaniczne i wywołane oksytocyną skurcze macicy i może opóźnić drugi okres porodu. W dawce wystarczającej do zmniejszenia skurczów macicy może wywołać przedłużoną atonię macicy z krwawieniem, dlatego pozajelitowo w drugim okresie porodu adrenaliny nie podaje się. Substancja czynna przenika do mleka kobiecego i na czas stosowania leku należy zrezygnować z karmienia piersią. Brak danych o wpływie adrenaliny na płodność.
Działania niepożądane
Częstość wymienionych poniżej reakcji nie została ustalona na podstawie dostępnych danych. Najbardziej widoczne są działania ze strony układu sercowo-naczyniowego i nerwowego, a także zaburzenia metaboliczne.
- przemiana materii: hiperglikemia, hipokaliemia, kwasica metaboliczna;
- psychika: niepokój, nerwowość, lęk, omamy;
- układ nerwowy: ból głowy, drżenie, zawroty głowy, omdlenia;
- narząd wzroku: nadmierne rozszerzenie źrenicy;
- serce: kołatanie serca i tachykardia; w dużych dawkach lub u pacjentów wrażliwych na adrenalinę — zaburzenia rytmu aż do migotania komór i zatrzymania serca, napady dławicy piersiowej oraz ryzyko ostrego zawału mięśnia sercowego;
- naczynia: bladość, oziębienie kończyn; w dużych dawkach — wzrost ciśnienia z ryzykiem krwotoku mózgowego, zwężenie naczyń skóry, kończyn lub nerek;
- układ oddechowy i trawienie: duszność, nudności, wymioty;
- reakcje ogólne: pocenie się i osłabienie; wielokrotne wstrzyknięcia miejscowe mogą wywołać martwicę w miejscach podania z powodu zwężenia naczyń.
Najgroźniejsze z wymienionych reakcji — ciężkie zaburzenia rytmu serca, niedokrwienie mięśnia sercowego i gwałtowny wzrost ciśnienia tętniczego — wiążą się z dużymi dawkami i indywidualną wrażliwością na lek. Właśnie dlatego podczas dożylnego podawania adrenaliny obowiązkowa jest stała kontrola stanu pacjenta.
Przedawkowanie
Przedawkowanie lub niezamierzone dożylne podanie adrenaliny może wywołać ciężkie nadciśnienie tętnicze. Następstwem są potencjalnie śmiertelne zdarzenia mózgowe, sercowe i naczyniowe: krwotok mózgowy, przemijająca bradykardia z następczą tachykardią mogącą prowadzić do zaburzeń rytmu, martwica mięśnia sercowego, ostry obrzęk płuc, niewydolność nerek.
Działanie adrenaliny w razie potrzeby neutralizuje się — w zależności od stanu pacjenta — szybko działającymi lekami rozszerzającymi naczynia, a także szybko działającymi lekami blokującymi receptory α-adrenergiczne (na przykład fentolaminą) lub β-adrenergiczne (na przykład propranololem). Jednak ze względu na krótki okres półtrwania adrenaliny takie leczenie może okazać się niepotrzebne. Przy długotrwałym obniżeniu ciśnienia tętniczego może być konieczne podanie innego środka zwężającego naczynia, na przykład noradrenaliny.
Jak otrzymać receptę na Adrenalina Aguettant online
Adrenalina Aguettant to lek na receptę stosowany w stanach nagłych, dlatego decyzja o jego przepisaniu zawsze należy do lekarza: specjalista ocenia wskazania, choroby współistniejące oraz już przyjmowane leki, z którymi możliwe są interakcje.
Konsultacja online pozwala omówić te kwestie zdalnie, a przy istniejących wskazaniach lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
