Adenuric®: skład i postać leku
Jedna tabletka zawiera 80 mg lub 120 mg febuksostatu. Lek przyjmuje się doustnie, niezależnie od posiłku.
Dwie dawki nie są tu wyłącznie stopniami doboru: mają częściowo różne zarejestrowane wskazania. Tabletka 80 mg przeznaczona jest do leczenia przewlekłej hiperurykemii, a dawka 120 mg ma dodatkowe wskazanie — zapobieganie hiperurykemii i jej leczenie u pacjentów otrzymujących chemioterapię. Lek zawiera laktozę, dlatego nie jest odpowiedni dla pacjentów z rzadką dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy typu Lapp lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.
Jak działa Adenuric®
Febuksostat jest inhibitorem oksydazy ksantynowej, enzymu uczestniczącego w powstawaniu kwasu moczowego. Hamując ten enzym, lek zmniejsza wytwarzanie kwasu moczowego i tym samym obniża jego stężenie w surowicy krwi. W dołączonym do leku opisie rozdział o mechanizmie działania pokrywa się treścią z rozdziałem o dawkowaniu, dlatego przytoczono tu powszechnie znane informacje o klasie, do której należy febuksostat.
Mechanizm wyjaśnia większość ostrzeżeń. Właśnie hamowaniem oksydazy ksantynowej tłumaczy się zarówno zakaz łączenia z merkaptopuryną i azatiopryną — leki te są metabolizowane przez ten sam enzym — jak i ostrożność wobec teofiliny oraz rzadką możliwość odkładania się ksantyny w drogach moczowych u pacjentów z bardzo szybkim wytwarzaniem moczanów. Działanie leku jest na tyle szybkie, że stężenie kwasu moczowego w surowicy można kontrolować już po 2 tygodniach.
Wskazania do stosowania
Dla dawki 80 mg wskazanie jest jedno: leczenie przewlekłej hiperurykemii w chorobach, w których doszło już do odkładania się złogów moczanowych, w tym guzków dnawych i dnawego zapalenia stawów — czynnego lub w wywiadzie. Lek przeznaczony jest dla dorosłych.
Dawka 120 mg ma to samo wskazanie oraz jeszcze jedno: zapobieganie przewlekłej hiperurykemii i jej leczenie u dorosłych pacjentów otrzymujących chemioterapię z powodu nowotworów krwi z umiarkowanym i wysokim ryzykiem zespołu rozpadu guza. Przy rozpadzie dużej liczby komórek nowotworowych do krwi trafia jednocześnie wiele produktów ich przemiany, a kwas moczowy jest jednym z nich, dlatego lek podaje się tu z wyprzedzeniem, a nie dopiero po wzroście wyniku. Bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci poniżej 18 lat nie ustalono, brak danych.
Sposób stosowania i dawkowanie
Cel leczenia w dnie moczanowej wyrażono liczbą: obniżyć i utrzymać stężenie kwasu moczowego w surowicy poniżej 6 mg/dl, czyli 357 µmol/l. To właśnie ten wynik decyduje, czy dawka jest wystarczająca.
| Sytuacja | Dawka i schemat |
| Dna moczanowa, początek leczenia | 80 mg raz na dobę, niezależnie od posiłku |
| Dna moczanowa, jeśli po 2–4 tygodniach kwas moczowy przekracza 6 mg/dl | Można rozważyć 120 mg raz na dobę |
| Zapobieganie zaostrzeniom dny | Zalecane przez co najmniej 6 miesięcy |
| Zespół rozpadu guza | 120 mg raz na dobę; przyjmowanie rozpoczyna się 2 dni przed rozpoczęciem leczenia cytotoksycznego i kontynuuje przez co najmniej 7 dni, w razie potrzeby do 9 dni odpowiednio do czasu trwania chemioterapii i oceny klinicznej |
| Zaburzenia czynności wątroby | W zaburzeniach łagodnych zalecana dawka to 80 mg; danych dotyczących zaburzeń umiarkowanych jest mało; w ciężkich, klasa C według Childa-Pugha, leku nie badano |
U pacjentów w podeszłym wieku zmiana dawki nie jest konieczna. W łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek dostosowanie dawki nie jest potrzebne, a w ciężkich — klirens kreatyniny poniżej 30 ml/min — skuteczności i bezpieczeństwa nie oceniono w pełni.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazanie jest jedno: nadwrażliwość na substancję czynną lub na którykolwiek składnik pomocniczy.
Tak krótka lista nie oznacza, że lek jest odpowiedni dla każdego. Istotne ograniczenia umieszczono w rozdziale ostrzeżeń i sformułowano jako „nie zaleca się”: to choroba niedokrwienna serca, zastoinowa niewydolność krążenia, jednoczesne przyjmowanie merkaptopuryny lub azatiopryny, a także stany z bardzo szybkim wytwarzaniem moczanów. Osobno zastrzeżono zasadę bezwzględną: jeżeli u pacjenta wystąpiła reakcja alergiczna lub reakcja nadwrażliwości, w tym zespół Stevensa-Johnsona oraz ostra reakcja anafilaktyczna czy wstrząs, ponowne leczenie febuksostatem jest niedopuszczalne.
Ostrzeżenia specjalne i środki ostrożności
Leczenia febuksostatem nie zaleca się u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub zastoinową niewydolnością krążenia. W razie ciężkich reakcji alergicznych i reakcji nadwrażliwości, w tym zespołu Stevensa-Johnsona, leczenie należy natychmiast przerwać: wczesne odstawienie daje lepsze rokowanie.
- Rozpoczęcie leczenia i zaostrzenia. Leczenia nie rozpoczyna się do chwili całkowitego ustąpienia ostrego napadu dny moczanowej. Podobnie jak przy innych lekach zmniejszających stężenie moczanu, na początku leczenia może wystąpić zaostrzenie dny wskutek zmian stężenia kwasu moczowego przy uwalnianiu moczanu ze złogów tkankowych. Dlatego na początku leczenia zaleca się profilaktykę zaostrzeń niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi lub kolchicyną przez co najmniej 6 miesięcy. Jeżeli zaostrzenie jednak wystąpi, leku nie odstawia się: zaostrzenie leczy się osobno, a stałe leczenie febuksostatem z czasem zmniejsza częstość i nasilenie zaostrzeń.
- Odkładanie się złogów ksantyny. U pacjentów ze znacznie przyspieszonym wytwarzaniem moczanów — przy nowotworach złośliwych i leczeniu przeciwnowotworowym, przy zespole Lescha-Nyhana — stężenie ksantyny w moczu może w rzadkich przypadkach wzrosnąć na tyle, że możliwe jest odkładanie się jej złogów w drogach moczowych. Ze względu na brak doświadczenia stosowanie leku w tych populacjach nie jest zalecane.
- Wątroba i tarczyca. W połączonych badaniach trzeciej fazy u 5,0% pacjentów obserwowano łagodne zaburzenia w testach czynnościowych wątroby, dlatego badanie czynności wątroby zaleca się przed rozpoczęciem leczenia, a następnie okresowo w oparciu o ocenę kliniczną. W długofalowych otwartych badaniach rozszerzonych u 5,5% pacjentów odnotowano zwiększenie TSH powyżej 5,5 µIU/ml, dlatego przy chorobach tarczycy konieczna jest ostrożność.
- Prowadzenie pojazdów. Zgłaszano senność, zawroty głowy, parestezje i niewyraźne widzenie podczas stosowania febuksostatu. Dopóki pacjent nie nabierze pewności, że lek nie wpływa na jego sprawność, powinien zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów, obsługiwania maszyn i przy niebezpiecznych czynnościach.
Interakcje z innymi lekami
Kluczowa interakcja wynika wprost z mechanizmu. Choć badań interakcji dla febuksostatu nie przeprowadzono, wiadomo, że hamowanie oksydazy ksantynowej prowadzi do zwiększenia stężeń merkaptopuryny i azatiopryny, dlatego jednoczesne stosowanie tych leków nie jest zalecane. Z tego samego powodu hamowanie enzymu może zwiększać stężenie teofiliny — hamowanie jej metabolizmu opisano dla innych inhibitorów oksydazy ksantynowej — i przy jednoczesnym podawaniu zaleca się ostrożność, a u pacjentów rozpoczynających leczenie febuksostatem stężenie teofiliny należy kontrolować.
Drugi mechanizm wiąże się z eliminacją samego febuksostatu: jest on metabolizowany przez enzymy UGT, dlatego leki hamujące glukuronidację — niesteroidowe leki przeciwzapalne i probenecyd — mogą teoretycznie wpływać na jego eliminację. Osobno zaznaczono, że badań interakcji febuksostatu z cytotoksycznymi środkami chemioterapeutycznymi nie przeprowadzono i nie ma danych dotyczących bezpieczeństwa jego stosowania w trakcie leczenia cytotoksycznego — mimo że dawka 120 mg ma wskazanie związane właśnie z chemioterapią.
Ciąża i karmienie piersią
Dane pochodzące z bardzo ograniczonej liczby przypadków stosowania leku w okresie ciąży nie wskazują na szkodliwe działanie febuksostatu na przebieg ciąży ani na stan zdrowia płodu czy noworodka. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego szkodliwego wpływu na przebieg ciąży, rozwój zarodka lub płodu oraz na przebieg porodu, a potencjalne zagrożenie dla człowieka nie jest znane. Mimo to febuksostatu nie należy stosować w okresie ciąży.
Nie wiadomo, czy febuksostat przenika do pokarmu kobiecego. Badania na zwierzętach wykazały, że substancja przenika do mleka i powoduje zaburzenia rozwoju karmionego potomstwa, dlatego ryzyka u niemowlęcia karmionego piersią nie można wykluczyć i w okresie karmienia piersią leku nie należy stosować. W badaniach dotyczących wpływu na reprodukcję u zwierząt nie wykazano zależnego od dawki niekorzystnego wpływu na płodność.
Działania niepożądane
Najczęściej w badaniach klinicznych z udziałem 4072 pacjentów, którzy otrzymali co najmniej jedną dawkę od 10 do 300 mg, oraz po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano objawy dny moczanowej, zaburzenia czynności wątroby, biegunkę, nudności, ból głowy, wysypkę i obrzęk. W większości przypadków reakcje te miały nasilenie łagodne lub umiarkowane. Często występują zaostrzenie dny moczanowej i ból głowy. Zaostrzenie dny zajmuje na tej liście miejsce szczególne: nie jest oznaką, że leczenie nie działa, lecz spodziewanym następstwem przebudowy gospodarki moczanowej na początku terapii, i właśnie ze względu na nie zaleca się towarzyszącą profilaktykę.
Niezbyt często obserwuje się zwiększenie stężenia TSH, cukrzycę, hiperlipidemię, zmniejszenie apetytu, zwiększenie masy ciała, zmniejszone libido, bezsenność, zawroty głowy, parestezje, senność, zaburzenia smaku i węchu, niedoczulicę oraz niedowład połowiczy. Rzadko opisywano pancytopenię i trombocytopenię, reakcję anafilaktyczną i nadwrażliwość na lek, niewyraźne widzenie, zmniejszenie masy ciała, nasilony apetyt, jadłowstręt, nerwowość i szumy uszne. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano rzadkie reakcje nadwrażliwości na febuksostat, z których część wiązała się z objawami ogólnoustrojowymi.
Przedawkowanie
Nie zarejestrowano żadnego przypadku przedawkowania. W razie przedawkowania stosuje się leczenie objawowe i podtrzymujące. Brak opisanych przypadków nie jest równoznaczny z udowodnionym bezpieczeństwem dużych dawek: oznacza jedynie, że takich obserwacji nie zgromadzono, a swoistej odtrutki ani sprawdzonego schematu postępowania dla tego leku nie ma.
Praktyczny sens jest tu inny: zwiększenie dawki powyżej zalecanej nie przyspieszy wyniku. Działanie leku i tak jest na tyle szybkie, że stężenie kwasu moczowego można ocenić już po 2 tygodniach, a zwiększenie dawki z 80 do 120 mg rozważa się wyłącznie na podstawie wyniku badania, jeżeli po 2–4 tygodniach nadal przekracza on 6 mg/dl. Samodzielne podwajanie dawki w nadziei na szybsze uśmierzenie bólu jest bezsensowne podwójnie: lek nie działa przeciwbólowo i nie służy do przerywania ostrego napadu — zaostrzenie dny w trakcie leczenia leczy się osobnymi środkami, a samego febuksostatu wtedy się nie odstawia.
Jak uzyskać receptę na Adenuric® online
Leczenie febuksostatem opiera się na wyniku badania: celem jest utrzymanie kwasu moczowego poniżej 6 mg/dl i to on decyduje o zmianie dawki. Ponadto leczenie można rozpocząć dopiero po całkowitym ustąpieniu ostrego napadu dny moczanowej. Dlatego pierwszorazowe przepisanie leku na podstawie samej ankiety, bez badań, nie jest możliwe.
Konsultacja online jest odpowiednia do kontynuacji zaleconego wcześniej leczenia. W ankiecie podaj rozpoznanie i kto je postawił, dawkę — 80 czy 120 mg — oraz jak długo przyjmujesz lek, a także ostatni wynik kwasu moczowego wraz z datą badania. Napisz, czy występuje obecnie ostry napad dny, czy zalecono profilaktykę zaostrzeń niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym albo kolchicyną i od ilu miesięcy jest prowadzona. Koniecznie wymień chorobę niedokrwienną serca i niewydolność serca — przy nich leczenie nie jest zalecane — choroby wątroby i nerek wraz z wynikami badań czynnościowych, choroby tarczycy oraz wynik TSH, jeśli jest znany. Osobno wymień przyjmowane leki: merkaptopurynę, azatioprynę, teofilinę, NLPZ, probenecyd i jakąkolwiek chemioterapię. Obowiązkowo poinformuj też, czy kiedykolwiek wystąpiła reakcja alergiczna na febuksostat: ponowne leczenie po niej jest niedopuszczalne. Lekarz analizuje dane i przy wystarczających podstawach wystawia e-receptę do apteki w Polsce.
