Adeksa: skład i postać farmaceutyczna
Adeksa jest dostępna w postaci tabletek. Jedna tabletka zawiera 50 mg lub 100 mg akarbozy — substancji czynnej, która spowalnia trawienie węglowodanów w jelicie. Obie dawki są stosowane w leczeniu, a wybór między nimi zależy od etapu ustalania dawki.
Dostępność dwóch dawek ma zasadnicze znaczenie w praktyce: leczenie rozpoczyna się od najmniejszej dawki i stopniowo się ją zwiększa, dlatego w różnych okresach kuracji pacjent może przyjmować tabletki o różnej mocy, a czasem po kilka tabletek na jedno podanie. Schemat przechodzenia z jednej dawki na drugą ustala lekarz.
Jak działa Adeksa
Miejscem działania akarbozy jest przewód pokarmowy. Substancja hamuje enzymy jelitowe — alfa-glukozydazy, które uczestniczą w trawieniu węglowodanów: dwucukrów, oligosacharydów i wielocukrów. W rezultacie trawienie tych węglowodanów ulega spowolnieniu, przy czym stopień spowolnienia zależy od przyjętej dawki.
Praktyczna konsekwencja jest następująca: glukoza uwalnia się z węglowodanów pokarmowych wolniej i wolniej wchłania się do krwi. Dzięki temu akarboza opóźnia i zmniejsza wzrost stężenia glukozy we krwi po posiłku. Takie działanie zmniejsza obciążenie komórek beta trzustki i zapobiega odruchowemu zwiększeniu stężenia insuliny po przyjęciu pokarmu. Efektem bardziej równomiernego wchłaniania glukozy z jelita jest zmniejszenie dobowych wahań jej stężenia oraz obniżenie średnich wartości glukozy we krwi.
Wskazania do stosowania
Lek stosuje się w cukrzycy typu 2 (insulinoniezależnej), zwłaszcza u osób z otyłością, u których stosowanie samej diety i wysiłku fizycznego okazało się niewystarczająco skuteczne.
Sformułowanie wskazania określa też miejsce leku w leczeniu: nie zastępuje on diety i aktywności fizycznej, lecz uzupełnia je wtedy, gdy same metody niefarmakologiczne nie wystarczają do kontroli stężenia glukozy. Dlatego również w trakcie leczenia należy bezwzględnie przestrzegać diety cukrzycowej.
Sposób stosowania i dawkowanie
Dawkę dobiera się indywidualnie dla każdego pacjenta, ponieważ zarówno skuteczność, jak i tolerancja leku różnią się u poszczególnych osób. Przestrzeganie zalecanego schematu zwiększania dawki pozwala zmniejszyć ryzyko działań niepożądanych, przede wszystkim wzdęć. Tabletki działają wyłącznie pod warunkiem, że połyka się je w całości, popijając niewielką ilością płynu, bezpośrednio przed posiłkiem lub razem z pierwszymi kęsami jedzenia.
Schemat stopniowego zwiększania dawki
| Okres przyjmowania | Jak przyjmować |
|---|---|
| Pierwsze 3 dni | 1 raz na dobę: 1 tabletka 50 mg bezpośrednio przed kolacją |
| Kolejne 3 dni | 2 razy na dobę: po 1 tabletce 50 mg przed obiadem i przed kolacją |
| Kolejne 7 dni | 3 razy na dobę: po 1 tabletce 50 mg przed śniadaniem, obiadem i kolacją |
| Kolejne 3 dni | 1 tabletka 50 mg przed śniadaniem, 1 tabletka 50 mg przed obiadem, 2 tabletki 50 mg przed kolacją |
| Kolejne 3 dni | 1 tabletka 50 mg przed śniadaniem, po 2 tabletki 50 mg przed obiadem i przed kolacją |
| Następnie 4–8 tygodni | 3 razy na dobę: po 1 tabletce 100 mg przed śniadaniem, obiadem i kolacją |
Średnia dawka i szczególne grupy pacjentów
Średnia dawka wynosi 300 mg akarbozy na dobę — jest to 1 tabletka 100 mg trzy razy na dobę albo 2 tabletki po 50 mg trzy razy na dobę. Leczenie rozpoczyna się od 50 mg raz na dobę, przechodząc do 100 mg trzy razy na dobę w ciągu trzech miesięcy. W pojedynczych przypadkach może być konieczne dalsze zwiększenie dawki do 200 mg trzy razy na dobę; dawkę zwiększa się po 4–8 tygodniach, a także przy niewystarczającej odpowiedzi na leczenie. Jeśli uciążliwe działania niepożądane utrzymują się mimo przestrzegania diety cukrzycowej, dawki nie zwiększa się, a w razie potrzeby zmniejsza. U pacjentów w podeszłym wieku oraz u pacjentów z niewydolnością wątroby zmiana dawki lub częstości przyjmowania nie jest konieczna; nie przewidziano ograniczeń czasu trwania leczenia.
Przeciwwskazania
Leku nie przepisuje się w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Przeciwwskazane są również przewlekłe choroby jelit przebiegające z nasilonymi zaburzeniami trawienia i wchłaniania oraz stany, które mogą ulec pogorszeniu z powodu zwiększonego gromadzenia się gazów w jelitach: zespół Roemhelda, duże przepukliny, niedrożność jelit, owrzodzenia jelit.
Odrębnymi przeciwwskazaniami są ciężka niewydolność nerek z klirensem kreatyniny poniżej 25 ml/min, a także ciąża i okres karmienia piersią. Ponieważ część tych stanów wykrywa się dopiero w badaniach, przed przepisaniem leku lekarz ocenia czynność nerek i stan jelit.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
W pojedynczych przypadkach możliwe jest bezobjawowe zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych, dlatego w pierwszych 6–12 miesiącach leczenia kontroluje się te parametry. Z reguły takie zmiany ustępują po odstawieniu leku. Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia nie zostały ustalone, dlatego stosowanie akarbozy w tej grupie wiekowej nie jest zalecane.
- bezwzględne przestrzeganie diety cukrzycowej przez cały czas leczenia;
- rezygnacja z samodzielnego przerywania regularnego przyjmowania bez konsultacji z lekarzem ze względu na ryzyko wzrostu stężenia glukozy;
- wpisywanie informacji o przyjmowaniu leku do dzienniczka pacjenta z cukrzycą;
- w monoterapii lek nie wywołuje hipoglikemii i nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn;
- ostrzeżenie o ryzyku hipoglikemii dla osób, które dodatkowo przyjmują metforminę, pochodne sulfonylomocznika lub insulinę;
- w razie hipoglikemii w trakcie leczenia skojarzonego pacjentowi podaje się właśnie glukozę, a nie inny cukier, na przykład sacharozę.
Interakcje z innymi lekami
Spożywanie sacharozy i produktów ją zawierających w trakcie leczenia często powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, a nawet biegunkę — jest to skutek nasilonej fermentacji węglowodanów w jelicie grubym. Sam lek obniża podwyższone stężenie glukozy, ale nie wywołuje hipoglikemii. Jeśli natomiast hipoglikemia rozwija się przy jednoczesnym stosowaniu pochodnych sulfonylomocznika, metforminy lub insuliny, może być konieczne zmniejszenie dawek tych leków; w pojedynczych przypadkach opisano ostrą hipoglikemię aż do wstrząsu hipoglikemicznego.
Przy gwałtownym spadku stężenia glukozy we krwi należy pamiętać, że w trakcie leczenia sacharoza rozkłada się do glukozy i fruktozy wolniej, dlatego do szybkiego podniesienia glikemii nadaje się właśnie glukoza. W pojedynczych przypadkach lek może wpływać na biodostępność digoksyny, przez co dawkę digoksyny trzeba dostosować. Cholestyramina, środki adsorbujące i enzymy trawienne osłabiają działanie leku, dlatego unika się jednoczesnego stosowania. Łączne przyjmowanie z neomycyną doustnie nasila obniżenie stężenia glukozy po posiłku i zwiększa częstość oraz nasilenie żołądkowo-jelitowych działań niepożądanych; przy ostrych objawach rozważa się czasowe zmniejszenie dawki. Nie obserwowano interakcji z dimetykonem (symetykonem).
Ciąża i karmienie piersią
Z powodu braku wystarczających danych z kontrolowanych badań klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku nie należy go przepisywać kobietom w ciąży. Kobietom w ciąży chorującym na cukrzycę zaleca się stosowanie insuliny.
Po podaniu znakowanej radioaktywnie akarbozy karmiącym samicom szczurów niewielką ilość substancji wykrywano w mleku. Analogicznych danych u ludzi na razie nie ma, ale ponieważ nie można wykluczyć wpływu akarbozy przenikającej do mleka kobiecego na organizm dziecka, leku nie przepisuje się kobietom w okresie karmienia piersią.
Działania niepożądane
Najczęściej działania niepożądane dotyczą przewodu pokarmowego: bardzo często występują wzdęcia, często — biegunka, bóle w okolicy żołądka i jelit oraz w podbrzuszu. Niezbyt często obserwuje się nudności, wymioty i niestrawność. Jeśli pacjent nie przestrzega diety cukrzycowej, reakcje żołądkowo-jelitowe mogą się nasilać; jeśli natomiast uciążliwe objawy utrzymują się przy stosowaniu odpowiedniej diety, dawkę leku zmniejsza się czasowo lub na stałe.
- częstość nieznana: małopłytkowość;
- częstość nieznana: reakcje alergiczne — wysypka, zaczerwienienie skóry, wykwity, pokrzywka;
- rzadko: obrzęki;
- niezbyt często: zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych;
- rzadko: żółtaczka;
- częstość nieznana: zapalenie wątroby, zaburzenie jej czynności i uszkodzenie wątroby;
- częstość nieznana: niedrożność jelit, częściowa niedrożność jelit, torbielowata odma jelit.
Odnotowano pojedyncze przypadki piorunującej niewydolności wątroby zakończonej zgonem, jednak ich związek ze stosowaniem leku nie został wyjaśniony. U pacjentów otrzymujących zalecane 150–300 mg na dobę klinicznie istotne odchylenia w parametrach czynności wątroby — trzykrotne przekroczenie górnej granicy normy — rejestrowano rzadko, a takie odchylenia mogą mieć charakter przemijający.
Przedawkowanie
Jeśli nadmierną dawkę przyjęto razem z napojami lub pokarmem zawierającym węglowodany — dwucukry, oligosacharydy i wielocukry — możliwe są wzdęcia, oddawanie gazów i biegunka. W razie przyjęcia nadmiernej dawki oddzielnie od posiłku nie należy oczekiwać ostrych objawów ze strony przewodu pokarmowego.
Podstawowe postępowanie przy przedawkowaniu jest proste: przez 4–6 godzin po nim nie podaje się pacjentowi napojów ani potraw zawierających węglowodany. Pozwala to uniknąć nasilenia fermentacji w jelitach, która wywołuje główne objawy.
Jak otrzymać receptę na Adeksa online
Aby otrzymać receptę na Adeksa, konieczna jest konsultacja lekarska: lek ma przeciwwskazania ze strony jelit i nerek, wymaga stopniowego zwiększania dawki oraz kontroli parametrów czynności wątroby na początku leczenia. Lekarz ustali charakter przebiegu cukrzycy, choroby współistniejące oraz inne przyjmowane leki.
Konsultacja online pozwala omówić te kwestie zdalnie, a w razie wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
