Actilyse® 50: skład i postać farmaceutyczna
Substancją czynną leku jest alteplaza. Jedna fiolka Actilyse® 50 zawiera 50 mg alteplazy; w tej samej linii dostępne są fiolki po 10 mg i 20 mg. Największa dawka jest wygodna tam, gdzie dawka całkowita liczona jest w dziesiątkach miligramów, a w podstawowych wskazaniach może sięgać 100 mg.
Zawartość fiolki przed podaniem rozpuszcza się do postaci roztworu. Roztwór podaje się dożylnie i wykorzystuje bezpośrednio po przygotowaniu; sposób rozpuszczania i podawania podano w charakterystyce produktu leczniczego.
Jak działa Actilyse® 50
Alteplaza to rekombinowany ludzki tkankowy aktywator plazminogenu, glikoproteina otrzymywana metodą rekombinacji DNA, pozbawiona właściwości antygenowych. Sama cząsteczka jest nieaktywna: ulega aktywacji dopiero po związaniu z fibryną, do której ma bardzo duże powinowactwo.
Aktywowana alteplaza przekształca plazminogen w plazminę, a plazmina rozpuszcza skrzeplinę. Ponieważ aktywacja wymaga obecności fibryny, działanie jest zlokalizowane w miejscu powstawania skrzepliny, a wpływ ogólnoustrojowy na czynniki krzepnięcia jest słabo wyrażony. Alteplaza szybko znika z krążenia i jest metabolizowana głównie w wątrobie: okres półtrwania w fazie początkowej wynosi 4–5 minut, a 20 minut po zakończeniu wlewu dożylnego stężenie w osoczu stanowi mniej niż 10% wartości wyjściowej.
Wskazania do stosowania
Actilyse® 50 stosuje się jako lek trombolityczny w trzech stanach.
- świeży zawał mięśnia sercowego;
- masywny zator tętnicy płucnej z niestabilnością hemodynamiczną;
- ostry udar niedokrwienny ośrodkowego układu nerwowego w czasie do 3 godzin od wystąpienia pierwszych objawów.
We wszystkich przypadkach podawanie rozpoczyna się możliwie najszybciej po wystąpieniu pierwszych objawów — jest to bezpośrednie zalecenie ulotki.
Sposób stosowania i dawkowanie
Przygotowany roztwór podaje się dożylnie bezpośrednio po sporządzeniu. Konkretny schemat zależy od wskazania, od czasu, jaki upłynął od początku objawów, oraz od masy ciała; w zawale mięśnia sercowego i zatorowości płucnej dawka całkowita nie przekracza 100 mg, w udarze — 90 mg.
Schematy podawania
- zawał mięśnia sercowego, przyspieszony 90-minutowy schemat do 6 godzin od początku objawów, masa ciała powyżej 65 kg: 15 mg w bolusie, 50 mg we wlewie przez 30 minut, 35 mg przez kolejną godzinę, maksymalnie 100 mg;
- ten sam schemat przy masie ciała poniżej 65 kg: 15 mg w bolusie, 0,75 mg/kg przez 30 minut, nie więcej niż 50 mg, następnie 0,5 mg/kg przez 60 minut, nie więcej niż 35 mg;
- zawał mięśnia sercowego, 3-godzinny schemat w przedziale 6–12 godzin, masa ciała powyżej 65 kg: 10 mg w bolusie, 50 mg w pierwszej godzinie, 40 mg przez kolejne 2 godziny, maksymalnie 100 mg;
- ten sam schemat przy masie ciała poniżej 65 kg: 10 mg w bolusie i bezpośrednio po nim wlew do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg;
- masywny zator tętnicy płucnej, masa ciała powyżej 65 kg: 10 mg w bolusie przez 1–2 minuty, następnie 90 mg we wlewie przez 2 godziny, łącznie 100 mg;
- to samo przy masie ciała poniżej 65 kg: 10 mg w bolusie przez 1–2 minuty, następnie wlew przez 2 godziny do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg;
- ostry udar niedokrwienny: 0,9 mg/kg, ale nie więcej niż 90 mg, z czego 10% w bolusie, reszta we wlewie przez 60 minut.
Leczenie towarzyszące i ramy czasowe
W zawale mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST towarzyszące leczenie przeciwzakrzepowe stosuje się zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. Po trombolizie z powodu zatorowości płucnej heparynę rozpoczyna się lub wznawia, jeżeli APTT nie przekracza górnej granicy normy więcej niż dwukrotnie; za odpowiednią uznaje się dawkę wydłużającą APTT 1,5–2,5-krotnie w stosunku do wartości wyjściowej. Trombolizę w udarze prowadzi się wyłącznie pod nadzorem lekarzy przeszkolonych i doświadczonych w dziedzinie neurologii i rozpoczyna w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia udaru — później stosunek korzyści do ryzyka staje się niekorzystny i leku nie należy podawać. W pierwszej dobie po podaniu unika się dożylnej heparyny i leków przeciwpłytkowych, a jeśli heparyna jest konieczna z innych wskazań, jej dawka podskórna nie powinna przekraczać 10 000 j.m. na dobę.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w rozpoznanej skazie krwotocznej oraz w trakcie leczenia doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, przy krwotoku wewnątrzczaszkowym w wywiadzie lub podejrzeniu trwającego krwawienia wewnątrzczaszkowego, przy jawnym lub niedawno przebytym krwawieniu z dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, dróg moczowych lub płciowych. Nie stosuje się go również wtedy, gdy w ciągu ostatnich 10 dni wykonywano urazowy zewnętrzny masaż serca lub nakłucia naczyń trudnych do ucisku, a także po niedawnym porodzie; gdy w ciągu ostatnich 3 miesięcy doszło do dużych urazów lub rozległych operacji, zwłaszcza w obrębie ośrodkowego układu nerwowego; gdy występuje przewlekły proces zapalny jelita grubego lub czynna choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
Do przeciwwskazań należą także retinopatia krwotoczna, w tym w przebiegu cukrzycy, ciężkie niekontrolowane nadciśnienie tętnicze, tętniak rozwarstwiający aorty, bakteryjne zapalenie wsierdzia i osierdzia, ostre zapalenie trzustki, ciężkie choroby wątroby — niewydolność wątroby, marskość, nadciśnienie wrotne z żylakami przełyku, czynne zapalenie wątroby — a także nowotwory ośrodkowego układu nerwowego i rozsiany proces nowotworowy. Trombolizy w zawale mięśnia sercowego nie prowadzi się, jeżeli objawy trwają dłużej niż 24 godziny. W ostrym udarze niedokrwiennym obowiązuje dodatkowa lista ograniczeń.
- wystąpienie objawów udaru wcześniej niż 3 godziny przed rozpoczęciem trombolizy albo nieznany czas ich pojawienia się;
- szybkie ustępowanie lub gwałtowne narastanie objawów neurologicznych bezpośrednio przed rozpoczęciem wlewu;
- ciężki udar w ocenie klinicznej, na przykład powyżej 25 punktów w skali NIHSS, lub na podstawie badań obrazowych;
- drgawki na początku udaru, potwierdzony tomografią komputerową krwotok wewnątrzczaszkowy, cechy krwotoku podpajęczynówkowego nawet przy prawidłowym obrazie tomograficznym;
- leczenie heparyną w ciągu 48 godzin przed wystąpieniem udaru, udar w wywiadzie przy współistniejącej cukrzycy, udar w ciągu ostatnich 3 miesięcy;
- płytki krwi poniżej 100 000/mm³, glukoza we krwi poniżej 50 mg/dl lub powyżej 400 mg/dl;
- ciśnienie skurczowe powyżej 185 mm Hg lub rozkurczowe powyżej 110 mm Hg;
- wiek poniżej 18 lub powyżej 80 lat.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Osobnej uwagi wymagają pacjenci w podeszłym wieku: występuje u nich większe prawdopodobieństwo udaru krwotocznego ośrodkowego układu nerwowego, dlatego lek stosuje się ze szczególną ostrożnością.
Ryzyko krwawienia jest zwiększone również po niedawnych niewielkich urazach, biopsjach narządów miąższowych i wstrzyknięciach domięśniowych. Nawet pozornie nieznaczne zabiegi wykonane w ostatnich dniach zmieniają ocenę bezpieczeństwa trombolizy.
Interakcje z innymi lekami
Interakcje alteplazy z innymi lekami sprowadzają się do sumowania wpływu na układ krzepnięcia krwi.
- doustne leki przeciwzakrzepowe zwiększają ryzyko krwawienia;
- leki przeciwpłytkowe zwiększają ryzyko krwawienia;
- heparyna zwiększa ryzyko krwawienia;
- przy trombolizie z powodu zawału mięśnia sercowego i zatoru tętnicy płucnej leczenie heparyną pod kontrolą APTT oraz lekami hamującymi agregację płytek krwi jest mimo to zalecane;
- w udarze niedokrwiennym ośrodkowego układu nerwowego przez pierwsze 24 godziny po podaniu leku należy unikać kwasu acetylosalicylowego i dożylnego podawania heparyny.
Ciąża i karmienie piersią
W okresie ciąży i karmienia piersią Actilyse® 50 stosuje się wyłącznie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Ulotka nie przewiduje innych scenariuszy stosowania.
Decyzję podejmuje się po zestawieniu ryzyka i oczekiwanej korzyści z leczenia — oceny dokonuje lekarz w odniesieniu do konkretnej sytuacji klinicznej.
Działania niepożądane
Wiodącym działaniem niepożądanym są krwawienia obniżające hematokryt i stężenie hemoglobiny. Dzieli się je na powierzchowne, zwykle z miejsc wkłucia lub uszkodzonych naczyń, oraz wewnętrzne: do światła przewodu pokarmowego i dróg moczowych, do przestrzeni zaotrzewnowej, do ośrodkowego układu nerwowego, a także z narządów miąższowych.
| Sytuacja lub częstość | Objawy |
|---|---|
| Ostry udar niedokrwienny | objawowy krwotok do mózgu, do 10% pacjentów |
| Zawał mięśnia sercowego i masywny zator tętnicy płucnej | krwotoki wewnątrzczaszkowe w mniej niż 1% przypadków |
| Dość często | podbiegnięcia krwawe, krwawienia z nosa, krwawienie z dziąseł |
| Często w zawale mięśnia sercowego | zaburzenia rytmu serca w następstwie reperfuzji, niekiedy wymagające standardowego leczenia antyarytmicznego |
| Rzadko | znaczna utrata krwi wymagająca przetoczenia krwi; zatorowość przemieszczonymi masami zakrzepowymi |
| Rzadko | nudności, wymioty, obniżenie ciśnienia tętniczego, wzrost temperatury ciała |
| Rzadko | reakcje anafilaktoidalne: wysypka skórna, pokrzywka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy, wstrząs |
| Pojedyncze przypadki | objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, na przykład drgawki, częściej związane z niedokrwieniem lub krwotokiem |
Przedawkowanie
Podstawowym objawem przedawkowania jest istotne obniżenie stężenia fibrynogenu i innych czynników krzepnięcia krwi z następowym nasileniem skłonności do krwawień.
W przypadku nasilonego krwawienia zaleca się przetoczenie świeżo mrożonego osocza lub świeżej krwi pełnej.
Jak otrzymać receptę na Actilyse® 50 online
Actilyse® 50 jest wydawany na receptę i podawany dożylnie w stanach nagłych pod nadzorem lekarza, a w udarze — przez specjalistów przeszkolonych i doświadczonych w dziedzinie neurologii. Decyzja o zastosowaniu opiera się na ocenie wskazań, przeciwwskazań i ryzyka krwawienia.
Konsultacja online pozwala omówić związane z leczeniem kwestie zdalnie, a przy istnieniu wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
