Actilyse® 20: skład i postać farmaceutyczna
Substancją czynną Actilyse® 20 jest alteplaza. Fiolka o tej mocy zawiera 20 mg alteplazy. Linia leku obejmuje fiolki po 10 mg, 20 mg i 50 mg, a dostępność trzech mocy pozwala nabrać dawkę wyliczoną według masy ciała.
Przed podaniem zawartość fiolki rozpuszcza się do postaci roztworu. Gotowy roztwór podaje się dożylnie i jest on przeznaczony do natychmiastowego użycia — przechowywanie sporządzonego roztworu nie jest przewidziane.
Jak działa Actilyse® 20
Alteplaza jest glikoproteiną — ludzkim tkankowym aktywatorem plazminogenu wytworzonym metodą rekombinacji DNA. Kluczową cechą substancji jest to, że nie ulega ona aktywacji sama z siebie, lecz dopiero po związaniu z fibryną, do której wykazuje bardzo duże powinowactwo. Właściwości antygenowych alteplaza nie wykazuje.
Po związaniu z fibryną alteplaza przekształca plazminogen w plazminę — enzym rozpuszczający zakrzep. Dzięki zależności aktywacji od fibryny działanie skupia się w miejscu powstania zakrzepu, a ogólnoustrojowy wpływ na czynniki krzepnięcia pozostaje niewielki. Z krwi substancja jest usuwana szybko i metabolizowana głównie w wątrobie: okres półtrwania w fazie początkowej wynosi 4–5 minut, a już 20 minut po zakończeniu wlewu w osoczu utrzymuje się mniej niż 10% stężenia wyjściowego.
Wskazania do stosowania
Lek stosuje się w leczeniu trombolitycznym w trzech sytuacjach: w świeżym zawale mięśnia sercowego, w masywnej zatorowości płucnej z niestabilnością hemodynamiczną oraz w ostrym udarze niedokrwiennym ośrodkowego układu nerwowego w czasie do 3 godzin od wystąpienia pierwszych objawów.
Wspólna dla wszystkich wskazań jest konieczność jak najwcześniejszego rozpoczęcia leczenia: ulotka wprost nakazuje rozpoczynać podawanie możliwie najszybciej po wystąpieniu pierwszych objawów.
Sposób stosowania i dawkowanie
Sporządzony roztwór podaje się dożylnie bezpośrednio po przygotowaniu. Schemat i dawka całkowita zależą od wskazania, a w zawale mięśnia sercowego — dodatkowo od czasu, jaki upłynął od początku objawów, oraz od masy ciała pacjenta.
Zawał mięśnia sercowego
W czasie do 6 godzin od wystąpienia objawów stosuje się przyspieszony schemat 90-minutowy: pacjentom o masie ciała powyżej 65 kg podaje się 15 mg dożylnie w bolusie, następnie 50 mg we wlewie przez 30 minut i 35 mg w ciągu kolejnej godziny, łącznie nie więcej niż 100 mg; przy masie ciała poniżej 65 kg po bolusie 15 mg podaje się 0,75 mg/kg przez 30 minut, maksymalnie 50 mg, oraz 0,5 mg/kg przez kolejne 60 minut, maksymalnie 35 mg. W przedziale 6–12 godzin stosuje się schemat 3-godzinny: przy masie powyżej 65 kg — 10 mg w bolusie, 50 mg we wlewie w ciągu pierwszej godziny i 40 mg przez kolejne 2 godziny, do 100 mg łącznie; przy masie poniżej 65 kg — 10 mg w bolusie, a następnie wlew do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg. Towarzyszące leczenie przeciwzakrzepowe prowadzi się zgodnie z obowiązującymi wytycznymi dla zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST.
Zatorowość płucna i udar niedokrwienny
W ostrej masywnej zatorowości płucnej u pacjentów o masie ciała powyżej 65 kg dawkę całkowitą 100 mg podaje się w ciągu 2 godzin: 10 mg w bolusie przez 1–2 minuty i bezpośrednio po nim 90 mg we wlewie trwającym 2 godziny; przy masie poniżej 65 kg po takim samym bolusie prowadzi się dwugodzinny wlew do dawki maksymalnej 1,5 mg/kg. Po trombolizie rozpoczyna się lub wznawia heparynę, jeżeli APTT nie przekracza górnej granicy normy więcej niż dwukrotnie, a adekwatność dawki kontroluje się według wydłużenia APTT 1,5–2,5-krotnie w stosunku do wartości wyjściowej. W ostrym udarze niedokrwiennym dawka całkowita wynosi 0,9 mg alteplazy na kilogram masy ciała, ale nie więcej niż 90 mg: 10% dawki podaje się w bolusie, pozostałą część — we wlewie trwającym 60 minut. Leczenie prowadzi się wyłącznie pod nadzorem lekarzy z przygotowaniem i doświadczeniem w dziedzinie neurologii i rozpoczyna w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia udaru; później stosunek korzyści do ryzyka staje się niekorzystny. W pierwszych 24 godzinach po podaniu unika się dożylnej heparyny i leków przeciwpłytkowych, a jeżeli heparyna podskórna jest konieczna z innych wskazań, jej dawka nie powinna przekraczać 10 000 j.m. na dobę.
Przeciwwskazania
Wykaz przeciwwskazań wynika z ryzyka krwawienia. Leku nie stosuje się przy stwierdzonej skazie krwotocznej oraz podczas leczenia doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi, przy krwotoku wewnątrzczaszkowym w wywiadzie lub podejrzeniu utrzymującego się krwawienia wewnątrzczaszkowego, przy jawnym lub niedawno przebytym krwawieniu z dróg oddechowych, przewodu pokarmowego, dróg moczowych i płciowych. Do przeciwwskazań należą także przebyte w ciągu ostatnich 10 dni urazowy zewnętrzny masaż serca, nakłucia naczyń trudnych do ucisku oraz poród; duże urazy i rozległe operacje w ciągu ostatnich 3 miesięcy, zwłaszcza w obrębie ośrodkowego układu nerwowego; przewlekły proces zapalny jelita grubego oraz czynna choroba wrzodowa żołądka lub dwunastnicy w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
Ponadto lek jest przeciwwskazany w retinopatii krwotocznej, w tym cukrzycowej, ciężkim niekontrolowanym nadciśnieniu tętniczym, tętniaku rozwarstwiającym aorty, bakteryjnym zapaleniu wsierdzia i zapaleniu osierdzia, ostrym zapaleniu trzustki, ciężkich chorobach wątroby — niewydolności wątroby, marskości, nadciśnieniu wrotnym z żylakami przełyku, czynnym zapaleniu wątroby — a także przy nowotworach ośrodkowego układu nerwowego i uogólnionym procesie nowotworowym. Tromboliza w zawale mięśnia sercowego jest przeciwwskazana, jeżeli objawy trwają dłużej niż 24 godziny. W ostrym udarze niedokrwiennym dochodzą własne ograniczenia: nieznany czas wystąpienia objawów lub ich pojawienie się wcześniej niż 3 godziny przed rozpoczęciem leczenia, szybkie ustępowanie albo gwałtowne narastanie objawów neurologicznych przed wlewem, ciężki udar, na przykład powyżej 25 punktów w skali NIHSS, drgawki w początku choroby, potwierdzony krwotok wewnątrzczaszkowy lub podejrzenie krwawienia podpajęczynówkowego, leczenie heparyną w ciągu poprzedzających 48 godzin, udar w wywiadzie przy współistniejącej cukrzycy, udar w ciągu ostatnich 3 miesięcy, płytki krwi poniżej 100 000/mm³, ciśnienie skurczowe powyżej 185 mm Hg lub rozkurczowe powyżej 110 mm Hg, glukoza we krwi poniżej 50 mg/dl lub powyżej 400 mg/dl, wiek poniżej 18 lub powyżej 80 lat.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
U pacjentów w podeszłym wieku lek stosuje się ze szczególną ostrożnością: w tej grupie wiekowej ryzyko udaru krwotocznego ośrodkowego układu nerwowego jest większe.
Zwiększone ryzyko krwawienia obserwuje się także u pacjentów, którzy niedawno przebyli niewielkie urazy, biopsje narządów miąższowych lub wstrzyknięcia domięśniowe. Takie epizody z niedawnego wywiadu należy ustalić przed rozpoczęciem leczenia trombolitycznego.
Interakcje z innymi lekami
Ryzyko krwawienia zwiększają doustne leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe i heparyna. Jednocześnie leczenie heparyną pod kontrolą APTT oraz lekami hamującymi agregację płytek krwi podczas trombolizy z powodu zawału mięśnia sercowego i zatorowości płucnej jest zalecane — czyli połączenie nie jest zakazane, lecz wymaga kontroli.
Inaczej jest w udarze niedokrwiennym ośrodkowego układu nerwowego: w pierwszych 24 godzinach po podaniu leku należy unikać kwasu acetylosalicylowego i dożylnego podawania heparyny.
Ciąża i karmienie piersią
W ciąży i w okresie karmienia piersią Actilyse® 20 stosuje się wyłącznie w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. Takie ograniczenie oznacza, że planowe stosowanie w tych okresach nie jest przewidziane.
Decyzję podejmuje się po zestawieniu ryzyka i oczekiwanej korzyści z leczenia w konkretnej sytuacji klinicznej.
Działania niepożądane
Podstawową grupą działań niepożądanych są krwawienia prowadzące do zmniejszenia hematokrytu i stężenia hemoglobiny. Krwawienia powierzchowne występują zwykle z miejsc wkłucia lub uszkodzonych naczyń; wewnętrzne dotyczą światła przewodu pokarmowego i dróg moczowych, przestrzeni zaotrzewnowej, ośrodkowego układu nerwowego, a także narządów miąższowych. Dość często obserwowano podbiegnięcia krwawe, krwawienia z nosa i krwawienie z dziąseł, natomiast znaczna utrata krwi wymagająca przetoczenia krwi występuje rzadko.
Najpoważniejszym powikłaniem podczas leczenia ostrego udaru niedokrwiennego jest objawowy krwotok do mózgu, który stwierdza się nawet u 10% pacjentów; w zawale mięśnia sercowego i masywnej zatorowości płucnej krwotoki wewnątrzczaszkowe opisano w mniej niż 1% przypadków. Rzadko stosowanie leku prowadzi do zatoru przemieszczonymi masami zakrzepowymi. U pacjentów leczonych z powodu zawału mięśnia sercowego reperfuzji często towarzyszą zaburzenia rytmu serca, niekiedy wymagające zwykłego leczenia antyarytmicznego. W rzadkich przypadkach możliwe są nudności, wymioty, obniżenie ciśnienia tętniczego i podwyższenie temperatury ciała; w pojedynczych przypadkach opisano objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego, na przykład drgawki, częściej związane z niedokrwieniem lub krwotokiem. Rzadko rozwijają się reakcje anafilaktoidalne: wysypka skórna, pokrzywka, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy lub wstrząs.
Przedawkowanie
Przedawkowanie objawia się istotnym zmniejszeniem stężenia fibrynogenu i innych czynników krzepnięcia krwi, a klinicznie — nasileniem skłonności do krwawień.
W przypadku nasilonego krwawienia zaleca się przetoczenie świeżo mrożonego osocza lub świeżej krwi pełnej.
Jak otrzymać receptę na Actilyse® 20 online
Actilyse® 20 jest lekiem na receptę do stosowania dożylnego w stanach nagłych: podaje się go pod nadzorem lekarza, a w udarze — pod kontrolą specjalistów z doświadczeniem w dziedzinie neurologii. Przed przepisaniem lekarz ocenia przeciwwskazania, ryzyko krwawienia oraz czas, jaki upłynął od wystąpienia objawów.
Konsultacja online daje możliwość omówienia tych kwestii zdalnie, a w razie wskazań lekarz wystawia receptę elektroniczną, którą można zrealizować w wybranej aptece.
