Aclasta®: skład i postać farmaceutyczna
Aclasta® jest dostępna w postaci roztworu do infuzji. Jedna butelka o objętości 100 ml zawiera 5 mg bezwodnego kwasu zoledronowego. To właśnie jest pełna dawka na jedno podanie: leku nie dzieli się na dawki podzielone i nie przyjmuje się go doustnie.
Postać farmaceutyczna wyznacza również sposób stosowania: roztwór podaje się dożylnie przez zestaw do infuzji wyposażony w zawór powietrzny, a robi to personel medyczny. Lek powinni przepisywać wyłącznie lekarze mający doświadczenie w leczeniu choroby Pageta kości.
Jak działa Aclasta®
Kwas zoledronowy należy do bisfosfonianów zawierających azot i działa głównie na kości. Hamuje resorpcję tkanki kostnej, czyli jej niszczenie zależne od pracy osteoklastów. Wybiórczość bisfosfonianów wobec szkieletu tłumaczy się ich wyraźnym powinowactwem do zmineralizowanej kości: po podaniu dożylnym kwas zoledronowy szybko rozmieszcza się w tkance kostnej i, podobnie jak inne leki z tej grupy, gromadzi się przede wszystkim w miejscach czynnej resorpcji.
Za główny wewnątrzkomórkowy cel kwasu zoledronowego w osteoklaście uważa się cząsteczki enzymu syntazy pirofosforanu farnezylu, choć nie wyklucza się innych mechanizmów działania. W długotrwałych badaniach na zwierzętach z niedoborem estrogenów lek hamował resorpcję kości i zwiększał masę kostną, a wytrzymałość i inne właściwości mechaniczne kości rosły zależnie od dawki.
Co wykazała analiza tkanki kostnej
Analiza histomorfometryczna wykazała reakcję typową dla środków o działaniu antyresorpcyjnym: zależne od dawki zmniejszenie aktywności osteoklastów i zmniejszenie częstości aktywacji nowych miejsc wewnętrznej przebudowy zarówno w istocie gąbczastej, jak i zbitej kości. Sam proces przebudowy kości przy tym nie ustawał — obserwowano go w próbkach u wszystkich gatunków zwierząt otrzymujących dawki istotne klinicznie. U leczonych zwierząt nie stwierdzono cech zaburzeń mineralizacji, nadmiernego gromadzenia osteoidu ani tworzenia niedojrzałej kości.
Wskazania do stosowania
Aclasta® stosuje się w leczeniu choroby Pageta kości. Choroba ta charakteryzuje się nasiloną przebudową tkanki kostnej i właśnie na ten proces skierowane jest działanie leku.
Leczenie zlecają wyłącznie lekarze z doświadczeniem w prowadzeniu pacjentów z chorobą Pageta. Nie prowadzono badań z udziałem dzieci i młodzieży, dlatego w tych grupach wiekowych leku nie stosuje się.
Sposób stosowania i dawkowanie
Zalecana dawka to jedna butelka leku w postaci infuzji dożylnej, którą podaje się ze stałą szybkością przez zestaw z zaworem powietrznym. Czas infuzji nie powinien być krótszy niż 15 minut. Brak konkretnych danych dotyczących powtórnego leczenia, przy czym po jednorazowym podaniu u pacjentów obserwowano długi okres remisji choroby.
Przygotowanie do infuzji, wapń i witamina D
Przed rozpoczęciem infuzji pacjent powinien być odpowiednio nawodniony, czyli otrzymać potrzebną ilość płynów. Szczególnie ważne jest to u osób przyjmujących leki moczopędne. W trakcie leczenia zaleca się przyjmowanie odpowiednich dawek witaminy D. Ponadto co najmniej przez pierwsze 10 dni od rozpoczęcia terapii szczególnie zaleca się przyjmowanie dwa razy na dobę preparatów wapnia zawierających nie mniej niż 500 mg wapnia.
Szczególne grupy pacjentów
Leku nie zaleca się stosować u pacjentów z klirensem kreatyniny poniżej 30 ml/min. Przy klirensie powyżej 30 ml/min dostosowanie dawki nie jest konieczne. Dostosowanie dawki nie jest potrzebne również w zaburzeniach czynności wątroby, a także u pacjentów w podeszłym wieku. U dzieci i młodzieży leku nie badano i się go nie stosuje.
Przeciwwskazania
Lek jest przeciwwskazany w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, a także u pacjentów z hipokalcemią — obniżonym stężeniem wapnia we krwi. Istniejącą już hipokalcemię należy wyrównać odpowiednimi dawkami wapnia i witaminy D przed rozpoczęciem leczenia, podobnie jak inne zaburzenia gospodarki mineralnej.
Odrębnymi przeciwwskazaniami są ciąża i okres karmienia piersią. Ponadto leku nie zaleca się przy klirensie kreatyniny poniżej 30 ml/min, dlatego przed jego przepisaniem lekarz ocenia czynność nerek.
Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Chorobie Pageta towarzyszy nasilona przebudowa kości, a kwas zoledronowy wpływa na ten proces szybko. Z tego powodu może rozwinąć się przemijająca, niekiedy przebiegająca z dolegliwościami hipokalcemia, najsilniej wyrażona w pierwszych 10 dniach po podaniu. Pacjenta należy wcześniej poinformować o objawach obniżenia stężenia wapnia i obserwować przez okres ryzyka.
- przed infuzją konieczna jest wystarczająca podaż płynów, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących leki moczopędne;
- ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu środków mogących istotnie wpłynąć na czynność nerek — aminoglikozydów i diuretyków, które mogą powodować odwodnienie;
- istniejącą hipokalcemię wyrównuje się wapniem i witaminą D przed rozpoczęciem leczenia;
- inne zaburzenia gospodarki mineralnej również należy usunąć wcześniej;
- w trakcie leczenia zaleca się przyjmowanie odpowiednich dawek witaminy D;
- w pierwszych 10 dniach terapii szczególnie zaleca się przyjmowanie preparatów wapnia dwa razy na dobę, nie mniej niż 500 mg wapnia.
Interakcje z innymi lekami
Nie prowadzono specjalnych badań interakcji kwasu zoledronowego z innymi lekami. Wiadomo, że nie ulega on przemianom ogólnoustrojowym w organizmie, a w badaniach poza organizmem nie wpływa na aktywność enzymów cytochromu P-450 u człowieka. Z białkami osocza kwas zoledronowy wiąże się w niewielkim stopniu, mniej więcej w 56%, dlatego interakcje polegające na wypieraniu z połączeń z białkami innych, silnie z nimi związanych leków są mało prawdopodobne.
Główny praktycznie istotny aspekt wiąże się z wydalaniem: kwas zoledronowy jest wydalany przez nerki. Dlatego zaleca się zachowanie ostrożności przy łączeniu go z lekami mogącymi istotnie wpłynąć na czynność nerek, na przykład z aminoglikozydami lub środkami moczopędnymi powodującymi odwodnienie.
Ciąża i karmienie piersią
Lek jest przeciwwskazany w okresie ciąży i w okresie karmienia piersią. Jest to bezpośrednie przeciwwskazanie, a nie tylko środek ostrożności.
Kobieta, która jest w ciąży, planuje ciążę lub karmi piersią, powinna poinformować o tym lekarza przed podaniem leku. Decyzję o leczeniu w takiej sytuacji podejmuje lekarz z uwzględnieniem ustalonych przeciwwskazań.
Działania niepożądane
Bardzo często po infuzji występują objawy grypopodobne. Często obserwuje się podwyższenie temperatury ciała, sztywność mięśni, zmęczenie, ból i osłabienie, a także ból głowy i ospałość.
- często: hipokalcemia, która u części pacjentów przebiega z dolegliwościami;
- często: duszność;
- często: biegunka, nudności, zaburzenia trawienia;
- często: ból kości, stawów i mięśni;
- często: wczesne przemijające zmniejszenie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy krwi;
- zaburzenia czynności nerek, przede wszystkim u pacjentów z już rozpoznaną chorobą nerek lub z dodatkowymi czynnikami ryzyka: chorobą nowotworową w trakcie chemioterapii, przyjmowaniem leków nefrotoksycznych, ciężkim odwodnieniem;
- zapalenie spojówki oka u pacjentów otrzymujących kwas zoledronowy.
W trakcie leczenia bisfosfonianami opisywano zapalenie tęczówki, błony naczyniowej oka i twardówki, jednak w badaniach z udziałem pacjentów z chorobą Pageta nie odnotowano ani jednego takiego przypadku. Martwicę kości szczęki obserwowano głównie u chorych onkologicznych, których leczenie obejmowało bisfosfoniany; dla tego powikłania znane są liczne czynniki ryzyka — nowotwór złośliwy, chemioterapia, radioterapia, kortykosteroidy, niedostateczna higiena jamy ustnej i miejscowe zakażenie, a większość opisanych przypadków wiązała się z zabiegami stomatologicznymi, na przykład usunięciem zębów. Nie ustalono związku przyczynowo-skutkowego między stosowaniem bisfosfonianów a martwicą kości szczęki, a w badaniach klinicznych w chorobie Pageta takich przypadków nie obserwowano.
Przedawkowanie
Brak doświadczenia z ostrym zatruciem lekiem. W razie podejrzenia przedawkowania pacjenta należy dokładnie obserwować, ponieważ główne zagrożenie wiąże się z obniżeniem stężenia wapnia we krwi.
Jeśli przedawkowanie doprowadziło do istotnej klinicznie hipokalcemii, stężenie wapnia można wyrównać za pomocą preparatów wapnia do stosowania doustnego i (lub) dożylnej infuzji glukonianu wapnia.
Jak otrzymać receptę na Aclasta® online
Aclasta® to lek na receptę do infuzji dożylnej, który stosuje się w chorobie Pageta kości i który wymaga wcześniejszej oceny czynności nerek oraz stężenia wapnia. Dlatego jego zastosowanie jest możliwe wyłącznie po konsultacji z lekarzem znającym leczenie tej choroby.
Konsultacja online pozwala omówić zdalnie rozpoznanie, choroby współistniejące i przyjmowane leki, a przy istnieniu wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
