Acenocumarol WZF: skład i postać
Acenocumarol WZF jest dostępny w postaci tabletek. Jedna tabletka zawiera 1 mg lub 4 mg acenokumarolu – substancji czynnej z grupy antagonistów witaminy K, pochodnych kumaryny. Obecność dwóch dawek ma znaczenie, ponieważ dawka podtrzymująca dobierana jest indywidualnie i może się zmieniać w trakcie leczenia.
Tabletkę 4 mg w razie potrzeby dzieli się na cztery równe części, dlatego przed przepisaniem leku lekarz ocenia, czy pacjent poradzi sobie z takim dzieleniem. Preparat zawiera laktozę: w przypadku rzadkiej dziedzicznej nietolerancji galaktozy, niedoboru laktazy typu Lapp lub zespołu złego wchłaniania glukozy i galaktozy leku nie należy stosować.
Jak działa Acenocumarol WZF
Acenokumarol należy do doustnych antykoagulantów – antagonistów witaminy K. Witamina K1 jest niezbędna do γ-karboksylacji reszt kwasu glutaminowego w cząsteczkach czynników krzepnięcia II (protrombiny), VII, IX i X, a także białka C i jego kofaktora, białka S. Po przyjęciu acenokumarolu reakcja ta zostaje zaburzona i w osoczu krążą nieaktywne formy wymienionych białek. Znaczenie kliniczne ma właśnie zaburzenie powstawania czynników krzepnięcia.
Pełna skuteczność rozwija się dopiero po 3–5 dniach leczenia, ponieważ przez pewien czas we krwi krążą jeszcze wcześniej wytworzone aktywne czynniki kompleksu protrombiny. W zależności od dawki początkowej czas protrombinowy wydłuża się w ciągu 36–72 godzin. Należy rozumieć, że lek nie rozpuszcza już istniejącego zakrzepu; celem leczenia jest niedopuszczenie do jego powiększania się i zapobieganie powikłaniom zakrzepowo-zatorowym. Po odstawieniu leku parametry krzepnięcia wracają do normy w ciągu kilku dni.
Wskazania do stosowania
Preparat stosuje się w profilaktyce i leczeniu powikłań zakrzepowo-zatorowych. Chodzi o stany, w których w naczyniach lub jamach serca może powstać zakrzep zdolny oderwać się i zatkać naczynie w innym narządzie.
Dla głównych sytuacji klinicznych w ulotce określono docelowe wartości międzynarodowego współczynnika znormalizowanego (INR): są to profilaktyka i leczenie zakrzepicy żylnej, w tym zatorowości płucnej, migotanie przedsionków, stan po zawale mięśnia sercowego z podwyższonym ryzykiem tworzenia zakrzepów, a także obecność biologicznych lub sztucznych zastawek serca. Konkretne wskazanie i czas trwania leczenia określa lekarz.
Sposób stosowania i dawkowanie
Wrażliwość na antykoagulanty różni się u poszczególnych osób i zmienia się w trakcie leczenia, dlatego dawkę dobiera się wyłącznie na podstawie regularnych pomiarów czasu protrombinowego i INR. Jeśli taka kontrola jest niemożliwa, leku nie należy stosować. Tabletki przyjmuje się raz na dobę, zawsze o tej samej porze; krew do badania najlepiej oddawać również o stałej godzinie.
Rozpoczęcie leczenia
Jeśli przed rozpoczęciem terapii INR mieści się w granicach normy, pacjentowi z typową masą ciała pierwszego dnia podaje się 2–4 mg na dobę bez dawki nasycającej. Możliwy jest wariant z dawką nasycającą: 6 mg pierwszego dnia i 4 mg drugiego dnia. Przy wyjściowo zmienionych parametrach leczenie rozpoczyna się ostrożnie. U osób starszych, pacjentów z chorobami wątroby, ciężką niewydolnością serca z zastojem krwi w wątrobie oraz u chorych wyniszczonych dawki zazwyczaj się zmniejsza. W żylnej chorobie zakrzepowo-zatorowej acenokumarol rozpoczyna się równocześnie z heparyną lub fondaparynuksem i kontynuuje się ich podawanie co najmniej 5 dni, aż INR przez dwa kolejne dni będzie wynosił 2 lub więcej.
Dawka podtrzymująca i kontrola
Dawka podtrzymująca zwykle wynosi od 1 do 8 mg na dobę. Do czasu stabilizacji parametrów INR oznacza się codziennie, następnie wydłuża się odstępy między badaniami, jednak kontrolę przeprowadza się nie rzadziej niż raz w miesiącu. Lek można odstawić bez stopniowego zmniejszania dawki, jednak u poszczególnych pacjentów wysokiego ryzyka, na przykład po zawale mięśnia sercowego, opisywano zjawisko „ripot coagulatio” (rikošetowej nadkrzepliwości) – w takich przypadkach odstawianie przeprowadza się stopniowo. Jeśli dawka została pominięta, należy ją przyjąć tego samego dnia tak szybko, jak to możliwe; nie wolno podwajać następnej dawki, o pominięciu należy poinformować lekarza.
| Sytuacja kliniczna | Docelowy INR |
|---|---|
| Profilaktyka i leczenie zakrzepicy żylnej, w tym zatorowości płucnej | 2,0–3,0 |
| Migotanie przedsionków | 2,0–3,0 |
| Stan po zawale mięśnia sercowego z podwyższonym ryzykiem zakrzepu | 2,0–3,0 |
| Biologiczne zastawki serca | 2,0–3,0 |
| Sztuczne zastawki serca | 2,0–3,5 |
Przeciwwskazania
Leku nie stosuje się w przypadku nadwrażliwości na acenokumarol, związki o podobnej budowie lub którąkolwiek substancję pomocniczą, a także w ciąży. Nie podaje się go również osobom, z którymi kontakt jest ograniczony i nie jest możliwa wiarygodna kontrola leczenia: pacjentom bez opieki i nadzoru, z chorobą alkoholową, z zaburzeniami psychicznymi.
- skazy krwotoczne i dyskrazje krwi;
- krótko przed lub bezpośrednio po operacjach w obrębie ośrodkowego układu nerwowego i oczu, a także po rozległych zabiegach chirurgicznych;
- choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy, krwawienia z przewodu pokarmowego, układu moczowo-płciowego lub oddechowego;
- wylewy krwi do mózgu;
- ostre zapalenie osierdzia i wysięk w jamie osierdzia, infekcyjne zapalenie wsierdzia;
- ciężkie nadciśnienie tętnicze;
- ciężka niewydolność wątroby lub nerek;
- wzmożona aktywność fibrynolityczna, występująca po operacjach na płucach, gruczole krokowym, macicy.
Środki ostrożności i szczególne wskazówki
Pacjenta należy koniecznie uprzedzić o ryzyku krwawień oraz o tym, że wszelkie inne leki w trakcie terapii można przyjmować wyłącznie po uzgodnieniu z lekarzem. Chorym leczonym ambulatoryjnie zaleca się noszenie informacji o tym, że otrzymują antykoagulant – ma to znaczenie w razie urazu. Dieta powinna zawierać względnie stałą ilość witaminy K1: gwałtowne zmiany sposobu żywienia wpływają na działanie leku.
- szczególna ostrożność w nadczynności tarczycy, nowotworach, zaburzeniach czynności nerek, zakażeniach i stanach zapalnych;
- w chorobach wątroby może dojść do zaburzenia wytwarzania czynników krzepnięcia i upośledzenia czynności płytek krwi;
- zaburzenia wchłaniania w przewodzie pokarmowym zmieniają działanie przeciwzakrzepowe;
- w ciężkiej niewydolności serca zastój krwi w wątrobie zmniejsza aktywację czynników krzepnięcia, a po jego ustąpieniu może być potrzebna większa dawka leku;
- ostrożność przy stwierdzonym lub podejrzewanym niedoborze białka C lub białka S;
- u osób w podeszłym wieku, zwłaszcza z rozległą miażdżycą, stosuje się mniejsze dawki i prowadzi bardziej rygorystyczną kontrolę laboratoryjną;
- należy unikać wstrzyknięć domięśniowych ze względu na ryzyko powstawania krwiaków, natomiast iniekcje dożylne i podskórne nie niosą takiego zagrożenia;
- przed angiografią, punkcją lędźwiową, usunięciem zęba i drobnymi zabiegami chirurgicznymi wskazana jest odrębna kontrola parametrów krzepnięcia.
Interakcje z innymi lekami
Pochodne kumaryny wchodzą w interakcje z bardzo wieloma lekami: poprzez zaburzenie wchłaniania, hamowanie lub indukcję enzymów, przede wszystkim CYP2C9, oraz zmniejszenie dostępności witaminy K1. Dlatego przy włączeniu lub odstawieniu każdego leku towarzyszącego zaleca się częstsze badania parametrów krzepnięcia, na przykład do dwóch razy w tygodniu.
- nasilają działanie: allopurynol, sterydy anaboliczne i androgeny, amiodaron i chinidyna, antybiotyki o szerokim spektrum, makrolidy, chinolony, tetracykliny, chloramfenikol;
- nasilają działanie: ko-trimoksazol, metronidazol i mikonazol, fibraty, statyny, hormony tarczycy, cymetydyna, disulfiram, paracetamol, tramadol, tamoksyfen;
- nasilają działanie: selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, pochodne sulfonylomocznika, glibenklamid, kwas etakrynowy;
- zwiększają ryzyko krwawienia: heparyny, leki przeciwpłytkowe (dipirydamol, klopidogrel), kwas acetylosalicylowy i inne salicylany, niesteroidowe leki przeciwzapalne;
- osłabiają działanie: barbiturany, karbamazepina, ryfampicyna, gryzeofulwina, cholestyramina, azatiopryna i merkaptopuryna, aminoglutetymid;
- osłabiają działanie: doustne środki antykoncepcyjne, tiazydowe leki moczopędne, preparaty z dziurawca zwyczajnego;
- nieprzewidywalny efekt dają inhibitory proteazy, a kortykosteroidy mogą zarówno nasilać, jak i osłabiać działanie leku;
- acenokumarol nasila działanie hipoglikemizujące pochodnych sulfonylomocznika i zwiększa stężenie pochodnych hydantoiny.
Wśród produktów spożywczych znaczenie mają bogate w witaminę K1 warzywa kapustne, sałata, szpinak, cykoria i brzoskwinie – osłabiają one działanie leku. Sok żurawinowy natomiast je nasila – opisano przypadki ciężkich krwawień, dlatego należy z niego zrezygnować, a z innymi produktami z żurawiny obchodzić się ostrożnie. Spożycie alkoholu należy ograniczyć, zwłaszcza w przypadku zaburzeń czynności wątroby.
Ciąża i karmienie piersią
Stosowanie leku w ciąży jest przeciwwskazane. Acenokumarol przenika przez łożysko i nawet małe dawki, dobrze tolerowane przez kobietę, mogą wywołać wady rozwojowe i krwawienia u płodu. Dlatego kobietom w wieku rozrodczym zaleca się stosowanie skutecznej antykoncepcji w czasie leczenia, a planowanie ciąży należy omówić z lekarzem z wyprzedzeniem.
Do mleka kobiecego acenokumarol przenika w ilościach tak niewielkich, że nie wpływa to na dziecko. Niemniej przy leczeniu kobiety karmiącej dziecku profilaktycznie podaje się 1 mg witaminy K1 tygodniowo, a w razie potrzeby wykonuje się badania krzepnięcia i oznaczenie witaminy K u dziecka. Sama kobieta karmiąca pozostaje pod kontrolą, aby wartości czasu protrombinowego i INR nie przekraczały zakresu normy.
Działania niepożądane
Najczęstszym i najpoważniejszym powikłaniem leczenia są krwawienia. Ich częstość zależy od dawki, wieku pacjenta i choroby podstawowej, ale nie od czasu trwania terapii. Objawy mogą być różne: krwawienia z nosa i dziąseł, siniaki bez wyraźnej przyczyny, obfite lub długo nieustępujące krwawienie z rany, obfite miesiączki, krew w moczu, czarny smolisty lub krwisty stolec, kaszel z krwawą plwociną, krwista wymiocina, krwawienia do skóry, oczu i mózgu.
- rzadko: reakcje alergiczne – pokrzywka i wysypka;
- rzadko: utrata apetytu, nudności, wymioty;
- rzadko: wypadanie włosów;
- bardzo rzadko: zapalenie naczyń;
- bardzo rzadko: uszkodzenie wątroby;
- bardzo rzadko: krwotoczna martwica skóry, zwykle związana z wrodzonym niedoborem białka C lub jego kofaktora, białka S.
W przypadku każdego niewyjaśnionego krwawienia, a także przy pojawieniu się krwi w moczu lub stolcu, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem i skontrolować parametry krzepnięcia.
Przedawkowanie
Jednorazowe przyjęcie nawet bardzo dużej dawki zwykle nie jest niebezpieczne, natomiast długotrwałe stosowanie nadmiernych dawek dobowych prowadzi do klinicznych objawów przedawkowania. Głównym objawem zatrucia doustnymi antykoagulantami jest krwawienie: najczęściej są to wybroczyny w skórze (około 80% przypadków) i krew w moczu (około 52%), a także krwiaki, krwawienia z przewodu pokarmowego, krwista wymiocina, krwawienia z macicy i nosa, krwawienia z dziąseł oraz wylewy krwi do stawów. W badaniach laboratoryjnych stwierdza się bardzo niski wskaźnik protrombinowy według Quicka lub wysokie INR.
Leczenie zależy od ciężkości stanu. Przy klinicznie nieistotnych krwawieniach, na przykład krótkotrwałym krwawieniu z nosa lub pojedynczym niewielkim krwiaku, często wystarcza czasowe zmniejszenie dawki. W umiarkowanym krwawieniu podaje się doustnie 2–5 mg witaminy K1, w ciężkim – 5–10 mg witaminy K1 dożylnie, bardzo powoli, z szybkością nie większą niż 1 mg na minutę; dawkę można powtarzać co 4 godziny do maksymalnej dawki dobowej 40 mg. W nagłym, ciężkim krwawieniu przetacza się świeżą krew pełną, świeżo mrożoną osocze lub podaje rekombinowany czynnik VIIa razem z witaminą K1. Cholestyramina przyspiesza wydalanie leku, przerywając jego krążenie wątrobowo-jelitowe. U pacjentów już otrzymujących antykoagulanty nie wolno wywoływać wymiotów; pełne zniesienie działania przeciwzakrzepowego przez witaminę K jest niebezpieczne u chorych, u których stała hipokoagulacja jest konieczna, na przykład z protezowanymi zastawkami serca.
Jak otrzymać receptę na Acenocumarol WZF online
Do uzyskania recepty na Acenocumarol WZF konieczna jest konsultacja lekarska: leczenie jest możliwe wyłącznie przy regularnej kontroli INR, a dawka dobierana jest indywidualnie i zależy od wskazania, wieku oraz chorób współistniejących. Lekarz doprecyzuje rozpoznanie, przyjmowane leki i sposób odżywiania.
Konsultacja online pozwala omówić to na odległość, a w razie istnienia wskazań lekarz wystawia e-receptę, którą można zrealizować w wybranej aptece.
